IV CSK 586/17

Sąd Najwyższy2018-04-26
SNCywilneprawo rzeczoweŚrednianajwyższy
zasiedzenienieruchomościspółdzielnialikwidacjaSąd Najwyższypostępowanie cywilneskarga kasacyjnautrata bytu prawnego

Sąd Najwyższy umorzył postępowanie kasacyjne z powodu wykreślenia wnioskodawcy (Gminnej Spółdzielni w likwidacji) z rejestru przedsiębiorców przed rozpoznaniem skargi.

Postępowanie dotyczyło stwierdzenia zasiedzenia nieruchomości przez Gminną Spółdzielnię „Samopomoc Chłopska” w likwidacji. Po uwzględnieniu wniosku przez sądy niższych instancji, uczestnik postępowania wniósł skargę kasacyjną. Jednakże, w trakcie postępowania kasacyjnego, spółdzielnia została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego, co spowodowało utratę jej bytu prawnego. Sąd Najwyższy, na podstawie przepisów k.p.c. dotyczących ustania bytu prawnego strony i umorzenia postępowania, umorzył postępowanie kasacyjne.

Sprawa dotyczyła wniosku Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w J., postawionej w stan likwidacji, o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości. Spółdzielnia twierdziła, że objęła nieruchomość w samoistne posiadanie, zabudowała ją i prowadziła na niej działalność. Sąd Rejonowy uwzględnił wniosek, a Sąd Okręgowy oddalił apelację uczestnika postępowania. Uczestnik wniósł skargę kasacyjną, jednakże w trakcie postępowania kasacyjnego Gminna Spółdzielnia została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego, co nastąpiło przed rozpoznaniem skargi. Sąd Najwyższy stwierdził, że ustanie bytu prawnego wnioskodawcy, który nie jest podmiotem prawa cywilnego, uniemożliwia dalsze prowadzenie postępowania. Likwidacja nie prowadzi do następstwa prawnego pod tytułem ogólnym, a nabywcy składników majątku stają się następcami tylko pod tytułem szczególnym. W związku z tym, Sąd Najwyższy umorzył postępowanie kasacyjne na podstawie art. 355 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 391 § 1 oraz art. 398^21 k.p.c., uznając jednocześnie, że skarga kasacyjna nie była oczywiście uzasadniona, gdyż zarzuty dotyczyły ustaleń faktycznych, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, utrata bytu prawnego przez wnioskodawcę w trakcie postępowania kasacyjnego, przed rozpoznaniem skargi, skutkuje jego umorzeniem.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że ustanie bytu prawnego podmiotu, który zainicjował postępowanie, uniemożliwia jego dalsze prowadzenie, gdyż nie ma następstwa prawnego pod tytułem ogólnym. Likwidacja nie prowadzi do sytuacji, w której inny podmiot automatycznie zajmuje miejsce likwidowanego podmiotu w postępowaniu procesowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

umorzenie postępowania

Strony

NazwaTypRola
Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” w J.spółkawnioskodawca
L. S.osoba_fizycznauczestnik

Przepisy (9)

Główne

k.p.c. art. 355 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398^21

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398^3 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Pomocnicze

k.p.c. art. 192 § pkt 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 64 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 199 § § 1 pkt 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398^9 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Utrata bytu prawnego przez wnioskodawcę w trakcie postępowania kasacyjnego przed rozpoznaniem skargi. Brak następstwa prawnego pod tytułem ogólnym po podmiocie w likwidacji.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące ustaleń faktycznych jako podstawa skargi kasacyjnej.

Godne uwagi sformułowania

Likwidacja jako sposób zakończenia działalności nie prowadzi do następstwa prawnego pod tytułem ogólnym Ustanie bytu prawnego (zdolności prawnej) podmiotu stosunku prawnego [...] sprawiła, że postępowanie kasacyjne [...] należało umorzyć podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów

Skład orzekający

Marta Romańska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania kasacyjnego w przypadku utraty bytu prawnego przez wnioskodawcę w trakcie jego trwania; niedopuszczalność zarzutów faktycznych w skardze kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji utraty bytu prawnego przez podmiot w likwidacji przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne konsekwencje procesowe utraty bytu prawnego przez stronę w trakcie postępowania, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.

Spółdzielnia zniknęła z rejestru, a sprawa w Sądzie Najwyższym musiała zostać umorzona.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV CSK 586/17
POSTANOWIENIE
Dnia 26 kwietnia 2018 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marta Romańska
w sprawie przy uczestnictwie L. S.
‎
o stwierdzenie zasiedzenia,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 26 kwietnia 2018 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej uczestnika postępowania
od postanowienia Sądu Okręgowego w B.
‎
z dnia 11 sierpnia 2017 r., sygn. akt II Ca …/17,
umarza postępowanie.
UZASADNIENIE
Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w J., postawionej w stan likwidacji już po  jego wszczęciu. Spółdzielnia jako wnioskodawca domagała się w nim stwierdzenia, że nabyła przez zasiedzenie własność nieruchomości należącej do poprzedników uczestnika, którą po zapłaceniu im uzgodnionego wynagrodzenia objęła w posiadanie samoistne, zabudowała pawilonem handlowym i prowadziła na niej działalność najpierw osobiście, a następnie przy wykorzystaniu ajentów.
Wniosek został uwzględniony przez Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z 28 lutego 2017 r., od którego apelację uczestnika oddalił Sąd Okręgowy w B. postanowieniem z 11 sierpnia 2017 r.
Skargę kasacyjną od prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego z 20 listopada 2017 r. wniósł uczestnik, przy czym zwolnienie od jej opłacenia zostało mu udzielone postanowieniem z 27 listopada 2017 r.
Z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że wpisana pod numerem […] Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” w J. w likwidacji została wykreślona z rejestru przedsiębiorców 23 listopada 2017 r., a wpis ten uprawomocnił się 6 grudnia 2017 r. Z tą zatem datą utracił byt podmiot, z którego inicjatywy postępowanie zostało wszczęte i bez udziału którego nie może się ono toczyć. Likwidacja jako sposób zakończenia działalności nie prowadzi do następstwa prawnego pod tytułem ogólnym, którego wystąpienie - analogicznie jak w przypadku spadkobrania po osobach fizycznych - mogłoby uzasadniać zawieszenie postępowania i podjęcie działań zmierzających do ustalenia podmiotu, który zajął miejsce poprzednia w stosunkach prawnych materialnych i procesowych powstałych z jego udziałem. O ile przed zakończeniem likwidacji doszło do rozdysponowania składników mienia podmiotu likwidowanego, to nabywcy tych składników majątku stają się następcami zbywcy tylko pod tytułem szczególnym, a następstwa procesowego będącego konsekwencją tego rodzaju przesunięć majątkowych dotyczy wyłącznie art. 192 pkt 3 k.p.c.
Ustanie bytu prawnego (zdolności prawnej) podmiotu stosunku prawnego, którego dotyczy zaskarżone postanowienie (art. 64 § 1, art. 199 § 1 pkt 3 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.) sprawiła, że postępowanie kasacyjne w sprawie należało umorzyć (art. 355 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i w zw. z art. 391 § 1 i art. 398
21
k.p.c.).
Uwzględnienie powyższych przesłanek musi zdeterminować sposób zakończenia postępowania wszczętego wniesioną przez uczestnika skargą kasacyjną. Skoro jednak do ustania bytu prawnego wnioskodawcy doszło zanim w sprawie zapadło postanowienie w przedmiocie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398
9
§ 1  k.p.c.), to - odnosząc się do argumentacji przytoczonej przez uczestnika we wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania - trzeba stwierdzić, że skargi kasacyjnej uczestnika nie sposób jest uznać za oczywiście uzasadnioną w rozumieniu art.
398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c. Podniesione w niej zarzuty koncentrują się wokół
okoliczności faktycznych uznanych za ustalone w sprawie, gdy tymczasem zgodnie z art. 398
3
§ 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 września 2005 r., III CSK 13/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 76).
kc
jw

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI