IV CSK 568/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka A. M. dochodziła zasądzenia od Gminy W. kwoty 271.952 zł z ustawowymi odsetkami, wywodząc swoje roszczenie z umowy cesji wierzytelności zawartej z wykonawcą robót budowlanych. Wykonawca, Przedsiębiorstwo Budownictwa (...) spółka jawna, realizował umowę na budowę kanalizacji sanitarnej. W trakcie prac wystąpiły obfite opady deszczu, które wymusiły wykonanie robót dodatkowych, takich jak odpompowanie wody i wymiana gruntu. Wykonawca domagał się dodatkowego wynagrodzenia, a sprawa dotycząca części tego roszczenia została prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu w sprawie I C 136/12, zasądzającym kwotę 100.001 zł. Powódka, na mocy umowy cesji z 29 października 2014 r., nabyła wierzytelność wynikającą z tych prac. Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił powództwo, uznając, że powódka nie posiadała legitymacji procesowej czynnej do wystąpienia z powództwem opartego na art. 632 § 2 KC, ponieważ wierzytelność o podwyższenie ryczałtu, która ma charakter konstytutywny, nie istniała w momencie zawarcia umowy cesji (poza kwotą już zasądzoną). Sąd podkreślił, że przedmiotem cesji może być jedynie istniejąca wierzytelność. Ponadto, sąd stwierdził, że nawet gdyby przyjąć istnienie legitymacji procesowej, powódka nie poniosła rażącej straty, a roszczenie nie znalazło oparcia w przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu. Sąd wskazał, że wartość rzeczywistej straty, po uwzględnieniu zysku kosztorysowego i kwoty już zasądzonej, nie mogła być uznana za rażącą.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 632 § 2 KC w kontekście cesji wierzytelności, dopuszczalność dochodzenia roszczeń z tytułu robót budowlanych na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, oraz definicja 'rażącej straty'.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której wierzytelność o charakterze konstytutywnym jest przedmiotem cesji przed prawomocnym orzeczeniem sądu. Interpretacja przepisów Pzp w kontekście art. 632 KC.
Zagadnienia prawne (4)
Czy wierzytelność o podwyższenie wynagrodzenia ryczałtowego na podstawie art. 632 § 2 KC, która ma charakter konstytutywny, może być przedmiotem cesji przed prawomocnym orzeczeniem sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wierzytelność o podwyższenie wynagrodzenia ryczałtowego na podstawie art. 632 § 2 KC nie może być przedmiotem cesji przed prawomocnym orzeczeniem sądu, które ma charakter konstytutywny i dopiero tworzy wierzytelność.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wierzytelność wynikająca z art. 632 § 2 KC powstaje dopiero z chwilą wydania przez sąd wyroku o charakterze konstytutywnym. Przed tym momentem taka wierzytelność nie istnieje i nie może być przedmiotem przelewu. W analizowanej sprawie, w momencie zawarcia umowy cesji, istniała jedynie wierzytelność zasądzona prawomocnym wyrokiem w poprzedniej sprawie, a pozostała część roszczenia nie była jeszcze ustalona przez sąd.
Czy powódka, nabywając wierzytelność na podstawie umowy cesji, posiada legitymację procesową do dochodzenia roszczenia opartego na art. 632 § 2 KC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powódka nie posiadała legitymacji procesowej do dochodzenia roszczenia opartego na art. 632 § 2 KC, ponieważ umowa cesji nie przeniosła uprawnienia do wytoczenia powództwa o ukształtowanie prawa, a sama wierzytelność (poza częścią zasądzoną) nie istniała w momencie cesji.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że umowa cesji przenosi istniejące wierzytelności, a nie uprawnienie do kształtowania stosunku prawnego przez sąd. Ponieważ wierzytelność o podwyższenie ryczałtu powstaje dopiero w wyniku wyroku sądu, powódka nie mogła nabyć prawa do jej dochodzenia w drodze cesji, poza kwotą już prawomocnie zasądzoną.
Czy w okolicznościach sprawy wystąpiła rażąca strata uzasadniająca podwyższenie wynagrodzenia ryczałtowego na podstawie art. 632 § 2 KC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nawet gdyby powódka posiadała legitymację procesową, nie można było uznać, że wystąpiła rażąca strata. Rzeczywista strata, po uwzględnieniu zysku kosztorysowego i kwoty już zasądzonej, stanowiła jedynie niewielki procent wartości inwestycji.
Uzasadnienie
Sąd dokonał analizy finansowej, wyliczając rzeczywistą stratę po odjęciu zysku kosztorysowego i kwoty już zasądzonej. Stwierdził, że pozostała kwota straty (ok. 6% wartości inwestycji) nie mogła być uznana za 'rażącą' w rozumieniu art. 632 § 2 KC.
Czy roszczenie o zapłatę dodatkowego wynagrodzenia za roboty budowlane może być dochodzone na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 KC)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie o zapłatę dodatkowego wynagrodzenia w ramach stosunku zobowiązaniowego, który ma uregulowane podstawy prawne (jak art. 632 KC), nie może być dochodzone na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu nie mają zastosowania, gdy istnieje konkretne roszczenie oparte na umowie lub ustawie (jak art. 632 KC). Dochodzenie roszczenia z art. 405 KC w takiej sytuacji prowadziłoby do obejścia przepisów o niezmienności wynagrodzenia ryczałtowego i sądowej kontroli takich roszczeń.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. | osoba_fizyczna | powódka |
| GMINA W. | instytucja | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 632 § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli wskutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, wykonanie dzieła groziłoby przyjmującemu zamówienie rażącą stratą, sąd może podwyższyć ryczałt lub rozwiązać umowę. Powództwo z tego przepisu ma charakter konstytutywny i zasądzający.
Pomocnicze
k.c. art. 509 § § 1
Kodeks cywilny
Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, lub przez zapłatę jej wartości.
KPC art. 199 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd odrzuci pozew, jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona.
KPC art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest związany prawomocnym orzeczeniem sądu.
KPC art. 321
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest związany granicami żądania pozwu.
KPC art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
p.z.p. art. 144
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Zakazuje się istotnych zmian postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru wykonawcy, chyba że zamawiający przewidział możliwość dokonania takiej zmiany w ogłoszeniu o zamówieniu lub w specyfikacji istotnych warunków zamówienia oraz określił warunki takiej zmiany.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak legitymacji procesowej powódki do dochodzenia roszczenia opartego na art. 632 § 2 KC, gdyż wierzytelność nie istniała w momencie cesji. • Niedopuszczalność dochodzenia roszczenia opartego na art. 632 § 2 KC na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. • Brak rażącej straty po stronie powódki, nawet przy założeniu istnienia legitymacji procesowej. • Umowa cesji nie przeniosła uprawnienia do wytoczenia powództwa o ukształtowanie prawa.
Odrzucone argumenty
Roszczenie oparte na art. 632 § 2 KC jest dopuszczalne w ramach umów o roboty budowlane, nawet w trybie Pzp. • Istnienie powagi rzeczy osądzonej w związku z wcześniejszym wyrokiem w sprawie I C 136/12. • Możliwość dochodzenia roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia (art. 405 KC).
Godne uwagi sformułowania
wierzytelność o zapłatę podwyższonego ryczałtu nie istnieje póki nie istnieje konstytutywny prawomocny wyrok sądu podwyższający wynagrodzenie ryczałtowe • nie można mówić, że wartość taka stanowi rażącą stratę • nie może być utożsamiane zasądzeniem całej wartości kosztorysowej prac
Skład orzekający
Grzegorz Karaś
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 632 § 2 KC w kontekście cesji wierzytelności, dopuszczalność dochodzenia roszczeń z tytułu robót budowlanych na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, oraz definicja 'rażącej straty'."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której wierzytelność o charakterze konstytutywnym jest przedmiotem cesji przed prawomocnym orzeczeniem sądu. Interpretacja przepisów Pzp w kontekście art. 632 KC.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii cesji wierzytelności o charakterze konstytutywnym oraz interpretacji przepisów o robotach budowlanych i zmianie stosunków. Jest to przykład, jak ważne jest precyzyjne określenie przedmiotu cesji i kiedy wierzytelność faktycznie powstaje.
“Cesja wierzytelności z art. 632 KC – kiedy przelew staje się nieważny?”
Dane finansowe
WPS: 271 952 PLN
koszty procesu: 7200 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.