IV CSK 549/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną Województwa, potwierdzając dopuszczalność drogi sądowej w sprawie o zapłatę dofinansowania unijnego i uznając, że korekta finansowa była niezasadna.
Sprawa dotyczyła sporu o zapłatę dofinansowania unijnego, które Województwo (pozwanego) zmniejszyło Gminie Miasta R. (powódce) poprzez nałożenie korekty finansowej z powodu rzekomych nieprawidłowości w zamówieniach publicznych. Sądy obu instancji uznały korektę za niezasadną, wskazując na brak szkody i prawidłowe przeprowadzenie przetargu. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pozwanego, potwierdzając dopuszczalność drogi sądowej i prawidłowość rozstrzygnięć sądów niższych instancji.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Województwa (pozwanego) od wyroku Sądu Apelacyjnego, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego zasądzający od Województwa na rzecz Gminy Miasta R. kwotę 784.743,14 zł tytułem dofinansowania projektu. Spór wynikał z nałożenia przez Województwo korekty finansowej na Gminę z powodu rzekomych naruszeń ustawy Prawo zamówień publicznych przy specyfikacji warunków zamówienia dotyczących ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej. Sądy niższych instancji uznały, że stwierdzone uchybienia nie spowodowały szkody i nie naruszyły zasad uczciwej konkurencji, a tym samym korekta była niezasadna. Sąd Najwyższy w pierwszej kolejności rozważył zarzut niedopuszczalności drogi sądowej, uznając go za bezpodstawny. Podkreślił, że roszczenie powódki oparte na umowie cywilnoprawnej i dotyczące zwrotu nienależnego świadczenia, w sytuacji braku wydania przez organ zarządzający decyzji administracyjnej o zwrocie dotacji, podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny. Następnie Sąd Najwyższy odniósł się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, uznając je za niezasadne. Potwierdził, że sądy niższych instancji prawidłowo zinterpretowały przepisy Prawa zamówień publicznych oraz przepisy dotyczące korekt finansowych w ramach funduszy unijnych, a także art. 5 k.c. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pozwanego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (5)
Odpowiedź sądu
Tak, droga sądowa jest dopuszczalna, ponieważ roszczenie ma charakter cywilnoprawny, wywodzi się z umowy i czynności potrącenia, a nie z decyzji administracyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że w sytuacji, gdy organ zarządzający nie wydał decyzji administracyjnej o zwrocie dotacji, a strony skorzystały ze środka cywilnoprawnego (potrącenia), sprawa ma charakter cywilny i podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny, zgodnie z art. 1 i 2 k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
Gmina Miasta R.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina Miasta R. | instytucja | powód |
| Województwo [...] | instytucja | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Podstawa roszczenia powódki opartego na nienależytym wykonaniu zobowiązania przez pozwanego.
k.p.c. art. 2 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dopuszczalność drogi sądowej dla spraw cywilnych.
k.p.c. art. 2 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Wyłączenie drogi sądowej w sprawach przekazanych przez ustawy innym organom.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Dotyczy nadużycia prawa podmiotowego; sąd uznał, że działanie pozwanego może budzić zastrzeżenia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego, ale nie stanowiło podstawy rozstrzygnięcia.
k.p.c. art. 199 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odrzucenia pozwu, w tym z powodu braku drogi sądowej.
u.f.p. art. 211 § ust. 1
Ustawa o finansach publicznych
Przepis dotyczący zwrotu środków dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem (w brzmieniu obowiązującym w 2005 r.).
u.f.p. art. 211 § ust. 4
Ustawa o finansach publicznych
Przepis dotyczący wydania decyzji określającej kwotę zwrotu dotacji.
u.f.p. art. 211 § ust. 4a
Ustawa o finansach publicznych
Przepis dotyczący odwołania od decyzji o zwrocie dotacji.
u.f.p. art. 211 § ust. 5
Ustawa o finansach publicznych
Przepis dotyczący stosowania przepisów Ordynacji podatkowej.
u.f.p. art. 211 § ust. 7
Ustawa o finansach publicznych
Przepis dotyczący egzekucji należności z tytułu zwrotu dotacji.
p.z.p. art. 7 § ust. 1
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Zasada uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców.
p.z.p. art. 25 § ust. 1
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Obowiązek zamawiającego do opisania przedmiotu zamówienia w sposób nieograniczający uczciwej konkurencji.
p.z.p. art. 23 § ust. 3
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Przepis dotyczący warunków udziału w postępowaniu.
p.z.p. art. 36 § ust. 5
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Możliwość powierzenia wykonania zamówienia podwykonawcom, z wyjątkiem sytuacji gdy zamawiający zastrzeże inaczej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dopuszczalność drogi sądowej dla roszczeń cywilnoprawnych, gdy nie wydano decyzji administracyjnej. Brak szkody jako przesłanka nałożenia korekty finansowej. Prawidłowa interpretacja SIWZ i przepisów Prawa zamówień publicznych. Niewłaściwe zastosowanie art. 5 k.c. przez pozwanego.
Odrzucone argumenty
Niedopuszczalność drogi sądowej. Naruszenie przepisów Prawa zamówień publicznych (art. 7 ust. 1, art. 25 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 3, art. 36 ust. 5). Niewłaściwa wykładnia definicji 'nieprawidłowości' z rozporządzenia (WE) nr 1083/2006. Niewłaściwa wykładnia art. 5 k.c.
Godne uwagi sformułowania
droga sądowa jest dopuszczalna zawsze wtedy, gdy powód opiera swoje roszczenie procesowe na zdarzeniach prawnych, które mogą stanowić źródło stosunków cywilnoprawnych. szkoda może mieć charakter potencjalny. przesłanką nałożenia korekty finansowej nie może być szkoda potencjalna. postępowanie pozwanego może budzić istotne zastrzeżenia z punktu widzenia społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa, z którego korzysta, jak i zasad współżycia społecznego.
Skład orzekający
Mirosława Wysocka
przewodniczący
Krzysztof Strzelczyk
sprawozdawca
Kazimierz Zawada
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie dopuszczalności drogi sądowej w sprawach o zwrot dotacji unijnych w przypadku braku decyzji administracyjnej oraz kryteriów nakładania korekt finansowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego braku wydania decyzji administracyjnej przez organ zarządzający.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dopuszczalności drogi sądowej w kontekście funduszy unijnych i kontroli wydatków, co jest istotne dla samorządów i beneficjentów.
“Czy można odzyskać unijne dofinansowanie na drodze sądowej, gdy zabrakło decyzji administracyjnej?”
Dane finansowe
WPS: 784 743,14 PLN
dofinansowanie: 784 743,14 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV CSK 549/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 maja 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) SSN Kazimierz Zawada w sprawie z powództwa Gminy Miasta R. przeciwko Województwu […] o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 maja 2015 r., skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 12 lutego 2014 r., oddala skargę kasacyjną. 2 UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r. oddalił apelację pozwanego Województwa od wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 24 września 2013 r. zasądzającego - na podstawie art. 471 k.c. - na rzecz powoda Gminy Miasta R. zgodnie z żądaniem pozwu kwotę 784.743, 14 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Sąd Apelacyjny tym samym wyrokiem oddalił wniosek pozwanego Województwa o odrzuceniu pozwu wniesionego w dniu 10 lipca 2012 r. Podstawą wyroku Sądu Okręgowego były następujące ustalenia. W dniu 18 marca 2009 r. strony zawarły umowę o dofinansowanie w formie zaliczki i refundacji projektu „Budowa hali sportowej i basenu przy zespole Szkół […] w R." współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju. W okresie od 21 maja 2010 r. do 29 czerwca 2010 r. kontrolę tego projektu prowadził Urząd Kontroli Skarbowej w B. W następstwie kontroli po dokonaniu analizy dokumentacji przetargowej stwierdzono nieprawidłowości i uchybienia, mianowicie zamawiający w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia postawił warunek, aby każdy z wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia przedłożył polisę ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności na kwotę 2.000.000,00 zł. W związku z tym wydatki niekwalifikowane w ramach wniosku o płatność objętego kontrolą wyniosły 30.500,00 zł. Pozwany wydał opinię stwierdzającą, iż w wyniku kontroli stwierdzono, że Gmina Miasta R. naruszyła przy realizacji projektu przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych, uzasadnione jest więc nałożenie korekty finansowej (zmniejszenie udzielonego dofinansowania). W piśmie z dnia 29 marca 2011 r. pozwany nałożył na powoda korektę finansową w wysokości 13 % wartości udzielonego zamówienia na roboty publiczne i 5% wartości udzielonego zamówienia na pełnienie nadzoru inwestorskiego. Po ponownej analizie dokumentów (dokonanej na wniosek Gminy) korekta na roboty budowlane została zmniejszona do wartości 5 % udzielonego zamówienia. Wobec zmniejszenia dofinansowania, aby ukończyć będącą w trakcie realizacji inwestycję, Gmina Miasta R. zmuszona była zaciągnąć w rachunku bieżącym 3 kredyt wysokooprocentowany. Zakończenie inwestycji (budowy obiektu sportowo- rekreacyjnego) nastąpiło planowo w 2011 roku. Sąd Okręgowy uznał za zasadne roszczenie powódki oparte na art. 471 k.c. Podzielił stanowisko powoda Gminy Miasta R., zgodnie z którym pozwany Województwo […] nie wywiązał się z nałożonego umową z dnia 18 marca 2009 r. zobowiązania; w sposób niezasadny zmniejszył określone umową dofinansowanie, mimo iż po stronie instytucji finansującej, tj. Unii Europejskiej nie wystąpiła szkoda w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Sąd Okręgowy wskazał, że stwierdzone w toku kontroli projektu uchybienie polegające na błędnym sformułowaniu zapisu dotyczącego polisy odpowiedzialności cywilnej nie spowodowało wystąpienia szkody. Podkreślił, że przesłanką nałożenia korekty finansowej nie może być szkoda potencjalna. Zdaniem Sądu, zapis dotyczący polisy odpowiedzialności cywilnej nie wpłynął na postępowanie przetargowe. Nie ograniczył zasad uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. W uzasadnieniu wyroku z dnia 12 lutego 2014 r., wydanego na skutek apelacji pozwanego, Sąd Apelacyjny w pierwszej kolejności wskazał, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, że pozbawione podstaw było kwestionowanie przez pozwanego dopuszczalności drogi sądowej w niniejszej sprawie. Podkreślił w szczególności, że nie budzi wątpliwości fakt, iż powód oparł swoje roszczenie na podstawie o charakterze cywilnoprawnym, co uzasadnia rozpoznanie sprawy na drodze sądowej. Sąd Apelacyjny uznał, że nie było uzasadnione zastosowanie przez pozwanego korekty finansowej w wysokości wynikającej z treści roszczenia. Pozwany nakładając korektę, tym samym ograniczając sumę środków pieniężnych przeznaczonych na realizację inwestycji, naruszył postanowienia umowy zawartej przez strony w dniu 18 marca 2009 r. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, nie została spełniona podstawowa przesłanka uzasadniająca zastosowanie instytucji korekty finansowej, ponieważ Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia dotycząca realizacji projektu budowy hali sportowej i basenu nie zwierała zapisów naruszających obowiązujące przepisy prawa, tj. art. 7 ust. 1, art. 25 ust. 1 w związku z art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień 4 publicznych (Dz. U. z 2013, poz. 907 ze zm. - dalej jako p.z.p.), w szczególności nie naruszała zasad uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Jak zauważył Sąd Apelacyjny, oceny tej nie zmienia fakt, że w toku procedury przetargowej doszło do pewnych uchybień dotyczących wymagania od konsorcjów polis ubezpieczeniowych. Sąd Apelacyjny odmiennie niż Sąd pierwszej instancji przyjął, zgodnie z art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. U. UE L z 2006.21.25 ze zm. - dalej, jako rozporządzenie (WE) 1083/2006 ), że szkoda może mieć charakter potencjalny. Możliwość nałożenia korekty wiąże się jednak ze stwierdzeniem takiego naruszenia przepisów prawa krajowego lub wspólnotowego, które mogłoby taką szkodę spowodować. Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie był uzasadniony podniesiony przez pozwanego zarzut naruszenia art. 36 ust. 5 p.z.p. Zawarty w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia zapis wykluczający możliwość powierzenia podwykonawcom wykonania części lub całości zamówienia, w ocenie Sądu Apelacyjnego, z uwagi na charakter inwestycji należało uznać za uzasadniony w kontekście art. 36 ust.5 p.z.p. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 5 k.c., Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, iż postępowanie pozwanego może budzić istotne zastrzeżenia z punktu widzenia społeczno- gospodarczego przeznaczenia prawa, z którego korzysta, jak i zasad współżycia społecznego. Pozwany Województwo […] wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 12 lutego 2014 r., zaskarżając ten wyrok w całości. Jako podstawy skargi kasacyjnej wskazał: naruszenie przepisów postępowania: tj. art. 1 i 2 k.p.c. oraz art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c., a także naruszenie przepisów prawa materialnego, zarzucił mianowicie: niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 1, art. 25 ust. 1 w związku z art. 23 ust. 3 oraz art. 36 ust. 5 p.z.p., niewłaściwą wykładnię definicji „nieprawidłowości" wskazanej w art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. a także niewłaściwą wykładnię art. 5 k.c. Na tych podstawach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w całości, a także poprzedzającego go wyroku Sądu 5 Okręgowego z dnia 24 września 2013 r. i odrzucenie pozwu albo oddalenie w całości powództwa ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w całości, a także poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego z drwa 24 września 2013 r. w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, przy czym w każdym przypadku pozwany wniósł o orzeczenie o obowiązku zwrotu przez powódkę kwoty 1.014.431,13 zł. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący niedopuszczalności drogi sądowej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany został jednolity pogląd, według którego droga sądowa, stosownie do art. 2 § 1 i 3 k.p.c., jest dopuszczalna zawsze wtedy, gdy powód opiera swoje roszczenie procesowe na zdarzeniach prawnych, które mogą stanowić źródło stosunków cywilnoprawnych. Ocena charakteru sprawy, jako cywilnej na tle art. 1 k.p.c., podlegającej rozpoznaniu przez sąd powszechny, dotyczy przedmiotu procesu, rozumianego, jako twierdzenie powoda o istnieniu prawa podmiotowego, obejmującego żądanie oraz okoliczności faktyczne powołane, jako jego podstawa. Nie jest natomiast objęte badaniem obiektywne istnienie tego roszczenia albo stosunku prawnego pomiędzy stronami (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2006 r., III CZP 121/05, OSNC 2006, Nr 11, poz. 178; wyrok z dnia 10 marca 2004 r., IV CK 113/03, postanowienia: z dnia 22 kwietnia 1998 r., I CKN 1000/97, OSNC 1999, Nr 1, poz. 6; z dnia 10 marca 1999 r., II CKN 340/98, OSNC 1999, Nr 9, poz. 161; z dnia 22 sierpnia 2000 r., IV CKN 1188/00, OSNC 2001, Nr 1, poz. 20; z dnia 22 sierpnia 2007 r., III CZP 76/07, niepubl. oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r., SK 12/99, OTK 2000, Nr 5, poz. 143). Analiza sprawy cywilnej powinna uwzględniać obecny porządek konstytucyjny, w szczególności art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 Konstytucji, które gwarantują każdemu prawo do sądu, mające autonomiczny charakter oraz art. 177 Konstytucji, przewidujący domniemanie kompetencji sądu powszechnego we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych do właściwości innych sądów (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2003 r., III CZP 85/02, OSNC 2003, Nr 10, poz. 129). Szerokie rozumienie sprawy cywilnej i dopuszczalności drogi sądowej prowadzi do konstatacji, że w zasadzie każde 6 roszczenie procesowe, sformułowane jako żądanie zasądzenia, ustalenia lub ukształtowania stosunku prawnego, niezależnie od merytorycznej zasadności, może być objęte drogą sądową, pod warunkiem, że dotyczy równorzędnych podmiotów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2011 r., I CSK 50/11, niepubl.). Odnosi się to również do żądania zwrotu nienależnych świadczeń o charakterze publicznoprawnym, dla których podstawę materialną stanowią przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, w szczególności art. 410 § 2 k.c. (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 21 marca 2013, III CZP 9/13, niepubl.; por. też uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2007 r., III CZP 35/07, OSNC 2008, nr 7-8, poz. 72, uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r, I OPS 3/07, ONSAiWSA2008, Nr 2, poz. 21). Właściwość sądu powszechnego nie musi wynikać z pozytywnej normy, ustanawiającej jego kompetencję, wystarcza brak regulacji ustawowej, przekazującej ją innemu sądowi. W chwili zawarcia przez strony umowy o dofinansowanie i refundacji projektu współfinansowanego Europejskiego Funduszu Rozwoju obowiązywała ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. nr 249, poz. 2104 ze zm. dalej jako u.f.p. z 2005 r. ). W trakcie jej realizacji z dniem 1 stycznia 2010 r. weszła w życie nowa ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (jedn. tekst Dz. U. 2013 r., poz. 885 ze zm. dalej jako u.f.p. z 2009 r. ). Jednakże zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.- Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1241), dotacje udzielone przed dniem 1 stycznia 2010 r. podlegają zwrotowi na podstawie przepisów dotychczasowych, a zatem do zwrotu dotacji udzielonej stronie powodowej mają zastosowanie przepisy u.f.p. z 2005 r., a jedynie postępowanie w tym przedmiocie prowadzone jest już przez nowe organy określone w u.f.p. z 2009 r., gdyż postępowanie o zwrot dotacji zostało wszczęte po dniu 1 stycznia 2010 r. Dlatego do postępowania związanego z niewłaściwym wykorzystaniem przyznanych środków dotacji mają zastosowanie przepisy art. 211 u.f.p. z 2005 r. w brzmieniu obowiązującym od dnia 29 grudnia 2006 r., nadanym przez ustawę nowelizującą z dnia 8 grudnia 2006 r. (Dz. U. Nr 249, poz. 1832) oraz od dnia 20 grudnia 2008 r., nadanym przez ustawę nowelizującą z dnia 7 listopada 2008 r. (Dz. U. Nr 216, poz. 1370). Do treści art. 211 u.f.p. z 2005 r., która została przeniesiona do § 9 umowy nawiązuje się też 7 w skardze kasacyjnej. W świetle tego unormowania, środki dotacji wykorzystane przez beneficjenta niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi (art. 211 ust. 1). W przypadku stwierdzenia wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem, instytucja zarządzająca wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki (art. 211 ust. 4). Od decyzji tej beneficjent może złożyć odwołanie do instytucji zarządzającej z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 211 ust. 4a). W sprawach nieuregulowanych w ust. 1 i 4 stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z wyjątkiem art. 57 tej ustawy (art. 211 ust. 5), a do egzekucji należności z tytułu zwrotu środków dotacji mają zastosowanie przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 211 ust. 7). W podobnym stanie faktycznym i prawnym w postanowieniu z dnia 5 lipca 2013 r., IV CSK 12/13 (OSNC ZD 2014, nr D, poz. 63) Sąd Najwyższy wskazał, że powyższe przepisy przewidują drogę postępowania administracyjnego w sprawach stwierdzenia wykorzystania przez beneficjenta środków dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, określenia decyzją administracyjną kwoty przypadającej z tego tytułu do zwrotu, odwołania beneficjenta od tej decyzji oraz egzekucji należności w niej stwierdzonej. We wszystkich tego rodzaju sprawach droga sądowa jest więc wyłączona na podstawie art. 2 § 3 k.p.c., gdyż przepis szczególny, którym jest art. 211 ust. 1, 4, 4a, 5 i 7 u.f.p. z 2005 r., przekazał te sprawy, mające z natury rzeczy charakter spraw cywilnych, do właściwości innych organów (administracyjnych). Jednakże zarówno w sprawie IV CSK 12/134 jak i w sprawie, do której odnosi się przedmiotowa skarga kasacyjna strona pozwana, która jako instytucja zarządzająca, miała obowiązek - po stwierdzeniu wykorzystania przez powódkę środków dotacji niezgodnie z przeznaczeniem - wydania decyzji określającej kwotę środków podlegającą zwrotowi, decyzji takiej nie wydała. Dopiero po wydaniu decyzji, dopuszczalne byłoby wezwanie beneficjenta do zwrotu środków, a w razie niedokonania zwrotu, potrącenie tej należności z kolejnej transzy dotacji, za zgodą lub bez zgody beneficjenta. Taka kolejność działań wynika nie tylko z umowy, ale także z art. 211 ust. 1, 4, 4a u.f.p. z 2005. 8 Strona pozwana, wbrew wymaganiom powyższych przepisów, nie wydała stosownej decyzji administracyjnej określającej wysokość nieprawidłowo wykorzystanej kwoty dotacji podlegającej zwrotowi przez stronę powodową, a tym samym nie wszczęła procedury administracyjnoprawnej przewidzianej w art. 211 u.f.p. z 2005 r. do dochodzenia zwrotu niewłaściwie wykorzystanej dotacji. Skorzystała natomiast z potrącenia - cywilnoprawnego instrumentu zmierzającego do odzyskania tej należności. Skoro zatem nie doszło w ogóle do wszczęcia przewidzianej prawem procedury administracyjnoprawnej w celu dochodzenia zwrotu środków dotacji, a strony posłużyły się środkiem cywilnoprawnym, strona powodowa nie dysponuje możliwością obrony w postępowaniu administracyjnym. Sformułowane przez nią roszczenia mają niewątpliwie charakter roszczeń cywilnych, w rozumieniu art. 1 i art. 2 k.p.c., wywodzą się z umowy cywilnoprawnej oraz ze stricte cywilistycznej czynności prawnej potrącenia i niewątpliwie nie są roszczeniami wynikającymi z wydania, na podstawie art. 211 ust. 4 u.f.p. z 2005 r., decyzji administracyjnej o zwrocie dotacji, gdyż decyzji takiej nie wydano. Dlatego brak jest podstaw przewidzianych w art. 2 § 3 k.p.c. do stwierdzenia w sprawie niedopuszczalności drogi sądowej, skoro tego rodzaju spraw nie obejmuje art. 211 u.f.p. z 2005 r., jak również żaden inny przepis nie przekazał ich rozpoznania do właściwości innych organów (zob. też postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2013 r., III CZP 9/13, niepubl.; z dnia 16 maja 2012 r. III CZP 19/12, niepubl. oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2011 r. II CSK 520/10, OSNC-ZD 2012/2/34, z dnia 8 marca 2012 r. V CSK 164/11, z dnia 18 kwietnia 2012 r. V CSK 146/11 i z dnia 11 maja 2012 r. II CSK 545/11, niepubl. oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2006 r. II GSK 63/06 i z dnia 20 grudnia 2007 r. II GSK 267/07 oraz postanowienie z dnia 10 lutego 2010 r. II GSK 86/10, niepubl. Z tych przyczyn bezpodstawnie zarzuca się w skardze kasacyjnej naruszenia art. 1, 2 i 199 § 1 pkt 1 k.p.c. Podobnie należy ocenić pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Sąd Apelacyjny dokonując wykładni Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ) w zakresie spełnienia warunku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej 9 w odniesieniu do wykonania przedmiotu zamówienia uwzględnił, że postanowienia w tym przedmiocie zostały zamieszczone w trzech miejscach SIWZ. Sąd Apelacyjny prawidłowo przyjął, że z postanowień zawartych w części III ust. 1 pkt 4 ppkt c oraz w części III ust. 2pkt 4 ppkt m wynika, że każdy wykonawca, także ten, w którego skład wchodzi wiele podmiotów, powinien legitymować się ubezpieczeniem od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej przez nich działalności zgodnej z przedmiotem zamówienia na łączną wartość co najmniej 2.000.000 złotych. Sąd Apelacyjny uwzględniając integralność zapisów SIWZ uznał, iż także postanowienie zawarte w ust. 3 pkt 2 należy odczytywać w ten sposób, że wymaganie dotyczące podmiotów tworzących konsorcjum obejmowało wykazanie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej w sumie na łączną kwotę 2.000.000 złotych. Tych zapisów nie kwestionował pozwany. Tak rozumiała je spółka „S." spółka z o.o. w B., czemu dała wyraz w piśmie z dnia 22 czerwca 2009 r. W końcu trzeba też uwzględnić, iż pomimo wpłynięcia 11 ofert, w tym 7 złożonych przez konsorcja, żaden z uczestników przetargu nie wystąpił z zapytaniem lub protestem. Bezpodstawnie zarzuca się w skardze kasacyjnej naruszenie art. 36 ust. 5 p.z.p. Zgodnie z tym przepisem w brzmieniu obowiązującym do dnia 23 grudnia 2013 r. wykonawca mógł powierzyć wykonanie zamówienia podwykonawcom, z wyjątkiem przypadku gdy ze względu na specyfikę przedmiotu zamówienia zamawiający zastrzeże w SIWZ, że część lub całość zamówienia nie może być powierzona podwykonawcom. Z tej możliwości w zakresie pełnienia nadzoru inwestorskiego skorzystała powódka a decyzję tę usprawiedliwiał uwzględniony przez Sąd stopień skomplikowania technicznego projektu, konieczność połączenia wielu branż. Jak wynika z dotychczasowych rozważań nie doszło do naruszenia wskazanych przez pozwanego przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd drugiej instancji nie uzależnił nałożenia korekty pomocy finansowej od wystąpienia szkody w budżecie Unii Europejskiej. Wystarczy odwołać się do pisemnych motywów zaskarżonego orzeczenia i przytoczenia stwierdzenia, iż z definicji art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 wynika, że szkoda może też mieć charakter potencjalny. W związku 10 z tym, a także przy braku konkretyzacji innych „nieprawidłowości", odpowiadających treści art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, które powodują lub mogłyby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego nie można zgodzić się ze twierdzeniem wnoszącego skargę kasacyjną, iż doszło do naruszenia tego przepisu. Sąd Apelacyjny nie naruszył też art. 5 k.c., który zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego stanowiskiem, służy wyłącznie ochronie osoby zobowiązanej i nie może być samodzielną podstawą nabycia praw podmiotowych, te bowiem wywodzą się ze stanowiących je norm prawa materialnego (wyrok z 28 kwietnia 2000 r., II CKN 258/00, niepubl.; wyrok z 5 marca 2002 r., I CKN 934/00, niepubl.). Sąd Apelacyjny podobnie ocenił funkcje art. 5 k.c. a zatem zastrzeżenia, odnośnie do zastosowania przez pozwanego istotnej korekty w końcowym etapie inwestycji z punktu widzenia zasad współżycia społecznego jakie przedstawił ten Sąd, przy uwzględnieniu zrealizowania w całości inwestycji, dotychczasowych pozytywnych wynikach kontroli ze strony Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, Urzędu Zamówień Publicznych, nie mogły mieć i nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia. Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. oddalił skargę kasacyjną pozwanego Województwa […].
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI