IV CSK 529/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wpisu w księdze wieczystej prawa do korzystania z nieruchomości na podstawie umowy z dnia 30 stycznia 2004 r., zawartej między „M. Ż.” Sp. z o.o. a „W.” sp. z o.o., która następnie przeniosła swoje prawa na „M.” Sp. z o.o. Referendarz sądowy oddalił wniosek, uznając umowę za dzierżawę, ale nie spełniającą wymogów formalnych (brak poświadczonego notarialnie podpisu). Sąd Rejonowy, rozpoznając skargę, dokonał wpisu, kwalifikując umowę jako dzierżawę. Sąd Okręgowy oddalił apelację, uznając, że umowa, nawet nienazwana, może być ujawniona w księdze wieczystej, a wymagane poświadczenie podpisu istniało. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił postanowienie sądu okręgowego. Zgodził się z tym, że umowa, mimo pewnych różnic w stosunku do kodeksowej dzierżawy (np. cel korzystania z gruntu), może być ujawniona w księdze wieczystej. Jednakże wskazał na istotne uchybienia proceduralne: poświadczenie notarialne podpisu na kopii dokumentu jest niedopuszczalne, a zakres wydania nieruchomości nie został jasno sprecyzowany w umowie ani we wpisie. Ponadto, kwestia skuteczności przeniesienia praw z umowy na inne podmioty bez zgody wydzierżawiającego wymagała głębszej analizy. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ujawniania w księgach wieczystych umów nienazwanych, wymogów formalnych dokumentów stanowiących podstawę wpisu (poświadczenie podpisu na oryginale, nie kopii), oraz zakresu umów dotyczących korzystania z nieruchomości.
Dotyczy specyficznego rodzaju umowy (farma wiatrowa) i jej ujawnienia w księdze wieczystej, ale zasady dotyczące poświadczania dokumentów i zakresu umów mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa nienazwana, zbliżona do umowy dzierżawy, może stanowić podstawę wpisu prawa do korzystania z nieruchomości w księdze wieczystej na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa nienazwana, mimo odrębnego charakteru, przy spełnieniu innych wymagań formalnych, może być ujawniona w księdze wieczystej, jeśli wykazuje wysoki stopień podobieństwa do umowy dzierżawy i dotyczy istotnych postanowień, takich jak oddanie gruntu na długi czas do wyłącznego użytkowania za czynsz.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że umowa z dnia 30 stycznia 2004 r., mimo że jest umową nienazwaną, ma wysoki stopień podobieństwa do umowy dzierżawy (oddanie gruntu na długi czas do wyłącznego użytkowania za czynsz), co uzasadnia jej ujawnienie w księdze wieczystej na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 1 u.k.w.h., pod warunkiem spełnienia pozostałych wymogów formalnych.
Czy poświadczenie notarialne podpisu na kopii dokumentu (kserokopii) może stanowić podstawę wpisu w księdze wieczystej zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skuteczne potwierdzenie podpisu może dotyczyć tylko oryginału dokumentu, a nie jego kopii (kserokopii), ze względu na bezpieczeństwo obrotu prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 78 § 1 k.c. odnosi się do podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli, a rozszerzenie tej możliwości na kserokopie jest niedopuszczalne. Poświadczenie podpisu na kserokopii narusza art. 31 ust. 1 u.k.w.h.
Czy zakres wydania nieruchomości określony w umowie nienazwanej, uzależniony od planu sytuacyjnego, może być podstawą wpisu w księdze wieczystej, jeśli nie został jasno sprecyzowany?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zakres wydania nieruchomości nie został jasno sprecyzowany w umowie ani we wpisie, dokonanie wpisu jest przedwczesne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zakres wydania nieruchomości, uzależniony od planu sytuacyjnego, nie został jasno sprecyzowany w umowie, a sąd dokonujący wpisu nie wyjaśnił podstawy, na jakiej odniósł go do konkretnych działek.
Czy przeniesienie praw z umowy dzierżawy na inne podmioty bez zgody wydzierżawiającego jest skuteczne, jeśli umowa nie zawiera takiego zastrzeżenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kwestia ta wymaga pogłębionej analizy umowy i nie została dostatecznie wyjaśniona przez sąd niższej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sąd okręgowy zbyt ogólnikowo potraktował problem skuteczności przenoszenia praw z umowy bez zgody wydzierżawiającego, co wymagało dalszej analizy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| "M. P." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. | spółka | wnioskodawca |
| "M. Ż." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ż. | spółka | uczestnik postępowania |
| E. P. sp. z o.o. w S. | spółka | najemca (wcześniejszy) |
| "W." sp. z o.o. w B. | spółka | dzierżawca (pierwotny) |
| "M." sp. z o.o. w W. | spółka | dzierżawca (następczy) |
| A. S. | osoba_fizyczna | reprezentant spółki "W." |
Przepisy (16)
Główne
u.k.w.h. art. 16 § 2 pkt 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Umowa nienazwana, zbliżona do umowy dzierżawy, może być ujawniona w księdze wieczystej.
u.k.w.h. art. 31 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Dokument stanowiący podstawę wpisu musi mieć podpis notarialnie poświadczony na oryginale, nie na kopii.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym.
Pomocnicze
k.c. art. 78 § 1
Kodeks cywilny
Własnoręczny podpis musi być złożony na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli; poświadczenie na kserokopii jest niedopuszczalne.
k.p.c. art. 626 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia wniosku o wpis.
k.p.c. art. 626 § 8
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada ujawniania treści wniosku w wpisie.
k.c. art. 353
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
k.c. art. 59
Kodeks cywilny
Przeniesienie praw.
k.c. art. 63 § 1
Kodeks cywilny
Przeniesienie praw.
k.c. art. 698 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Umowa dzierżawy.
k.p.c. art. 321 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada związania sądu żądaniem wniosku.
k.p.c. art. 328 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi formalne orzeczenia.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie kasacyjne.
k.s.h. art. 201
Kodeks spółek handlowych
Przejęcie praw i obowiązków.
k.p.c. art. 108 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Zastosowanie przepisów o postępowaniu apelacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 31 ust. 1 u.k.w.h. przez poświadczenie notarialne podpisu na kserokopii dokumentu. • Niewyjaśnienie zakresu wydania nieruchomości. • Niepełna analiza skuteczności przeniesienia praw z umowy.
Odrzucone argumenty
Możliwość ujawnienia w księdze wieczystej umowy nienazwanej zbliżonej do dzierżawy. • Brak naruszenia zasady związania sądu żądaniem wniosku przez redakcyjną zmianę wpisu.
Godne uwagi sformułowania
Skutek omawianego wpisu jest więc daleko idący, powoduje bowiem swoiste „urzeczowienie” ujawnionego prawa lub roszczenia, doprowadzając do ich przemiany z actio in personam w actio in rem. • Grunt „dzierżawiony” jest więc tu niezbędny tylko do posadowienia turbin wiatrowych, a więc możność władania nim ma dla „dzierżawcy” znaczenie pośrednie. • Ze względu na bezpieczeństwo obrotu prawnego, rozszerzenie takiej możliwości na kserokopie dokumentów jest niedopuszczalne.
Skład orzekający
Maria Szulc
przewodniczący
Antoni Górski
członek
Hubert Wrzeszcz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ujawniania w księgach wieczystych umów nienazwanych, wymogów formalnych dokumentów stanowiących podstawę wpisu (poświadczenie podpisu na oryginale, nie kopii), oraz zakresu umów dotyczących korzystania z nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego rodzaju umowy (farma wiatrowa) i jej ujawnienia w księdze wieczystej, ale zasady dotyczące poświadczania dokumentów i zakresu umów mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z obrotem nieruchomościami i wymogami formalnymi wpisów do ksiąg wieczystych, a także specyfiki umów dotyczących farm wiatrowych. Kluczowe jest rozstrzygnięcie dotyczące poświadczania dokumentów na kserokopiach.
“Czy kserokopia z podpisem notarialnie poświadczonym wystarczy do wpisu w księdze wieczystej? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.