IV CSK 526/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną uczestnika postępowania W. I. od postanowienia Sądu Okręgowego w E., które oddaliło jego apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w D. stwierdzającego nabycie przez E. Spółkę Akcyjną służebności przesyłu przez zasiedzenie. Sąd Rejonowy ustalił, że służebność została nabyta z dniem 6 grudnia 2010 r., przyjmując, że bieg zasiedzenia rozpoczął się 5 grudnia 1990 r. Sąd Okręgowy podzielił te ustalenia. Sąd Najwyższy, analizując zarzuty skargi kasacyjnej, uznał za uzasadnione zarzuty dotyczące błędnego ustalenia początku biegu zasiedzenia. Wskazał, że uwłaszczenie przedsiębiorstw państwowych nastąpiło w różnym czasie, a własność urządzeń przesyłowych i gruntu mogła się rozdzielić dopiero od 7 stycznia 1991 r., co powinno stanowić początek biegu zasiedzenia. Ponadto Sąd Najwyższy uznał za uzasadnione zarzuty dotyczące wadliwej oceny dowodów, w szczególności opinii biegłego, co uniemożliwiło kontrolę prawidłowości stanowiska Sądu Okręgowego. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w E.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie początku biegu zasiedzenia służebności przesyłu w kontekście uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych oraz ocena dowodów w sprawach o zasiedzenie.
Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych i ich wpływu na bieg zasiedzenia.
Zagadnienia prawne (4)
Czy dopuszczalne jest zasiedzenie służebności przesyłu przed jej wprowadzeniem do systemu prawnego ustawą z dnia 30 maja 2008 r.? Czy stan faktyczny istniejący przed ustanowieniem służebności przesyłu mógł prowadzić do jej zasiedzenia przed upływem terminów zasiedzenia liczonych od dnia wejścia w życie zmiany ustawodawczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest zasiedzenie służebności przesyłu, która stanowiła kontynuację służebności gruntowej o podobnych cechach, funkcjonującej przed wprowadzeniem jej do Kodeksu cywilnego. Okres posiadania sprzed wejścia w życie ustawy z 2008 r. może być wliczony do terminu zasiedzenia.
Uzasadnienie
Służebność przesyłu, wprowadzona ustawą z 2008 r., jest kontynuacją służebności gruntowej o podobnych cechach. Zasiedzenie jest prawnie usankcjonowanym sposobem nabycia służebności, a okres posiadania sprzed wejścia w życie ustawy może być wliczany do terminu zasiedzenia, jeśli upłynął przed tą datą.
Od kiedy należy liczyć bieg terminu zasiedzenia służebności przesyłu w przypadku uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bieg zasiedzenia powinien być liczony od momentu, gdy nastąpiło rozdzielenie własności urządzeń przesyłowych i gruntu, co w tym przypadku nastąpiło najwcześniej 7 stycznia 1991 r., a nie od daty wskazanej przez sądy niższych instancji (5 grudnia 1990 r.).
Uzasadnienie
Uwłaszczenie przedsiębiorstw państwowych na podstawie ustawy z 1990 r. nie zawsze prowadziło do rozdzielenia własności urządzeń i gruntu w sposób umożliwiający bieg zasiedzenia. W analizowanym przypadku, ze względu na specyfikę przepisów, rozdzielenie własności nastąpiło najwcześniej 7 stycznia 1991 r., co powinno stanowić początek biegu zasiedzenia.
Czy sądy niższych instancji prawidłowo oceniły dowody, w szczególności opinię biegłego, przy ustalaniu stanu faktycznego i przesłanek zasiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sądy niższych instancji nieprawidłowo oceniły dowody, w szczególności opinię biegłego, co uniemożliwiło kontrolę prawidłowości ich stanowiska.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że lakoniczne ustosunkowanie się Sądu Okręgowego do zarzutów apelacyjnych dotyczących opinii biegłego nie pozwalało na kontrolę prawidłowości jego stanowiska. Zarzuty dotyczące niepełnego oddania składników sieci, nieuwzględnienia zagospodarowania działki czy nieokreślenia możliwości dostępu do linii, a także uniemożliwienia wyjaśnienia wątpliwości poprzez przesłuchanie biegłego, były uzasadnione.
Czy przedsiębiorstwo państwowe mogło być w dobrej wierze co do posiadania służebności przesyłu na gruncie Skarbu Państwa przed uwłaszczeniem?
Odpowiedź sądu
Tak, w kontekście przemian ustrojowych i gospodarczych, stosowanie liberalnych kryteriów oceny dobrej wiary było uzasadnione.
Uzasadnienie
W okresie transformacji ustrojowej, przy uwłaszczeniu mienia Skarbu Państwa na rzecz przedsiębiorstw państwowych, uzasadnione było stosowanie liberalnych kryteriów oceny dobrej wiary, uwzględniających ówczesne realia gospodarcze i brak świadomości potencjalnych problemów prawnych związanych z posiadaniem majątku na cudzych gruntach.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. Spółka Akcyjna | spółka | wnioskodawca |
| W. I. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| T. I. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. R. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 305^4
Kodeks cywilny
Odesłanie do przepisów o służebnościach gruntowych w zakresie służebności przesyłu.
Ustawa z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw
Wprowadzenie służebności przesyłu do Kodeksu cywilnego.
Pomocnicze
k.c. art. 7
Kodeks cywilny
Domniemanie dobrej wiary.
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
Zasiedzenie nieruchomości.
k.c. art. 285 § § 1
Kodeks cywilny
Treść służebności gruntowej.
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Zasiedzenie służebności gruntowych.
ustawa o zmianie u.g.g. art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości
Uwłaszczenie przedsiębiorstw państwowych.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie na podstawie stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy.
k.p.c. art. 386 § § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądu drugiej instancji wskazaniami sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 398^3 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398^15 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędne ustalenie przez sądy niższych instancji początku biegu terminu zasiedzenia służebności przesyłu. • Niewłaściwa ocena dowodów, w szczególności opinii biegłego, przez Sąd Okręgowy. • Naruszenie przepisów postępowania przez Sąd Okręgowy przy ocenie zarzutów apelacyjnych dotyczących dowodów.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące naruszenia art. 385, art. 386 § 4 k.p.c. • Zarzuty dotyczące obowiązków informacyjnych sądu wobec uczestnika. • Zarzuty dotyczące stosunków obligacyjnych i władztwa prekaryjnego. • Zarzuty dotyczące płacenia podatków i formalności związanych z budową linii energetycznej.
Godne uwagi sformułowania
Służebność przesyłu, która została wprowadzona do kodeksu cywilnego ustawą nowelizującą z 30 maja 2008 r. jako rodzaj służebności gruntowej stypizowanej, nie odbiegała co do istoty od już funkcjonującej w obrocie, ustanawianej i wpisywanej do ksiąg wieczystych, a także podlegającej nabyciu w drodze zasiedzenia służebności gruntowej obejmującej uprawnienie do korzystania z cudzej nieruchomości na potrzeby linii przesyłowej. • Zasiedzenie jest od dawna prawnie usankcjonowanym sposobem nabycia służebności w prawie polskim. • W związku z tym nieprawidłowa okazała się przyjęta przez Sądy obu instancji data początkowa okresu zasiedzenia, co słusznie wytknął skarżący. • Lakapidarne stwierdzenie, iż zarzuty nie deprecjonują wartości opinii nie pozwala skontrolować prawidłowości stanowiska Sądu Okręgowego.
Skład orzekający
Grzegorz Misiurek
przewodniczący
Katarzyna Tyczka-Rote
sprawozdawca
Karol Weitz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie początku biegu zasiedzenia służebności przesyłu w kontekście uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych oraz ocena dowodów w sprawach o zasiedzenie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych i ich wpływu na bieg zasiedzenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zasiedzenia służebności przesyłu, które ma znaczenie praktyczne dla wielu właścicieli nieruchomości i przedsiębiorstw energetycznych. Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące początku biegu terminu zasiedzenia w kontekście historycznych zmian prawnych.
“Kiedy faktycznie zaczyna biec termin zasiedzenia służebności przesyłu? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe wątpliwości.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.