IV CSK 486/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną uczestniczki postępowania J. T. od postanowienia Sądu Okręgowego w R., które utrzymało w mocy wpis zmiany wierzyciela hipotecznego w księdze wieczystej. Sprawa dotyczyła sytuacji, w której W. G. nabył wierzytelność zabezpieczoną hipoteką od Banku S.(...) w upadłości, a następnie przeniósł tę wierzytelność wraz z hipoteką na wspólników spółki cywilnej. Sąd Rejonowy dokonał wpisu, a Sąd Okręgowy oddalił apelację, powołując się na możliwość wpisu cesjonariusza bez tytułu wykonawczego. Sąd Najwyższy uznał jednak, że kluczowe jest badanie materialnej podstawy wpisu. Zgodnie z art. 79 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, przeniesienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką jest możliwe tylko razem z hipoteką, a hipoteka nie może być przeniesiona bez wierzytelności. Ponadto, hipoteka jako ograniczone prawo rzeczowe wymaga wpisu do księgi wieczystej, który ma charakter konstytutywny. Ponieważ w momencie przeniesienia wierzytelności przez W. G. na wspólników spółki cywilnej, hipoteka nie była jeszcze wpisana na jego rzecz (a nawet nie złożono wniosku o wpis), nie mógł on skutecznie przenieść ani prawa, ani wierzytelności. W związku z tym, wniosek wspólników spółki cywilnej o wpis nie mógł być uwzględniony. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie zasady, że wpis hipoteki do księgi wieczystej ma charakter konstytutywny i jest warunkiem skutecznego przeniesienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką.
Dotyczy sytuacji, gdy hipoteka jest już ujawniona w księdze wieczystej i następuje jej przeniesienie. Nie dotyczy ustanowienia hipoteki przymusowej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy możliwe jest skuteczne przeniesienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką na rzecz osoby trzeciej przed wpisem hipoteki do księgi wieczystej na rzecz zbywcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przeniesienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie jest skuteczne przed wpisem hipoteki do księgi wieczystej na rzecz zbywcy, ponieważ wpis ten ma charakter konstytutywny.
Uzasadnienie
Hipoteka jest ograniczonym prawem rzeczowym, a do jej przeniesienia, gdy jest ujawniona w księdze wieczystej, potrzebny jest nie tylko umowa, ale również wpis do księgi, który ma charakter konstytutywny. Dopiero z chwilą wpisu hipoteka przechodzi na nabywcę.
Czy w postępowaniu wieczystoksięgowym sąd bada materialną podstawę wpisu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w postępowaniu wieczystoksięgowym badaniu podlega także materialna podstawa wpisu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, które potwierdza, że badanie materialnej podstawy wpisu jest elementem postępowania wieczystoksięgowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. G. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| D. G. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| J. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Spółka Cywilna Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowo - Usługowe „K.(...)” w W. | spółka | wnioskodawca |
| J. T. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| następcy prawni K. T. | inne | uczestnik postępowania |
| B. G. | osoba_fizyczna | następca prawny |
| J. T. | osoba_fizyczna | następca prawny |
| D. G. | osoba_fizyczna | następca prawny |
| M. T. | osoba_fizyczna | następca prawny |
| P. T. | osoba_fizyczna | następca prawny |
| A. T. | osoba_fizyczna | następca prawny |
| Bank S.(...) w N. w upadłości | instytucja | wierzyciel hipoteczny |
Przepisy (7)
Główne
u.k.w.h. art. 79
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Przeniesienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie jest możliwe bez przeniesienia hipoteki, a hipoteka nie może być przeniesiona bez wierzytelności, którą zabezpiecza.
Pomocnicze
k.c. art. 244 § § 1
Kodeks cywilny
Hipoteka jest ograniczonym prawem rzeczowym na nieruchomości.
k.c. art. 245 § § 1
Kodeks cywilny
Do przeniesienia ograniczonego prawa rzeczowego, gdy jest ujawnione w księdze wieczystej, potrzebna jest nie tylko umowa, lecz również wpis do tej księgi, który ma charakter konstytutywny.
k.p.c. art. 39815
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 3983 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi kasacyjnej dotycząca naruszenia przepisów prawa materialnego.
u.k.w.h. art. 109 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Dotyczy wpisu hipoteki przymusowej na rzecz nabywcy wierzytelności.
u.k.w.h. art. 112
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Dopuszcza wpis cesjonariusza jako wierzyciela hipotecznego bez powoływania jako podstawy tytułu wykonawczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przeniesienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie jest skuteczne przed wpisem hipoteki do księgi wieczystej na rzecz zbywcy, ze względu na konstytutywny charakter wpisu. • W postępowaniu wieczystoksięgowym sąd bada materialną podstawę wpisu.
Odrzucone argumenty
Możliwość wpisu cesjonariusza jako wierzyciela hipotecznego bez powoływania jako podstawy tytułu wykonawczego (argument sądu okręgowego).
Godne uwagi sformułowania
przedmiotem rozstrzygnięcia jest wpis zmiany wierzyciela hipotecznego w związku z kolejnym przelewem wierzytelności zabezpieczonej hipoteką • w ramach postępowania wieczystoksięgowego badaniu podlega bowiem także materialna podstawa wpisu • hipoteka jest ograniczonym prawem rzeczowym na nieruchomości • do przeniesienia takiego prawa, gdy jest ujawnione w księdze wieczystej, potrzebna jest nie tylko umowa pomiędzy uprawnionym a nabywcą, lecz również wpis do tej księgi (art. 2451 k.c.), który ma charakter konstytutywny • przed wpisem hipoteki do księgi wieczystej nie przeszła na rzecz W. G. zabezpieczona hipotecznie wierzytelność
Skład orzekający
Dariusz Zawistowski
przewodniczący
Teresa Bielska-Sobkowicz
sprawozdawca
Jan Górowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że wpis hipoteki do księgi wieczystej ma charakter konstytutywny i jest warunkiem skutecznego przeniesienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy hipoteka jest już ujawniona w księdze wieczystej i następuje jej przeniesienie. Nie dotyczy ustanowienia hipoteki przymusowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa wyjaśnia kluczową kwestię konstytutywnego charakteru wpisu hipoteki do księgi wieczystej, co ma istotne znaczenie praktyczne dla obrotu nieruchomościami i wierzytelnościami hipotecznymi.
“Czy można przenieść dług zabezpieczony hipoteką, zanim wpiszesz hipotekę do księgi wieczystej? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.