IV CSK 463/14

Sąd Najwyższy2015-02-10
SNCywilnezobowiązaniaŚrednianajwyższy
skarga kasacyjnaSąd Najwyższyart. 409 k.c.wzbogaceniezwrot korzyścikoszty postępowaniaprzyjęcie skargi

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego lub rozbieżności w orzecznictwie.

Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, domagając się jego przyjęcia do rozpoznania ze względu na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości, w szczególności art. 409 k.c. Sąd Najwyższy uznał jednak, że kwestia wykładni art. 409 k.c. w zakresie pojęcia „zużycia lub utraty” korzyści jest utrwalona w orzecznictwie, a w niniejszej sprawie chodziło o zastosowanie przepisu w ustalonym stanie faktycznym, co nie stanowi podstawy do przyjęcia skargi. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.

Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, opierając ją na podstawie naruszenia art. 409 k.c. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Domagała się przyjęcia skargi do rozpoznania, argumentując potrzebą wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości oraz wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. Sąd Najwyższy przypomniał, że skargę kasacyjną przyjmuje się do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga jest oczywiście uzasadniona (art. 398^9^ § 1 k.p.c.). W ocenie Sądu Najwyższego, kwestia znaczenia pojęcia „zużycia lub utraty” korzyści w rozumieniu art. 409 k.c. była już przedmiotem wszechstronnej wykładni w judykaturze, a utrwalone jest ogólne rozumienie tego pojęcia w sposób wąski. Sąd wskazał, że prawidłowa ocena tej przesłanki wygaśnięcia obowiązku zwrotu korzyści zawsze następuje na podstawie istotnych faktów, ustalonych w procesie oceny materiału dowodowego, a konkretne okoliczności ocenia się z punktu widzenia ich wpływu na stan majątku wzbogaconego. W niniejszej sprawie chodziło o zastosowanie przepisu w ustalonym stanie faktycznym, a nie o przyczynek do przyjęcia skargi. Sąd podkreślił, że rolą SN nie jest odpowiadanie na wątpliwości stron i weryfikowanie prawomocnych orzeczeń. Stwierdzono brak rozbieżności w orzecznictwie wymagającej kolejnej wypowiedzi SN, a jednostkowe orzeczenie sądu apelacyjnego nie świadczy o takiej rozbieżności. Nie zachodziła również potrzeba wypowiadania się co do tezy o wygaśnięciu obowiązku zwrotu w odniesieniu do wydatków, które nie zostałyby dokonane bez wcześniejszego wzbogacenia, gdyż brak było ku temu ustaleń faktycznych. W związku z tym, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398^9^ § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nie istnieją podstawy do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że kwestia wykładni art. 409 k.c. w zakresie pojęcia „zużycia lub utraty” korzyści jest utrwalona w orzecznictwie, a w niniejszej sprawie chodziło o zastosowanie przepisu w ustalonym stanie faktycznym, co nie stanowi przesłanki do przyjęcia skargi. Brak jest rozbieżności w orzecznictwie wymagającej kolejnej wypowiedzi SN.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

Skarb Państwa - Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa

Strony

NazwaTypRola
Skarb Państwa - Naczelnik Urzędu Skarbowego w G.organ_państwowypowód
A. w G.spółkapozwana
Skarb Państwa - Prokuratoria Generalna Skarbu Państwaorgan_państwowyinna

Przepisy (7)

Główne

k.c. art. 409

Kodeks cywilny

Znaczenie pojęcia „zużycia lub utraty” korzyści jest utrwalone w judykaturze w sposób wąski, przyjmujący wygaśnięcie obowiązku zwrotu korzyści z powodu braku wzbogacenia tylko wtedy, gdy jej zużycie lub utrata nastąpiły bez żadnej korzystnej zmiany w majątku wzbogaconego (w tym zmniejszenia obciążeń). Ocena następuje na podstawie istotnych faktów ustalonych w procesie oceny materiału dowodowego.

k.p.c. art. 398^9 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub wywołujących rozbieżności, nieważność postępowania, oczywista zasadność skargi).

Pomocnicze

k.p.c. art. 398^9 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Stanowi podstawę do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

k.p.c. art. 398^4 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Cel wymagania przewidzianego w tym przepisie może zostać osiągnięty jedynie przez powołanie i właściwe uzasadnienie istnienia przesłanek z art. 398^9^ § 1 k.p.c.

k.p.c. art. 98 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje zasady zasądzania kosztów postępowania.

k.p.c. art. 398^21

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.

k.p.c. art. 391 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy kosztów postępowania apelacyjnego, stosowany odpowiednio w postępowaniu kasacyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak istotnego zagadnienia prawnego lub rozbieżności w orzecznictwie uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej. Kwestia wykładni art. 409 k.c. jest utrwalona w orzecznictwie. Sprawa dotyczy zastosowania przepisu w ustalonym stanie faktycznym, a nie potrzeby wykładni.

Odrzucone argumenty

Potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie (art. 409 k.c.).

Godne uwagi sformułowania

znaczenie pojęcia „zużycia lub utraty” korzyści było już przedmiotem wszechstronnej wykładni w judykaturze utrwalone jest ogólne rozumienie tego pojęcia w sposób wąski dokonanie prawidłowej oceny tej przesłanki wygaśnięcia obowiązku zwrotu korzyści zawsze następuje na podstawie istotnych faktów, ustalonych w procesie oceny materiału dowodowego rolą Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym nie jest odpowiadanie na wątpliwości stron i weryfikowanie prawomocnych orzeczeń sądowych brak jest rozbieżności, wymagającej kolejnej wypowiedzi Sądu Najwyższego

Skład orzekający

Mirosława Wysocka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku przesłanek z art. 398^9^ § 1 k.p.c., w szczególności gdy kwestia prawna jest już ugruntowana w orzecznictwie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z przyjęciem skargi kasacyjnej. Interpretacja art. 409 k.c. jest ogólna, ale zastosowanie zawsze zależy od stanu faktycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Orzeczenie dotyczy kwestii proceduralnych związanych z przyjęciem skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Jest to typowe dla postępowań przed Sądem Najwyższym, ale może być mniej interesujące dla szerszej publiczności.

Kiedy Sąd Najwyższy odmawia rozpoznania skargi? Kluczowe przesłanki z art. 398^9^ k.p.c.

Dane finansowe

zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 3600 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV CSK 463/14
POSTANOWIENIE
Dnia 10 lutego 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Mirosława Wysocka
w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego w G.
‎
przeciwko A. w G.
‎
o zapłatę,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 10 lutego 2015 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej
od wyroku Sądu Apelacyjnego
‎
z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt I ACa (…),
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3600 (trzy tysiące sześćset) zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
UZASADNIENIE
W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 20 listopada 2013 r., opartej na podstawie naruszenia art. 409 k.c. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, pozwana wniosła o przyjęcie skargi do rozpoznania ze względu na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości oraz wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, odnosząc tę przesłankę do art. 409 k.c.
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postepowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398
9
§ 1 k.p.c.). Cel wymagania przewidzianego w art. 398
4
§ 2 k.p.c. może zostać osiągnięty jedynie przez powołanie i właściwe uzasadnienie istnienia wymienionych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania następuje na podstawie oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają przyczynom kasacyjnym wymienionym w art. 398
9
§ 1 k.p.c.
Skarżący, powołując się na przesłankę przewidzianą w art. 398
9
§ 1 pkt 2 k.p.c., wymienił orzeczenia Sądu Najwyższego oraz kilka orzeczeń sądów apelacyjnych na tle art. 409 k.c. Jednak z tych i innych orzeczeń wynika nie tylko to, że znaczenie pojęcia „zużycia lub utraty” korzyści było już przedmiotem wszechstronnej wykładni w judykaturze, ale także i to, że utrwalone jest ogólne rozumienie tego pojęcia w sposób wąski i zasadniczo przyjmujący wygaśnięcie obowiązku zwrotu korzyści z powodu braku wzbogacenia tylko wtedy, gdy jej zużycie lub utrata nastąpiły bez żadnej korzystnej zmiany w majątku wzbogaconego (przez którą rozumie się także zmniejszenie szeroko rozumianych obciążeń tego majątku). Dokonanie prawidłowej oceny tej przesłanki wygaśnięcia obowiązku zwrotu korzyści zawsze następuje na podstawie istotnych faktów, ustalonych w procesie oceny materiału dowodowego, a konkretne okoliczności dotyczące faktycznego sposobu zużycia lub utraty korzyści ocenia się z punktu widzenia ich wpływu na stan majątku wzbogaconego. Także w sprawie niniejszej w rzeczywistości chodzi o zastosowanie przepisu art. 409 k.c. w ustalonym stanie faktycznym, a to jest kwestia oceny zasadności podstawy kasacyjnej, a nie przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Należy przypomnieć, że rolą Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym nie jest odpowiadanie na wątpliwości stron i weryfikowanie prawomocnych orzeczeń sądowych
W przedstawionej przez skarżącego kwestii brak jest rozbieżności, wymagającej kolejnej wypowiedzi Sądu Najwyższego. O rozbieżności takiej nie świadczy jednostkowe orzeczenie sądu apelacyjnego wskazane w skardze.
Nie zachodzi także potrzeba wypowiadania się co do tezy, że obowiązek zwrotu wygasa w odniesieniu do takich wydatków, które nie zostałyby dokonane, gdyby nie miało miejsca wcześniejsze wzbogacenie. W niniejszej sprawie brak jest ustaleń faktycznych, które uzasadniałyby podjęcie takiego wątku rozważań. Przy niezakwestionowanej w skardze podstawie faktycznej orzeczenia, jest to kwestia bezprzedmiotowa, a zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, okolicznościami uzasadniającymi przyjęcie skargi kasacyjnej mogą być tylko takie, które Sąd Najwyższy mógłby następnie uwzględnić przy jej rozpoznawaniu.
Z omówionych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398
9
§ 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, o kosztach postępowania wywołanych wniesieniem skargi orzekając stosownie do art. 98 § 1 w zw. z art. 398
21
i 391 § 1 k.p.c.
r.g.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI