IV CSK 460/10

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną powoda Henryka L. od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku, który oddalił jego powództwo o ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną. Sąd Rejonowy pierwotnie oddalił powództwo, opierając się na zawartej przez strony umowie o rozdzielności majątkowej z dnia 23 stycznia 2009 r. oraz na uchwale Sądu Najwyższego z 1996 r., która sugerowała, że umowne wyłączenie wspólności eliminuje późniejsze powództwo o ustanowienie rozdzielności z datą wcześniejszą. Sąd Okręgowy podzielił to stanowisko. Sąd Najwyższy, uchylając zaskarżony wyrok, stwierdził, że sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.). Podkreślono, że powództwo o ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną jest uprawnieniem kształtującym, które nie wygasa automatycznie z chwilą zawarcia umowy o rozdzielności, zwłaszcza gdy powództwo zostało wniesione przed zawarciem umowy. Sąd wskazał na wcześniejsze orzecznictwo, które dopuszczało ustanowienie rozdzielności z datą wsteczną nawet po ustaniu wspólności z mocy prawa (np. przez rozwód), jeśli powództwo zostało wniesione wcześniej. Sąd Najwyższy zaznaczył, że umowa o rozdzielności ma skutki na przyszłość i inne konsekwencje wobec osób trzecich niż wyrok sądowy, a sąd powinien rozpoznać żądanie powoda, badając istnienie ważnych powodów i inne okoliczności, a nie odrzucać go a priori z powodu zawarcia umowy. Sąd podkreślił, że brak jest podstaw do przyjęcia domniemania rezygnacji z uprawnienia do żądania ustanowienia rozdzielności z datą wsteczną tylko z powodu zawarcia umowy.

Zagadnienia prawne (2)

Skład orzekający