IV CSK 459/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Prokuratora Okręgowego od wyroku Sądu Okręgowego, który oddalił powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa. Sąd pierwszej instancji uznał, że powodowi, który uznał ojcostwo wiedząc, że nie jest biologicznym ojcem, nie przysługuje legitymacja czynna. Sąd drugiej instancji podzielił to stanowisko. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, wskazując na błędną wykładnię art. 78 § 1 k.r.o. Podkreślono, że nowelizacja kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z 2008 r. zmieniła koncepcję uznania ojcostwa, kładąc nacisk na rzeczywisty związek biologiczny. Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 78 § 1 k.r.o., mężczyzna, który uznał dziecko, może wytoczyć powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania w terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się, że dziecko od niego nie pochodzi. Sąd Najwyższy uznał, że legitymacja ta przysługuje niezależnie od wiedzy o braku biologicznego ojcostwa w chwili składania oświadczenia. Ponadto, Sąd Najwyższy zakwestionował wykładnię, według której termin do wytoczenia powództwa mógł rozpocząć bieg przed złożeniem oświadczenia o uznaniu ojcostwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kręgu podmiotów uprawnionych do wytoczenia powództwa o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa oraz momentu rozpoczęcia biegu terminu do jego wytoczenia.
Dotyczy stanu prawnego po nowelizacji z 2008 r. i specyficznej sytuacji faktycznej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy mężczyźnie, który uznał ojcostwo, wiedząc, że nie jest biologicznym ojcem dziecka, przysługuje legitymacja czynna do wytoczenia powództwa o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, legitymacja czynna przysługuje mężczyźnie, który uznał ojcostwo, nawet jeśli w chwili składania oświadczenia wiedział, że nie jest biologicznym ojcem dziecka.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na wykładni językowej, celowościowej i historycznej art. 78 § 1 k.r.o., wskazując, że przepis ten nie ogranicza legitymacji do wytoczenia powództwa poza brakiem więzi genetycznej i wymogiem wytoczenia go w terminie. Ochrona dziecka przez stabilizację stanu cywilnego realizowana jest poprzez sześciomiesięczny termin do wytoczenia powództwa, a nie przez pozbawienie legitymacji.
Czy bieg sześciomiesięcznego terminu do wytoczenia powództwa o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa może rozpocząć się przed dniem złożenia oświadczenia o uznaniu ojcostwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bieg terminu do wytoczenia powództwa nie może rozpocząć się wcześniej niż w dniu złożenia oświadczenia o uznaniu ojcostwa.
Uzasadnienie
Przy założeniu racjonalności ustawodawcy, termin do wytoczenia powództwa o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa, którego bieg rozpoczyna się od dnia dowiedzenia się o braku pochodzenia dziecka, nie może rozpocząć się przed dniem złożenia przez mężczyznę stosownego oświadczenia w tym przedmiocie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Krzysztof B. | osoba_fizyczna | powód |
| Marianna B. | osoba_fizyczna | pozwana |
| małoletnia Iga B. | osoba_fizyczna | pozwana |
| Grażyna K. | osoba_fizyczna | kurator |
| Prokurator Prokuratury Okręgowej w Siedlcach | organ_państwowy | udział |
Przepisy (3)
Główne
k.r.o. art. 78 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Legitymacja do wytoczenia powództwa o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa przysługuje mężczyźnie niebędącemu ojcem biologicznym dziecka, który uznał ojcostwo, bez względu na to, czy w chwili składania stosownego oświadczenia wiedział o braku istnienia więzi biologicznej pomiędzy nim a dzieckiem, którego ojcostwo uznał. Bieg terminu do wytoczenia powództwa rozpoczyna się od dnia, w którym mężczyzna dowiedział się, że nie jest ojcem uznanego dziecka, ale nie wcześniej niż w dniu złożenia oświadczenia o uznaniu ojcostwa.
Pomocnicze
k.r.o. art. 72
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 80 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepis w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 6 listopada 2008 r., który dopuszczał powoływanie się na wady oświadczenia woli.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Legitymacja czynna do wytoczenia powództwa o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa przysługuje mężczyźnie, który uznał ojcostwo, nawet wiedząc, że nie jest biologicznym ojcem dziecka. • Bieg sześciomiesięcznego terminu do wytoczenia powództwa nie może rozpocząć się przed dniem złożenia oświadczenia o uznaniu ojcostwa.
Odrzucone argumenty
Mężczyźnie, który w chwili uznania ojcostwa wiedział, że nie jest biologicznym ojcem dziecka, nie przysługuje legitymacja czynna do wytoczenia powództwa o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa. • Bieg sześciomiesięcznego terminu do wytoczenia powództwa rozpoczął się przed złożeniem przez powoda oświadczenia o uznaniu ojcostwa.
Godne uwagi sformułowania
Legitymacja do wytoczenia powództwa o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa przysługuje mężczyźnie niebędącemu ojcem biologicznym dziecka, który uznał ojcostwo bez względu na to, czy w chwili składania stosownego oświadczenia wiedział o braku istnienia więzi biologicznej pomiędzy nim a dzieckiem, którego ojcostwo uznał. • Założenie racjonalności ustawodawcy wymaga przyjęcia, że nie może on rozpocząć się wcześniej niż w dniu złożenia oświadczenia w tym przedmiocie.
Skład orzekający
Grzegorz Misiurek
przewodniczący
Anna Kozłowska
członek
Zbigniew Kwaśniewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu podmiotów uprawnionych do wytoczenia powództwa o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa oraz momentu rozpoczęcia biegu terminu do jego wytoczenia."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego po nowelizacji z 2008 r. i specyficznej sytuacji faktycznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa rodzinnego, jakim jest ustalenie ojcostwa i możliwość jego kwestionowania, co ma istotne znaczenie praktyczne dla wielu osób.
“Czy można cofnąć uznanie ojcostwa, jeśli wiedziało się o braku biologicznego pokrewieństwa?”
Sektor
rodzinne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.