IV CSK 423/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną wnioskodawców w sprawie o ustanowienie służebności drogi koniecznej, uznając, że dla nieruchomości rolnej o specyficznych warunkach wystarczający jest dostęp o szerokości 1 metra.
Wnioskodawcy domagali się ustanowienia służebności drogi koniecznej dla swojej nieruchomości rolnej, która nie miała dostępu do drogi publicznej. Sąd Okręgowy zmienił postanowienie Sądu Rejonowego, ustanawiając służebność o szerokości 1 metra, uznając ją za wystarczającą dla specyficznego użytkowania nieruchomości (rolniczego, rekreacyjnego, hobbystycznego) i uwzględniając interes właścicieli gruntu obciążonego. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu Okręgowego.
Sprawa dotyczyła ustanowienia służebności drogi koniecznej dla nieruchomości położonej na zboczu o dużym spadku, w specyficznej strefie krajobrazowej, która nie miała bezpośredniego dostępu do drogi publicznej. Sąd Rejonowy pierwotnie ustanowił służebność o szerokości 267 m², co stanowiło znaczną część działki. Sąd Okręgowy zmienił to postanowienie, ustanawiając służebność o szerokości zaledwie 1 metra, uznając ją za wystarczającą dla specyficznego, rolniczego i rekreacyjnego użytkowania nieruchomości, a także uwzględniając interes właścicieli gruntu sąsiedniego, przez który droga miała przebiegać. Sąd Najwyższy w swojej skardze kasacyjnej wnioskodawcy zarzucali naruszenie przepisów dotyczących drogi koniecznej (art. 145 k.c.) oraz postępowania (art. 382 k.p.c.). Sąd Najwyższy oddalił skargę, podkreślając, że przy ustanawianiu służebności należy brać pod uwagę nie tylko potrzeby nieruchomości władnącej, ale także interesy nieruchomości obciążanej. Stwierdził, że dla nieruchomości przeznaczonej na cele rolne, rekreacyjne i hobbystyczne, wystarczający jest dostęp o szerokości 1 metra, a ustanowienie szerszej drogi byłoby nieproporcjonalne do korzyści.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, dla nieruchomości o wskazanych cechach wystarczający jest dostęp o szerokości 1 metra, jeśli uwzględnia się racjonalne użytkowanie nieruchomości i wzajemne interesy stron.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przy ocenie prawidłowego sposobu użytkowania nieruchomości należy brać pod uwagę jej charakter, otoczenie oraz racjonalność sposobu użytkowania, a także przyszłe możliwości wykorzystania. Dla nieruchomości rolnej o specyficznych warunkach, dostęp o szerokości 1 metra jest wystarczający, a ustanowienie szerszej drogi byłoby nieproporcjonalne do korzyści i nadmiernie obciążające dla właściciela gruntu sąsiedniego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
uczestnicy postępowania (K.R. i M.R.)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. H. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| następcy prawni H. P. – E. A. P. – D., E. M. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Z. R. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| K. R. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| M. R. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| /…/ | inne | uczestnik postępowania |
Przepisy (3)
Główne
k.c. art. 145 § § 1
Kodeks cywilny
Nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, jeśli nie można z tej drogi korzystać w zakresie koniecznym do prawidłowego sposobu jej użytkowania. Prawidłowe użytkowanie odpowiada charakterowi nieruchomości, jej otoczeniu i racjonalności sposobu używania, uwzględniając także przyszłe możliwości wykorzystania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 3983
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dla nieruchomości rolnej o specyficznych warunkach (położenie, spadek, przeznaczenie) wystarczający jest dostęp o szerokości 1 metra. Ustanowienie drogi koniecznej musi uwzględniać wzajemne interesy stron, minimalizując szkodę dla nieruchomości obciążanej. Szerokość drogi koniecznej powinna być dostosowana do racjonalnego sposobu użytkowania nieruchomości, uwzględniając jej charakter i otoczenie.
Odrzucone argumenty
Argumenty wnioskodawców opowiadające się za przeprowadzeniem drogi koniecznej według wariantu Sądu Rejonowego (szerokość 267 m²), który byłby nadmiernym obciążeniem dla nieruchomości sąsiedniej.
Godne uwagi sformułowania
Przy ocenie prawidłowego sposobu użytkowania nieruchomości chodzi nie tylko o dotychczasowe użytkowanie, lecz także o to, czy w ogóle określone używanie nieruchomości pozwala uznać za konieczne posiadanie dostępu do drogi publicznej. Dla zaspokojenia potrzeb tej nieruchomości wystarczające jest przejście o szerokości 1 m. Przy ustanowieniu drogi koniecznej trzeba zaś mieć na uwadze wzajemne interesy stron, a więc nie tylko żądającego ustanowienia drogi, lecz także właściciela nieruchomości, przez którą droga ta ma przechodzić.
Skład orzekający
Mirosława Wysocka
przewodniczący
Marian Kocon
sprawozdawca
Anna Kozłowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie szerokości służebności drogi koniecznej dla nieruchomości o specyficznych warunkach użytkowania i położenia, uwzględnianie wzajemnych interesów stron."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych warunków nieruchomości rolnej; interpretacja może być różna w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sąd może elastycznie interpretować przepisy dotyczące służebności drogi koniecznej, dostosowując je do specyficznych warunków nieruchomości i równoważąc interesy stron. Jest to praktyczny przykład zastosowania prawa rzeczowego.
“Służebność drogi koniecznej: czy 1 metr wystarczy dla Twojej działki?”
Dane finansowe
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV CSK 423/12 POSTANOWIENIE Dnia 7 listopada 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska w sprawie z wniosku A. H. P. oraz następców prawnych H. P. – E. A. P. – D., E. M. P. i uczestniczki postępowania Z.R. przy uczestnictwie /…/ o ustanowienie służebności drogi koniecznej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 listopada 2012 r., skargi kasacyjnej wnioskodawców od postanowienia Sądu Okręgowego w L. z dnia 14 lipca 2010 r., oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Sąd Okręgowy w L. postanowieniem z dnia 14 lipca 2010 r. zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia 24 sierpnia 2009 r. w ten sposób, że 2 ustanowił dla nieruchomości wnioskodawców służebność drogi koniecznej przez grunt uczestników postępowania K. R. i M. R. zgodnie z wariantem ósmym projektu biegłego G. J., i zarazem zasądził wynagrodzenie od wnioskodawców na rzecz tych uczestników. Ustalił, że nieruchomość wnioskodawców położona na obszarze Parku Krajobrazowego, na zboczu o ponad 16% spadku, w strefie krawędziowej Płaskowyżu /…/ i Równiny /…/, nie ma dostępu do drogi publicznej. Położenie tej nieruchomości umożliwia, z punktu widzenia rolniczego, jedynie hobbystyczną uprawę roślin sadowniczych lub ewentualnie uprawę roślin w systemie tarasowym (np. drzewa, krzewy, winorośl). Możliwe byłoby wykorzystanie jej pod tereny zielone i rekreacyjne. Uznał, że przechód pasem gruntu o szerokości 1 m i długości 111 m stanowi odpowiedni dostęp do drogi publicznej rozumieniu art. 145 § 1 k.c. Skarga kasacyjna wnioskodawców od postanowienia Sadu Okręgowego - oparta na obu podstawach z art. 3983 k.p.c. zawiera zarzut naruszenia art. 145 k.c., a także art. 382 k.p.c., i zmierza do uchylenia tego postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 145 § 1 k.c., jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności gruntowej. Przyjmuje się, że nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, jeśli nie można z tej drogi korzystać w zakresie koniecznym do prawidłowego sposobu użytkowania tej nieruchomości. Użytkowanie nieruchomości jest prawidłowe, gdy odpowiada jej charakterowi (właściwości gleby, wielkości), jej otoczeniu i gdy sposób użytkowania jej jest racjonalny. Przy ocenie prawidłowego sposobu użytkowania nieruchomości chodzi nie tylko o dotychczasowe użytkowanie, lecz także o to, czy w ogóle określone używanie nieruchomości pozwala uznać za konieczne posiadanie dostępu do drogi publicznej. Wychodząc z powyższych zasad Sąd Okręgowy zasadnie uznał, że prawidłowe użytkowanie nieruchomości wnioskodawców przeznaczonej wyłącznie na cele rolne (i to racjonalnie rzecz biorąc - rekreacyjne i hobbystyczne) nie wymaga dostępu zapewniającego dojazd samochodem osobowym czy 3 maszynami rolniczymi. Dla zaspokojenia potrzeb tej nieruchomości wystarczające jest przejście o szerokości 1 m. Skarżący opowiadając się za przeprowadzeniem drogi koniecznej według wariantu przyjętego przez Sąd Rejonowy pomijają, że obejmowała ona obszar 267 m2, co oznaczało, że zajmowała powierzchnię zbliżoną do 1/3 działki, przebiegając przez teren dużo bardziej atrakcyjny, wartościowy, który w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jest przeznaczony nie tylko pod rolniczą przestrzeń produkcyjną, ale też w części od ulicy Słonecznej pod zabudowę. Przy ustanowieniu drogi koniecznej trzeba zaś mieć na uwadze wzajemne interesy stron, a więc nie tylko żądającego ustanowienia drogi, lecz także właściciela nieruchomości, przez którą droga ta ma przechodzić. Jeśli szkoda grożąca właścicielowi nieruchomości, mającej zostać obciążoną drogą konieczną, jest większa niż korzyści, które uzyska żądający drogi, a tak byłoby w przypadku aprobowania rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego, to nie można orzec ustanowienia drogi koniecznej. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu. jw
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI