IV CSK 4/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka domagała się uzgodnienia treści księgi wieczystej dla gospodarstwa rolnego z rzeczywistym stanem prawnym, wnosząc o wpisanie jej jako współwłaścicielki. Sprawa przeszła przez wiele instancji, z różnymi rozstrzygnięciami. Sąd Apelacyjny ostatecznie uwzględnił powództwo, opierając się na postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku po J.W. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że decyzja administracyjna o nabyciu własności ziemi przez E.W. była ostateczna i wiążąca, a tym samym nieruchomość ta nie weszła do spadku po J.W. Sąd Najwyższy podkreślił, że sąd cywilny jest związany ostateczną decyzją administracyjną i nie może jej kwestionować, chyba że zachodzi nieważność bezwzględna. Ponadto, wskazano na wadliwość postępowania dowodowego, w szczególności na brak urzędowego odpisu postanowienia spadkowego, który mógłby stanowić podstawę wpisu do księgi wieczystej. Sąd Najwyższy uznał, że postanowienie spadkowe nie mogło stworzyć nowego stanu prawnego w odniesieniu do nieruchomości, która już wcześniej została nabyta na mocy decyzji administracyjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja mocy wiążącej ostatecznych decyzji administracyjnych (aktów własności ziemi) w postępowaniu cywilnym, zasady dotyczące dowodów z dokumentów urzędowych, legitymacja procesowa w sprawach wieczystoksięgowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z aktami własności ziemi i postępowaniami spadkowymi w kontekście nieruchomości rolnych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, wydane po ostatecznej decyzji administracyjnej o nabyciu własności nieruchomości rolnej, może stworzyć nowy stan prawny i być podstawą wpisu do księgi wieczystej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ostateczna decyzja administracyjna (akt własności ziemi) jest wiążąca i nie podlega kontroli sądowej w postępowaniu cywilnym. Postanowienie spadkowe nie może stworzyć nowego stanu prawnego w odniesieniu do nieruchomości już nabytej na mocy decyzji administracyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że sąd cywilny jest związany ostateczną decyzją administracyjną. Akt własności ziemi jest wiążącą decyzją administracyjną, która stwierdza nabycie własności z mocy ustawy. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny i nie może przyznać praw do składników majątku, które już nie należą do spadkodawcy z powodu wcześniejszego nabycia przez inny podmiot na mocy decyzji administracyjnej.
Jaka jest moc wiążąca ostatecznej decyzji administracyjnej (aktu własności ziemi) w postępowaniu cywilnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ostateczna decyzja administracyjna, w tym akt własności ziemi, jest wiążąca dla sądu cywilnego i stanowi wyłączny dowód nabycia własności nieruchomości, chyba że zachodzi nieważność bezwzględna.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym sąd jest związany ostateczną decyzją administracyjną wydaną przez uprawniony organ w granicach jego kompetencji. Akt własności ziemi jest taką decyzją i stanowi dowód nabycia własności, a jego moc wiążąca może być obalona jedynie w ściśle określonych przypadkach nieważności bezwzględnej.
Czy odpis postanowienia sądowego, sporządzony po zaginięciu akt, może być podstawą wpisu do księgi wieczystej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odpis postanowienia sądowego sporządzony po zaginięciu akt, który nie jest urzędowym odpisem wydanym na podstawie akt sprawy, nie może być uznany za dokument zastępujący oryginał i stanowić podstawy wpisu do księgi wieczystej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że funkcję oryginału dokumentu sądowego zastępuje jego urzędowy odpis. Odbitka lub inny dokument sporządzony po zaginięciu akt, który nie jest urzędowym odpisem, nie może być podstawą wpisu. W przypadku zaginięcia akt, konieczne jest przeprowadzenie postępowania o ich odtworzenie.
Kto jest legitymowany do wytoczenia powództwa o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Powództwo takie może wytoczyć tylko osoba uprawniona do złożenia wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na uchwałę składu siedmiu sędziów, która ustaliła, że legitymację procesową w sprawach o usunięcie niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym posiada jedynie osoba uprawniona do złożenia wniosku o wpis.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| następcy prawni A.B. | osoba_fizyczna | powódka |
| M.B. | osoba_fizyczna | następca prawny powódki |
| S.B. | osoba_fizyczna | następca prawny powódki |
| K.B. | osoba_fizyczna | następca prawny powódki |
| M.W. | osoba_fizyczna | pozwany |
| T.W. | osoba_fizyczna | pozwany |
| P.W. | osoba_fizyczna | pozwany |
| E.W. | osoba_fizyczna | pozwany |
| A.B. | osoba_fizyczna | współwłaścicielka (wskazana w pozwie) |
| J.W. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| U.G. | osoba_fizyczna | wnioskodawca (postępowanie spadkowe) |
Przepisy (19)
Główne
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie prawomocne wiąże strony i sąd, który je wydał, oraz inne sądy i organy państwowe.
u.k.w.h. art. 10
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Powództwo o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym.
ustawa uwłaszczeniowa art. 1 § ust. 1 i 2
Ustawa o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych
Nabycie własności gospodarstwa rolnego z mocy ustawy przez samoistnego posiadacza.
Pomocnicze
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. może wyjątkowo uzasadniać podstawę skargi kasacyjnej, gdy zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej z powodu wadliwości uzasadnienia.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przewiduje nakaz przyjęcia przez sąd za podstawę rozstrzygnięcia stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy. Nie może być podstawą skargi kasacyjnej do wysuwania zarzutów odnoszących się do określania konsekwencji wynikających z obowiązywania normy prawnej.
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji.
Konstytucja RP art. 176 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada co najmniej dwuinstancyjnego postępowania.
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania polegająca na pozbawieniu strony możności obrony jej praw.
k.p.c. art. 244 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone.
k.p.c. art. 716
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postępowania w razie zaginięcia lub zniszczenia akt.
k.p.c. art. 727
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postępowania w razie zaginięcia lub zniszczenia akt.
k.p.c. art. 728
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postępowania w razie zaginięcia lub zniszczenia akt.
k.p.c. art. 670 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek badania przez sąd, czy w skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne i którzy spadkobiercy są do niego powołani.
k.p.c. art. 677 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
ustawa o gospodarowaniu art. 63 § ust. 2
Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Wyłączenie możliwości wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany ostatecznych decyzji administracyjnych.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach cywilnych do innych spraw, w których przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 39815
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 39821
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ostateczna decyzja administracyjna (akt własności ziemi) jest wiążąca i nie podlega kontroli sądowej w postępowaniu cywilnym. • Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku nie może stworzyć nowego stanu prawnego w odniesieniu do nieruchomości już nabytej na mocy decyzji administracyjnej. • Odpis postanowienia sądowego, sporządzony po zaginięciu akt, nie może być podstawą wpisu do księgi wieczystej, jeśli nie jest urzędowym odpisem. • Legitymację procesową do wytoczenia powództwa o usunięcie niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym posiada tylko osoba uprawniona do złożenia wniosku o wpis.
Odrzucone argumenty
Argumenty pozwanego dotyczące wadliwości postępowania przed sądami niższych instancji, w tym zarzuty naruszenia art. 328 § 2 k.p.c., art. 316 § 1 k.p.c., art. 78 i 176 Konstytucji RP, art. 379 pkt 5 k.p.c., art. 244, 716-728 k.p.c., art. 232 k.p.c., art. 6 k.c., art. 31 ust. 2 u.k.w.h., art. 10 u.k.w.h.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z uwagi na to, że ocena prawa materialnego może być dokonana na podstawie prawidłowych ustaleń faktycznych, w pierwszym rzędzie należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego. • Ostateczna decyzja administracyjna – akt własności ziemi jest wiążąca i nie podlega kontroli ani w drodze postępowania administracyjnego ani sądowego. • W postępowaniu cywilnym sąd jest związany ostateczną decyzją administracyjną, powinien brać pod uwagę stan prawny przez nią ustanowiony... • Nie został przedstawiony odpis postanowienia z dnia 14 marca 1975 r., który mógłby stanowić, jako dokument urzędowy, dowód następstwa prawnego po J.W., nie mógł być on zastąpiony, co wyżej już podniesiono, jego odbitką.
Skład orzekający
Stanisław Dąbrowski
przewodniczący
Irena Gromska-Szuster
członek
Bogumiła Ustjanicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja mocy wiążącej ostatecznych decyzji administracyjnych (aktów własności ziemi) w postępowaniu cywilnym, zasady dotyczące dowodów z dokumentów urzędowych, legitymacja procesowa w sprawach wieczystoksięgowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z aktami własności ziemi i postępowaniami spadkowymi w kontekście nieruchomości rolnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z własnością nieruchomości rolnych, aktami własności ziemi i dziedziczeniem, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie rzeczowym i spadkowym.
“Akt własności ziemi kontra postanowienie spadkowe: Sąd Najwyższy rozstrzyga spór o dziedziczenie gospodarstwa rolnego.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.