IV CSK 396/09

Sygn. akt IV CSK 396/09 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 4 grudnia 2009 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
 
SSN Grzegorz Misiurek 
 
 
ze skargi uczestników postępowania A.M. i P.M. 
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem 
Sądu Rejonowego w B. 
z dnia 7 marca 2005 r., sygn. akt [...] 
w sprawie z wniosku B.Z. 
przy uczestnictwie W.S., A.M. i P.M. 
o podział majątku wspólnego i dział spadku, 
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 4 grudnia 2009 r., 
na skutek skargi kasacyjnej uczestników postępowania A.M. i P.M.  
od postanowienia Sądu Okręgowego w B. 
z dnia 2 kwietnia 2009 r., sygn. akt [...], 
 
 
 
odrzuca 
skargę 
kasacyjną 
i 
zasądza 
od uczestników 
postępowania A.M. i P.M. na rzecz wnioskodawczyni 1.800 
(tysiąc osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania 
kasacyjnego. 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2008 r. Sąd Rejonowy w B. zmienił 
postanowienie wydane przez ten Sąd dnia 7 marca 2005 r. w ten sposób, że m. in. 
w punkcie I: lit. d) dodał: „o wartości 52 184 PLN”, w punkcie II w miejsce „bez spłat 
na rzecz W.S.” wpisał: „i zasądzić od B.Z., tytułem spłaty, na rzecz W.S. kwotę 
151 428,50 PLN z odsetkami ustawowymi w razie zwłoki w płatności”. 
Na skutek apelacji wniesionej przez uczestników A.M. i P.M. od 
postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 22 grudnia 2008 r., Sąd Okręgowy w B. w 
postanowieniu z dnia 2 kwietnia 2009 r. zmienił zaskarżone postanowienie w ten 
sposób, że zmienił postanowienie z dnia 7 marca 2005 r. wydane przez Sąd 
Rejonowy w B. o tyle, że m. in. w punkcie I lit. d dodał „o wartości 64 400 PLN” 
(punkt I ust. 1), w punkcie II w miejsce „bez spłat na rzecz W.S.” wpisał: „i zasądzić 
od B.Z. na rzecz W.S. kwotę 157 536,50 zł z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki 
w płatności” (punkt I ust. 2). W punkcie II oddalił apelację uczestników w 
pozostałym zakresie. 
Uczestnicy postępowania wywiedli skargę kasacyjną od postanowienia Sądu 
Okręgowego w B. z dnia 2 kwietnia 2009 r. zaskarżając je w części tj. w punkcie I 
ust. 2 oraz w punkcie II.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c., skarga kasacyjna nie przysługuje 
w sprawach dotyczących zniesienia współwłasności i działu spadku, jeżeli wartość 
przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych. 
Sprawy działowe skupiają wiele różnorodnych kwestii prawnych oraz dotyczą 
zróżnicowanych, 
często 
sprzecznych, 
interesów 
majątkowych 
uczestników 
(współwłaścicieli 
lub 
spadkobierców). 
Wartością 
przedmiotu 
zaskarżenia 
w sprawach działowych jest nie wartość całego dzielonego majątku, ale wartość 
konkretnego interesu (roszczenia, żądania) lub składnika majątkowego, którego 
środek odwoławczy dotyczy. Zatem w razie kwestionowania w skardze kasacyjnej 
wysokości zasądzonej spłaty (dopłaty), wartością zaskarżenia będzie suma 

 
3 
wyrażająca różnicę między spłatą (dopłatą) dochodzoną (oczekiwaną, żądaną), 
a spłatą zasądzoną przez sąd. Tylko wyjątkowo, w wypadku kwestionowania samej 
zasady działu, wartością przedmiotu zaskarżenia może być wartość przedmiotu 
działu (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2003 r., III CZ 
153/02, OSNC 2004, nr 4, poz. 60, z 14 kwietnia 2005 r., II CK 96/00, niepubl. 
i z dnia 24 lipca 2008 r., IV CZ 53/08, niepubl.). 
Z uwagi na to, że wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi kryterium 
dopuszczalności skargi kasacyjnej, sąd drugiej instancji oraz Sąd Najwyższy mogą 
skontrolować tę wartość w każdym czasie, opierając się na aktach sprawy lub 
wynikach przeprowadzonego dochodzenia. W razie stwierdzenia, że wartość 
przedmiotu zaskarżenia została przez skarżącego zawyżona i w rzeczywistości nie 
sięga kwoty stu pięćdziesięciu tysięcy złotych, skarga kasacyjna podlega 
odrzuceniu albo przez sąd drugiej instancji (art. 3986 § 2 k.p.c.) albo przez Sąd 
Najwyższy (art. 3986 § 3 k.p.c.). 
W niniejszej sprawie skarżący oznaczyli wartość przedmiotu zaskarżenia na 
kwotę 198 069 zł, przez co zawyżyli ją, by osiągnąć próg przewidziany w art. 5191 
§ 4 pkt 4 k.p.c. Oznaczona w skardze kasacyjnej wartość przedmiotu zaskarżenia 
wskazuje na to, że skarżący odjęli od wartości przedmiotu zaskarżenia oznaczonej 
w apelacji (210 285 zł) jedynie kwotę 12 216 zł. tj. uwzględnioną przez Sąd drugiej 
instancji różnicę w wartości udziału we współwłasności nieruchomości oznaczonej 
numerem geodezyjnym 1359 (64 400 zł – 52 184 zł). W apelacji uczestnicy wnosili 
też, aby Sąd drugiej instancji zasądził od B.Z. tytułem spłaty na rzecz W.S. kwotę 
256 571 zł zamiast zasądzonej przez Sąd Rejonowy w postanowieniu z dnia 22 
grudnia 2008 r. kwoty 151 428,50 zł. Sąd Okręgowy zmienił wysokość spłaty na 
kwotę 157 536,50 zł, co oznacza, że różnica między spłatą oczekiwaną a 
zasądzoną wyniosła 99 034,50 zł. (256 571 zł – 157 536,50 zł). Uczestnicy nie 
uwzględnili tej kwoty przy wyliczaniu wartości przedmiotu zaskarżenia w skardze 
kasacyjnej. Odjęcie kwoty 99 034,50 zł spowodowałoby, że otrzymana wartość 
przedmiotu zaskarżenia byłaby znacznie niższa niż wymagana przez art. 5191 § 4 
pkt 4 k.p.c. 

 
4 
Mając na uwadze, że ustalona w wyniku tej weryfikacji wartość przedmiotu 
zaskarżenia nie przekracza progu określonego w art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c., Sąd 
Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. orzekł, jak w sentencji. O kosztach 
postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 i art.108 § 1 w związku 
z art. 39821 k.p.c. oraz § 6 pkt 6 oraz § 13 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności 
adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy 
prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).