IV CSK 393/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód A. W. dochodził od Skarbu Państwa odszkodowania, renty i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, upatrując jej źródła w przewlekłości postępowania karnego, które toczyło się przeciwko niemu przez ponad sześć lat i ostatecznie zakończyło się jego uniewinnieniem. Sąd Apelacyjny, zmieniając wyrok Sądu Okręgowego, zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 15.000 zł zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych (godności, wolności, zdrowia psychicznego) wynikające z przewlekłości postępowania, uznając, że czas trwania procesu przekroczył "rozsądny termin" w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną powoda, uznając, że zarzuty naruszenia przepisów procesowych i prawa materialnego okazały się nieuzasadnione. Sąd Najwyższy podkreślił, że odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wynikłą z przewlekłości postępowania sądowego wymaga wykazania nie tylko bezprawności, ale także szkody i związku przyczynowego. W ocenie Sądu Najwyższego, powód nie wykazał szkody majątkowej, a zasądzone zadośćuczynienie w kwocie 15.000 zł było odpowiednie do doznanej krzywdy, uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie odpowiedzialności Skarbu Państwa za przewlekłość postępowania sądowego, zasądzenie zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w wyniku przewlekłości, interpretacja pojęcia "rozsądnego terminu" w kontekście EKPC.
Każda sprawa o przewlekłość jest indywidualna i wymaga oceny konkretnych okoliczności, w tym wykazania szkody i związku przyczynowego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przewlekłość postępowania karnego, które ostatecznie zakończyło się uniewinnieniem oskarżonego, może stanowić podstawę odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przewlekłość postępowania sądowego może stanowić podstawę odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa, jeśli prowadzi do szkody lub naruszenia dóbr osobistych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że przewlekłość postępowania sądowego, naruszająca prawo do sądu w rozsądnym terminie, może być podstawą odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie art. 417 k.c. Kluczowe jest wykazanie bezprawności, szkody i związku przyczynowego.
Czy prawo do sądu w rozsądnym terminie jest dobrem osobistym podlegającym ochronie na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 23 i 24 k.c.?
Odpowiedź sądu
Prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie samo w sobie nie jest dobrem osobistym, jednak jego naruszenie przez przewlekłe postępowanie może prowadzić do naruszenia innych dóbr osobistych, takich jak godność, wolność czy zdrowie psychiczne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że prawo do sądu nie jest dobrem osobistym, ale jego naruszenie może skutkować naruszeniem innych dóbr osobistych, które podlegają kompensacji.
Jaka jest wysokość zadośćuczynienia adekwatna do krzywdy doznanej w wyniku przewlekłości postępowania karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zadośćuczynienie w kwocie 15.000 zł zasądzone przez Sąd Apelacyjny było odpowiednie do doznanej krzywdy, uwzględniając czas trwania przewlekłości, naruszone dobra osobiste i inne okoliczności sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kwota 15.000 zł zasądzona przez Sąd Apelacyjny była prawidłowo wyważona i spełniała funkcję kompensacyjną, a zarzut rażącego zaniżenia był nieuzasadniony.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. W. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w G. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (19)
Główne
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych.
Pomocnicze
k.p.c. art. 378 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wyznacza granice kontroli zaskarżonego wyroku w znaczeniu przedmiotowym, nakazując jednocześnie sądowi drugiej instancji uwzględnianie z urzędu takich uchybień procesowych, które skutkowały nieważnością postępowania.
k.p.c. art. 379
Kodeks postępowania cywilnego
Enumeruje przyczyny nieważności postępowania.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy przedmiotu dowodu.
k.p.c. art. 278 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dowodu z opinii biegłego.
k.p.c. art. 217 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dopuszczania dowodów i oceny ich potrzeby przez sąd.
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uzasadnienia wyroku.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Dotyczy ciężaru dowodu.
k.c. art. 23
Kodeks cywilny
Ochrona dóbr osobistych.
k.c. art. 24 § 1
Kodeks cywilny
Środki ochrony dóbr osobistych.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Podstawowa zasada odpowiedzialności deliktowej.
k.c. art. 361 § 1
Kodeks cywilny
Zakres odszkodowania.
k.c. art. 445 § 1
Kodeks cywilny
Zadośćuczynienie za krzywdę.
k.c. art. 444 § 1
Kodeks cywilny
Odszkodowanie za uszczerbek na zdrowiu.
k.c. art. 444 § 2
Kodeks cywilny
Renta z tytułu niezdoności do pracy.
ustawa o skardze na przewlekłość art. 1 § 3
Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
Stosowanie przepisów zgodnie ze standardami wynikającymi z EKPC.
ustawa o skardze na przewlekłość art. 5 § 1
Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
Możliwość dochodzenia naprawienia szkody wynikłej z przewlekłości postępowania od Skarbu Państwa.
ustawa o skardze na przewlekłość art. 16
Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
Naprawienie szkody wynikłej z przewlekłości postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przewlekłość postępowania karnego naruszyła dobra osobiste powoda (godność, wolność, zdrowie psychiczne). • Czas trwania postępowania karnego przekroczył "rozsądny termin" w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC.
Odrzucone argumenty
Zasądzone zadośćuczynienie w kwocie 15.000 zł jest rażąco zaniżone. • Istniały podstawy do zasądzenia odszkodowania za szkodę majątkową i renty. • Sąd Apelacyjny naruszył przepisy postępowania, nierozpoznając istoty sprawy w zakresie uszczerbku na zdrowiu. • Sąd Apelacyjny naruszył prawo materialne, błędnie interpretując przepisy dotyczące odpowiedzialności deliktowej i zadośćuczynienia.
Godne uwagi sformułowania
"dobrze zorganizowane państwo powinno bowiem zapewniać obywatelom sprawne funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości" • "uchylenie wyroku sądu niższej instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania, zwłaszcza gdy ma miejsce kilkakrotnie w tym samym postępowaniu, stanowi przyczynę nierozpoznania sprawy w rozsądnym terminie" • "prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie nie jest dobrem osobistym"
Skład orzekający
Krzysztof Strzelczyk
przewodniczący
Mirosław Bączyk
członek
Barbara Lewandowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności Skarbu Państwa za przewlekłość postępowania sądowego, zasądzenie zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w wyniku przewlekłości, interpretacja pojęcia \"rozsądnego terminu\" w kontekście EKPC."
Ograniczenia: Każda sprawa o przewlekłość jest indywidualna i wymaga oceny konkretnych okoliczności, w tym wykazania szkody i związku przyczynowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu przewlekłości postępowań sądowych i jego konsekwencji dla obywateli, a także pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje zasady odpowiedzialności państwa za szkody wyrządzone przez wymiar sprawiedliwości.
“Czy długie postępowanie sądowe może być podstawą do odszkodowania? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Dane finansowe
WPS: 84 541,34 PLN
zadośćuczynienie: 15 000 PLN
koszty procesu: 5400 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.