IV CSK 388/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczeń P. Spółki Akcyjnej przeciwko Korporacji Budowlanej D. Sp. z o.o. o zapłatę kar umownych za zwłokę w usunięciu wad balustrad i dachu oraz o nakazanie usunięcia tych wad. Powód domagał się zasądzenia kwoty 4.000.000 zł tytułem kar umownych za okres od kwietnia 2009 r. do maja 2010 r. oraz nakazania wymiany wadliwego szkła. Sąd Okręgowy zasądził łącznie 2.435.000 zł i nakazał wymianę szkła. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, zmniejszając zasądzone kwoty do 1.217.500 zł i uchylając rozstrzygnięcie dotyczące wymiany szkła w dachu, przekazując je do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pozwanej, uznając, że sądy niższych instancji prawidłowo zastosowały przepisy dotyczące kar umownych i odpowiedzialności z tytułu gwarancji. Sąd Najwyższy podkreślił moc wiążącą prawomocnych orzeczeń w zakresie ustalenia zasady odpowiedzialności pozwanego, nawet w przypadku częściowego dochodzenia roszczenia. Oddalono również zarzuty dotyczące przedawnienia i rażącego wygórowania kary umownej, wskazując na możliwość jej miarkowania przez sąd.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie granic mocy wiążącej i powagi rzeczy osądzonej w przypadku częściowego dochodzenia roszczeń z tego samego stosunku prawnego. Interpretacja przepisów dotyczących kar umownych i odpowiedzialności z tytułu gwarancji w umowach o roboty budowlane.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy i interpretacji przepisów w kontekście konkretnej umowy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd jest związany ustaleniami faktycznymi i prawnymi poczynionymi w prawomocnym wyroku częściowym dotyczącym tego samego stosunku prawnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd jest związany ustaleniami faktycznymi i prawnymi poczynionymi w prawomocnym wyroku częściowym dotyczącym tego samego stosunku prawnego, zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. (moc wiążąca) oraz art. 366 k.p.c. (powaga rzeczy osądzonej).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy. Dotyczy to zarówno ustaleń faktycznych, jak i subsumpcji prawnej. W przypadku częściowego dochodzenia roszczenia, powaga rzeczy osądzonej odnosi się do tej części roszczenia, która została osądzona, a moc wiążąca obejmuje przyjęte ustalenia i ocenę prawną.
Czy wada istniejąca już w chwili odbioru dzieła, która ujawniła się w okresie gwarancji, podlega odpowiedzialności z tytułu gwarancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wada istniejąca już w chwili odbioru dzieła, która ujawniła się w okresie gwarancji, podlega odpowiedzialności z tytułu gwarancji. Kluczowy jest moment ujawnienia się wady w okresie gwarancji, a nie moment jej powstania.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na przepisach k.c. dotyczących gwarancji przy sprzedaży (analogicznie stosowanych do umowy o dzieło) oraz na treści umowy stron. Stwierdzono, że odpowiedzialność z tytułu gwarancji ma charakter absolutny i opiera się na zasadzie ryzyka. Przepisy nie wyłączają z ochrony gwarancyjnej wad istniejących w chwili wydania rzeczy, o ile ujawnią się w terminie gwarancji.
Czy sąd może miarkować karę umowną, jeśli została ona rażąco wygórowana?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może miarkować karę umowną, jeśli jest ona rażąco wygórowana, zgodnie z art. 484 § 2 k.c. Miarkowanie to jest elementem prawa sędziowskiego i sąd bierze pod uwagę okoliczności konkretnego przypadku.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny dokonał dalszego miarkowania kary umownej, uwzględniając zarówno wysokość kary umownej za odstąpienie od umowy, jak i długi okres opóźnienia w usunięciu wad w stosunku do umownego terminu. Sąd Najwyższy uznał, że dalsze miarkowanie kary umownej, zwłaszcza gdy żądanie w tym zakresie znacznie przewyższa dotychczasowy przedmiot rozstrzygnięcia, nie narusza art. 365 § 1 k.p.c.
Czy roszczenie o zapłatę kary umownej za zwłokę w usunięciu wad uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie nie uległo przedawnieniu, ponieważ bieg terminu przedawnienia został przerwany przez złożenie wniosku o zawezwanie do próby ugodowej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy ustalił, że powód dowiedział się o wadzie najwcześniej w październiku 2008 r. Wniosek o zawezwanie do próby ugodowej złożono w czerwcu 2010 r., co przerwało bieg przedawnienia zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. Spółka Akcyjna w B. | spółka | powód |
| Korporacja Budowlana D. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] | spółka | pozwany |
Przepisy (22)
Główne
k.c. art. 484 § § 2
Kodeks cywilny
Podstawa do miarkowania kary umownej, jeśli jest rażąco wygórowana. Sąd bierze pod uwagę okoliczności konkretnego przypadku.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa moc wiążącą prawomocnego orzeczenia, która obowiązuje nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale także inne sądy, organy państwowe i administracji publicznej.
k.p.c. art. 366
Kodeks postępowania cywilnego
Określa powagę rzeczy osądzonej, która wyklucza ponowne rozstrzyganie o tym samym przedmiocie sporu między tymi samymi stronami.
Pomocnicze
k.c. art. 577
Kodeks cywilny
Obowiązek gwaranta do usunięcia wady fizycznej rzeczy lub dostarczenia rzeczy wolnej od wad, jeżeli wady ujawnią się w terminie określonym w gwarancji.
k.c. art. 578
Kodeks cywilny
Gwarancja obejmuje jedynie wady powstałe z przyczyn tkwiących w sprzedanej rzeczy.
k.c. art. 123 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Przerwanie biegu przedawnienia przez czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń.
k.c. art. 117 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy przedawnienia roszczeń.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Określa terminy przedawnienia.
k.c. art. 120 § § 1 zd. 2
Kodeks cywilny
Dotyczy biegu przedawnienia.
k.c. art. 484 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa do ustalenia kary umownej.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność dłużnika za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania.
k.p.c. art. 379 § pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki nieważności postępowania, w tym powaga rzeczy osądzonej.
k.p.c. art. 187 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określenie żądania przez powoda.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz orzekania ponad żądanie.
k.p.c. art. 325
Kodeks postępowania cywilnego
Sentencja wyroku.
k.p.c. art. 193 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana powództwa.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania apelacji.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie przed sądem drugiej instancji.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Pozostawienie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasada mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia (art. 365 § 1 k.p.c.) i powagi rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.) wyklucza ponowne badanie zasady odpowiedzialności pozwanego. • Wada ujawniona w okresie gwarancji podlega odpowiedzialności z tytułu gwarancji, niezależnie od momentu jej powstania. • Bieg przedawnienia został przerwany przez wniosek o zawezwanie do próby ugodowej. • Kara umowna może być miarkowana przez sąd, ale dalsze miarkowanie nie jest obligatoryjne, a sąd Apelacyjny dokonał już znaczącego obniżenia.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 365 § 1 k.p.c. i art. 117 § 2, 118 i 120 § 2 zd. 1 k.c. przez orzeczenie sprzeczne z prawomocnym wyrokiem i uwzględnienie powództwa pomimo przedawnienia. • Zarzut naruszenia art. 484 § 2 k.c. przez błędne przyjęcie, że zasądzona kara umowna nie jest rażąco wygórowana. • Zarzut braku rozpoznania zarzutów apelacyjnych przez Sąd Apelacyjny.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: • Bezpodstawnie zarzuca się Sądowi Apelacyjnemu brak rozważenia zarzutów... • Powaga rzeczy osądzonej nie rozciąga się na roszczenie nieobjęte pierwotnym pozwem... • Związanie prawomocnym wyrokiem odnosi się tylko do stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy... • Moc wiążąca wyroku dotyczy związania jego treścią, nie zaś uzasadnieniem, ale trzeba podkreślić, że na podstawie brzmienia samej tylko sentencji wyroku nie sposób jest zidentyfikować... • Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 29 marca 1994 r., (III CZP 29/94, Mon. Pr. 2015/2/85) istnienie prawomocnego wyroku co do udzielenia ochrony prawnej określonemu prawu podmiotowemu, przekreśla możliwość rozbieżnego ocenienia zasadności roszczenia wynikającego z tego prawa, jeżeli występują te same okoliczności.
Skład orzekający
Krzysztof Strzelczyk
przewodniczący, sprawozdawca
Mirosław Bączyk
członek
Barbara Lewandowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie granic mocy wiążącej i powagi rzeczy osądzonej w przypadku częściowego dochodzenia roszczeń z tego samego stosunku prawnego. Interpretacja przepisów dotyczących kar umownych i odpowiedzialności z tytułu gwarancji w umowach o roboty budowlane."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy i interpretacji przepisów w kontekście konkretnej umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy istotnych kwestii procesowych, takich jak moc wiążąca orzeczeń i powaga rzeczy osądzonej, które są kluczowe dla praktyki prawniczej. Dodatkowo, porusza kwestię kar umownych w kontekście wad budowlanych.
“Czy prawomocny wyrok w części sprawy przesądza o wszystkim? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice mocy wiążącej orzeczeń.”
Dane finansowe
WPS: 4 000 000 PLN
kara umowna: 1 985 000 PLN
kara umowna: 450 000 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.