IV CSK 320/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej Kościoła w RP od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, uznając, że nie zachodzą przesłanki do jej rozpoznania.
Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 25 listopada 2015 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej Kościoła w Rzeczypospolitej Polskiej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku. Powodem odmowy było niewykazanie przez stronę powodową istnienia istotnych zagadnień prawnych, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważności postępowania ani oczywistej zasadności skargi, co jest wymagane przez art. 398^9 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy uznał, że podniesione przez stronę powodową zagadnienia dotyczące drogi sądowej w sprawach własności nieruchomości parafii ewangelicko-unijnych oraz mocy wstecznej art. 37 ustawy o stosunku państwa do Kościoła nie budzą wątpliwości prawnych.
Sąd Najwyższy w składzie sędziego Krzysztofa Pietrzykowskiego, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 25 listopada 2015 r., rozpoznał skargę kasacyjną strony powodowej – Kościoła […] w Rzeczypospolitej Polskiej w W. – od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 30 grudnia 2014 r. (sygn. akt V ACa 393/14). Sprawa dotyczyła ustalenia prawa własności nieruchomości. Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uzasadnienie tej decyzji opiera się na analizie dwóch zagadnień prawnych podniesionych przez stronę powodową. Pierwsze dotyczyło drogi sądowej w sprawach ustalenia prawa własności nieruchomości stanowiących własność parafii ewangelicko-unijnych włączonych do Kościoła. Sąd Najwyższy stwierdził, że takie nieruchomości już nie istnieją, a ich właścicielami są Kościół lub Skarb Państwa. Ponadto, ustawa z 1994 r. przewiduje szczególne postępowanie regulacyjne, wyłączając drogę sądową. Drugie zagadnienie dotyczyło mocy wstecznej art. 37 ustawy z 1994 r. (o stosunku państwa do Kościoła) w kontekście likwidacji parafii w 1947 r. Sąd Najwyższy uznał, że przepis ten nie ma mocy wstecznej, a do sytuacji z 1947 r. zastosowanie mają przepisy z 1947 r., zgodnie z którymi prawo własności nieruchomości nabywała osoba prawna Kościoła posiadająca nieruchomość lub Skarb Państwa. Wobec niewykazania żadnej z przesłanek określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c., skarga kasacyjna nie została przyjęta do rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, Kościół nie ma drogi sądowej w takich sprawach, ponieważ takie nieruchomości już nie istnieją, a ponadto ustawa przewiduje szczególne postępowanie regulacyjne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że nieruchomości te już nie istnieją, a ich właścicielami są Kościół lub Skarb Państwa. Dodatkowo, ustawa z 1994 r. wyłącza drogę sądową na rzecz postępowania regulacyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strona wygrywająca
Gmina Bydgoszcz
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Kościół […] w Rzeczypospolitej Polskiej w W. | instytucja | powód |
| Gmina Bydgoszcz | instytucja | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania, oczywista zasadność).
Pomocnicze
k.c. art. 3
Kodeks cywilny
Reguluje zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) w kontekście stosowania przepisów prawa cywilnego.
ustawa z 1994 r. art. 37
Ustawa o stosunku państwa do Kościoła
Dotyczy przejścia majątku w razie zniesienia kościelnej osoby prawnej na Kościół jako całość. Sąd uznał, że nie ma mocy wstecznej.
ustawa z 1947 r.
Ustawa z 1947 r.
Przepisy tej ustawy miały zastosowanie do likwidacji parafii w 1947 r. i określały nabycie prawa własności nieruchomości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieruchomości stanowiące własność parafii ewangelicko-unijnych nie istnieją. Ustawa przewiduje szczególne postępowanie regulacyjne, wyłączając drogę sądową. Art. 37 ustawy o stosunku państwa do Kościoła nie ma mocy wstecznej. Do likwidacji parafii w 1947 r. stosuje się przepisy z tamtego okresu.
Odrzucone argumenty
Kościół ma drogę sądową w sprawach ustalenia prawa własności nieruchomości parafialnych. Art. 37 ustawy o stosunku państwa do Kościoła ma moc wsteczną i stosuje się go do likwidacji parafii w 1947 r.
Godne uwagi sformułowania
nie ma już nieruchomości „stanowiących nadal własność włączonych do K. parafii ewangelicko-unijnych” drogę sądową ustawodawca zastąpił szczególnym postępowaniem regulacyjnym zgodnie z art. 3 k.c., w związku z konstytucyjnym zakazem lex retro non agit, normy prawa cywilnego mogą mieć wsteczne zastosowanie, gdy wyraźnie wynika to z ustawy.
Skład orzekający
Krzysztof Pietrzykowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących drogi sądowej w sprawach własności nieruchomości kościelnych oraz zasady niedziałania prawa wstecz."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej Kościoła w RP i historycznych przepisów dotyczących likwidacji parafii.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z własnością nieruchomości kościelnych i historycznym kontekstem prawnym, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie wyznaniowym i rzeczowym.
“Czy Kościół może odzyskać historyczne nieruchomości przez sąd? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV CSK 320/15 POSTANOWIENIE Dnia 25 listopada 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa Kościoła […] w Rzeczypospolitej Polskiej w W. przeciwko Gminie Bydgoszcz o ustalenie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 25 listopada 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 30 grudnia 2014 r., sygn. akt V ACa 393/14, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W niniejszej sprawie Kościół […] w RP (K.) zaskarżył rozstrzygnięcie Sądu II instancji skargą kasacyjną, a jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania podniósł występowanie na tle tej sprawy dwóch istotnych zagadnień prawnych. Pierwsze dotyczy tego, czy K. ma drogę sądową w sprawach ustalenia prawa własności nieruchomości stanowiących nadal własność włączonych do niego parafii ewangelicko-unijnych. W świetle przedstawionego stanu prawnego kwestia ta nie budzi wątpliwości. Po pierwsze, nieruchomości o takim statusie prawnym nie istnieją – nie ma już nieruchomości „stanowiących nadal własność włączonych do K. parafii ewangelicko-unijnych”. Wraz z likwidacją tych parafii przestały być one właścicielami swoich dawnych nieruchomości – odtąd ich właścicielami jest albo K. , albo Skarb Państwa. Co więcej, drogę sądową ustawodawca zastąpił szczególnym postępowaniem regulacyjnym przewidzianym w ustawie z 1994 r., zatem ją wyłączył. Drugie zagadnienie prawne dotyczy tego, czy art. 37 ustawy z 1994 r. o stosunku państwa do K. ma moc wsteczną, tzn. czy znajduje zastosowanie do likwidacji parafii w 1947 r., a więc przed wejściem tego przepisu w życie. Przepis ten stanowi, że w razie zniesienia kościelnej osoby prawnej, jej majątek przechodzi na Kościół jako całość. Kwestia ta również wątpliwości nie budzi. Zgodnie z art. 3 k.c., w związku z konstytucyjnym zakazem lex retro non agit , normy prawa cywilnego mogą mieć wsteczne zastosowanie, gdy wyraźnie wynika to z ustawy. W ustawie z 1994 r. ani w innym akcie prawnym nie nadano art. 37 mocy wstecznej. Nie ma on zatem zastosowania do sytuacji, która miała miejsce w 1947 r. Jeżeli zatem wówczas doszło do likwidacji parafii, znajdą zastosowanie szczególne przepisy dla poszczególnych kościołów, z których – z ustawy z 1947 r. – jasno wynika, że prawo własności nieruchomości likwidowanych parafii nabywała ta osoba prawna K., która była w chwili likwidacji w posiadaniu konkretnej nieruchomości, a jeżeli żadna osoba prawna K. nieruchomości nie posiadała, to nabywał ją SP. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie została wykazana żadna z okoliczności wskazanych w art. 398 9 § 1 k.p.c., dlatego Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI