IV CSK 32/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 maja 2009 r. rozpoznał skargę kasacyjną pozwanych od wyroku Sądu Apelacyjnego, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego zasądzający od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 95.465,53 zł z odsetkami. Sprawa dotyczyła zapłaty wierzytelności wynikającej z umowy kredytu, która została przelana na rzecz powoda. Pozwani podnosili zarzuty nieważności umowy kredytowej, oświadczenia o jej wypowiedzeniu oraz umowy przelewu wierzytelności. Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny uznały te zarzuty za bezzasadne. Sąd Najwyższy, rozpatrując skargę kasacyjną, skupił się na zarzutach naruszenia art. 103 i 104 k.c. Sąd Apelacyjny ustalił, że pełnomocnik kredytodawcy była umocowana do wypowiadania umów pożyczek, ale uznał, że zakres tego pełnomocnictwa obejmował także umowy kredytowe. Sąd Najwyższy nie zgodził się z tym poglądem, podkreślając, że umowa kredytu i umowa pożyczki są odrębnymi typami umów. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny błędnie zastosował art. 103 k.c. do jednostronnej czynności prawnej, jaką jest wypowiedzenie umowy, podczas gdy w przypadku przekroczenia umocowania zastosowanie powinien mieć art. 104 k.c., który przewiduje bezwzględną nieważność takiej czynności. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących pełnomocnictwa, wypowiadania umów oraz rozróżnienia między umową kredytu a umową pożyczki.
Dotyczy specyficznej sytuacji przekroczenia zakresu umocowania w jednostronnej czynności prawnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wypowiedzenie umowy kredytu przez pełnomocnika, który był umocowany jedynie do wypowiadania umów pożyczek, jest skuteczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wypowiedzenie umowy kredytu przez pełnomocnika umocowanego jedynie do wypowiadania umów pożyczek jest nieskuteczne z powodu przekroczenia zakresu umocowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że umowa kredytu i umowa pożyczki są odrębnymi typami umów, a pełnomocnictwo do wypowiadania umów pożyczek nie obejmuje umocowania do wypowiadania umów kredytowych.
Czy jednostronna czynność prawna dokonana przez pełnomocnika z przekroczeniem zakresu umocowania, która nie została potwierdzona przez mocodawcę, jest nieważna na podstawie art. 103 k.c. czy art. 104 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Jednostronna czynność prawna dokonana z przekroczeniem zakresu umocowania, która nie została potwierdzona przez mocodawcę, jest bezwzględnie nieważna na podstawie art. 104 k.c., a nie art. 103 k.c.
Uzasadnienie
Art. 103 k.c. dotyczy czynności prawnych dokonanych przez rzekomego pełnomocnika, które mogą być potwierdzone przez mocodawcę. Art. 104 k.c. stosuje się do jednostronnych czynności prawnych dokonanych z przekroczeniem umocowania, które są bezwzględnie nieważne.
Czy przelew wierzytelności z umowy kredytu konsumenckiego, gdzie świadczenie kredytodawcy zostało w całości spełnione, narusza dobre obyczaje lub interesy konsumenta w rozumieniu art. 385³ pkt 5 k.c.?
Odpowiedź sądu
Nie, przelew wierzytelności z umowy kredytu konsumenckiego, gdzie świadczenie kredytodawcy zostało w całości spełnione, nie narusza dobrych obyczajów ani interesów konsumenta, jeśli sytuacja prawna konsumenta nie ulega rażącemu pogorszeniu.
Uzasadnienie
Celem art. 385³ pkt 5 k.c. jest ochrona konsumenta przed utratą wpływu na to, kto ma być jego kontrahentem. W sytuacji, gdy świadczenie kredytodawcy zostało spełnione, a wierzytelność jest nieuregulowana, zmiana wierzyciela nie musi prowadzić do pogorszenia sytuacji prawnej konsumenta.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | powód |
| S.Z. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Z.G. | osoba_fizyczna | pozwany |
| A.G. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 104
Kodeks cywilny
Jednostronna czynność prawna, polegająca na złożeniu oświadczenia woli konkretnemu adresatowi, jeżeli ten nie zgodził się na działanie bez umocowania, jest bezwzględnie nieważna, bez możliwości konwalidowania.
Pr. bank. art. 69 § ust. 1
Prawo bankowe
Dotyczy umowy kredytu.
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia Sądu Najwyższego o uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 103
Kodeks cywilny
Sąd Najwyższy uznał, że przepis ten nie ma zastosowania do jednostronnej czynności prawnej, jaką jest wypowiedzenie umowy, dokonanej w cudzym imieniu z przekroczeniem zakresu umocowania.
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
k.c. art. 385³ § pkt 5
Kodeks cywilny
Sąd Apelacyjny uznał, że przelew wierzytelności z umowy kredytu nie sprzeciwiał się tej klauzuli, gdyż świadczenie kredytodawcy zostało spełnione, a sytuacja prawna pozwanych nie uległa rażącemu pogorszeniu.
k.c. art. 509
Kodeks cywilny
k.c. art. 720 § § 1
Kodeks cywilny
Pr. bank. art. 78
Prawo bankowe
Dotyczy umowy pożyczki bankowej.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
W zw. z art. 391 § 1 k.p.c. - uznanie okoliczności za przyznane z powodu braku ustosunkowania się do nich.
k.p.c. art. 398³ § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wypowiedzenie umowy kredytu przez pełnomocnika z przekroczeniem zakresu umocowania jest nieważne na podstawie art. 104 k.c. • Umowa kredytu i umowa pożyczki są odrębnymi typami umów, a pełnomocnictwo do wypowiadania umów pożyczek nie obejmuje umocowania do wypowiadania umów kredytowych.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 103 k.c. do oceny wypowiedzenia umowy kredytu dokonanej z przekroczeniem umocowania. • Przelew wierzytelności z umowy kredytu konsumenckiego narusza dobre obyczaje i interesy konsumenta. • Wadliwe umocowanie T.T. prowadzi wprost do nieważności wypowiedzenia.
Godne uwagi sformułowania
nie można zaaprobować wnioskowania Sądu Apelacyjnego opierającego się na założeniu, że skoro – jak w konkretnym stanie faktycznym - pełnomocnictwo zostało udzielone do wypowiadania umów pożyczek, to objęło ono swoim zakresem także umocowanie do wypowiadania umów kredytowych. • nie można uznać za nieważne, gdyż czynność ta została w sposób dorozumiany potwierdzona przez mocodawcę z chwilą zawarcie umowy przelewu wierzytelności. • nie znajduje zastosowania do jednostronnej czynności prawnej, jaką niewątpliwie jest wypowiedzenie umowy, dokonanej w cudzym imieniu z przekroczeniem zakresu umocowania. • Skutek takiego działania pełnomocnika określa art. 104 k.c. • jednostronna czynność prawna, polegająca na złożeniu oświadczenia woli konkretnemu adresatowi, jeżeli ten nie zgodził się na działanie bez umocowania, jest bezwzględnie nieważna, bez możliwości konwalidowania
Skład orzekający
Teresa Bielska-Sobkowicz
przewodniczący
Grzegorz Misiurek
sprawozdawca
Henryk Pietrzkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących pełnomocnictwa, wypowiadania umów oraz rozróżnienia między umową kredytu a umową pożyczki."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekroczenia zakresu umocowania w jednostronnej czynności prawnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych kwestii związanych z pełnomocnictwem i ważnością czynności prawnych, co jest istotne dla praktyki prawniczej. Rozróżnienie między kredytem a pożyczką ma znaczenie dla wielu umów.
“Pełnomocnik wypowiedział umowę kredytu, ale czy miał do tego prawo? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice umocowania.”
Dane finansowe
WPS: 95 465,53 PLN
zapłata: 95 465,53 PLN
zwrot kosztów procesu: 10 776 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.