IV CSK 314/15

Sąd Najwyższy2015-11-19
SNCywilneprawo rzeczoweNiskanajwyższy
skarga kasacyjnaSąd Najwyższybłąduchylenie się od skutków oświadczenia woliważność czynności prawnejistotne zagadnienie prawnekoszty postępowania

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że podniesione zagadnienie prawne dotyczące badania ważności czynności prawnej z urzędu nie spełnia kryteriów istotnego zagadnienia prawnego.

Strona powodowa wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, domagając się przyjęcia jej do rozpoznania ze względu na istotne zagadnienie prawne dotyczące obowiązku sądu badania z urzędu ważności czynności prawnej w przypadku oświadczenia o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi, uznając, że kwestia ta nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego, a jedynie podstawową wiedzę o czynnościach prawnych.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku. Skarżąca domagała się przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując na istotne zagadnienie prawne dotyczące obowiązku sądu badania z urzędu ważności czynności prawnej, gdy w aktach sprawy znajduje się dokument oświadczenia o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398^9 § 1 k.p.c., podkreślił, że przyjęcie skargi wymaga istnienia istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważności postępowania lub oczywistej zasadności skargi. Sąd uznał, że wskazane przez skarżącą zagadnienie nie spełnia tych kryteriów. Wyjaśniono, że skutkiem błędu jako wady oświadczenia woli jest nieważność względna (wzruszalność) czynności prawnej, co oznacza, że czynność prawna staje się nieważna z chwilą skutecznego uchylenia się od jej skutków. Obowiązek wzięcia pod uwagę nieważności przez sąd wynika z podstawowej wiedzy o czynnościach prawnych i nie budzi wątpliwości. Kwestie te nie stanowią zatem istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu przepisów o postępowaniu kasacyjnym. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od strony powodowej na rzecz strony pozwanej zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd powinien z urzędu badać ważność czynności prawnej, ponieważ skutkiem błędu jako wady oświadczenia woli jest nieważność względna (wzruszalność) czynności prawnej, która staje się nieważna z chwilą skutecznego uchylenia się od jej skutków, a obowiązek wzięcia pod uwagę nieważności przez sąd wynika z podstawowej wiedzy o czynnościach prawnych.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że kwestia obowiązku sądu badania z urzędu ważności czynności prawnej w przypadku uchylenia się od skutków oświadczenia złożonego pod wpływem błędu nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ wynika z podstawowej wiedzy o czynnościach prawnych i nie budzi wątpliwości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

"D." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B.

Strony

NazwaTypRola
"D." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B.spółkapowód
Gmina Białystokinstytucjapozwany

Przepisy (9)

Główne

k.p.c. art. 398^9 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398^4 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398^9 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.c. art. 88 § § 1

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 98 § § 1 i 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 99

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398^21

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Istnienie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego obowiązku sądu badania z urzędu ważności czynności prawnej w przypadku uchylenia się od skutków oświadczenia złożonego pod wpływem błędu.

Godne uwagi sformułowania

Cel wymagania przewidzianego w art. 398^4 § 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej. Wniosek ten należy do podstaw wiedzy o czynności prawnej i nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, które odpowiadałyby przesłance z art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c.

Skład orzekający

Karol Weitz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Niska

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury kasacyjnej i interpretacji przesłanek jej przyjęcia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 3/10

Sprawa dotyczy rutynowej procedury kasacyjnej i odmowy przyjęcia skargi z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego, co czyni ją mało interesującą dla szerszej publiczności.

0
Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV CSK 314/15
POSTANOWIENIE
Dnia 19 listopada 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Karol Weitz
w sprawie z powództwa "D." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B.
‎
przeciwko Gminie Białystok
‎
o zapłatę,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 19 listopada 2015 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku
‎
z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt I ACa 678/14,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kwotę 3600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 398
9
§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Cel wymagania przewidzianego w art. 398
4
§ 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd  Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 15 stycznia 2015 r. Skarżąca powołała się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, wskazując na potrzebę wyjaśnienia, czy w razie istnienia w aktach sprawy dokumentu wskazującego na złożenie przez stronę oświadczenia o  uchyleniu się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu sąd powinien z urzędu badać ważność czynności prawnej.
W
judykaturze Sądu Najwyższego wskazano, że przedstawienie okoliczności, uzasadniających rozpoznanie
skargi kasacyjnej
ze względu na występujące w  sprawie istotne zagadnienie prawne, polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym  chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które  zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej (por.  postanowienia z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151). Zagadnienie prawne wskazanie przez skarżącą nie odpowiada tej definicji. Nie  ulega wątpliwości, że skutkiem błędu jako wady oświadczenia woli jest nieważność względna (wzruszalność) czynności prawnej, uprawniająca określoną osobę do uchylenia się od skutków jej oświadczenia woli przez złożenie oświadczenia, o którym mowa w art. 88 § 1 k.c. W takiej sytuacji czynność prawna  staje się nieważna - posiadając te same cechy, co czynność nieważna bezwzględnie. Należy do nich także obowiązek wzięcia pod uwagę nieważności przez sąd, niezależnie od wskazania na nią przez którąkolwiek ze stron. Wniosek  ten należy do podstaw wiedzy o czynności prawnej i nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, które odpowiadałyby przesłance z art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c.
Do uznania, że w danych okolicznościach doszło do pozbawienia czynności prawnej ważności konieczne jest ustalenie powstania przesłanek błędu oraz skutecznego uchylenia się od skutków złożonego oświadczenia - kwestie te uzależnione są jednak od konkretnych okoliczności sprawy i również nie mogą stanowić podstawy istotnego zagadnienia prawnego.
Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398
9
§ 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 2, art. 99 oraz art. 108 § 1 w zw. art. 391 § 1 i art. 398
21
k.p.c.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI