IV CSK 310/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła uchwał podjętych przez zebranie przedstawicieli Spółdzielni Mieszkaniowej „S.(…)” w G. w dniu 15 maja 2008 r., które zatwierdzały roczne sprawozdanie zarządu i sprawozdanie finansowe za rok 2007 oraz udzielały absolutorium członkom zarządu. Powodowie domagali się stwierdzenia ich nieważności lub uchylenia. Sąd Okręgowy w G. uchylił te uchwały, uznając je za podjęte z obejściem przepisów (art. 9 zm. u.s.m.) oraz przez niewłaściwy organ (zebranie przedstawicieli zamiast walnego zgromadzenia), co skutkowało ich bezwzględną nieważnością na podstawie art. 58 k.c. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, podzielając argumentację o sprzeczności uchwał z prawem, ale wskazując również na naruszenie dobrych obyczajów i interesów spółdzielni. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną spółdzielni, uchylił zaskarżony wyrok. Sąd Najwyższy wskazał, że przepisy intertemporalne (art. 9 zm. u.s.m.) nakładały obowiązek zmiany statutu, a sankcje za jego niedopełnienie są przewidziane w ustawie o KRS (grzywny, ustanowienie kuratora), a niekoniecznie prowadzą do nieważności uchwał. Podkreślono, że art. 9 ust. 2 zm. u.s.m. pozwala na funkcjonowanie zebrania przedstawicieli do czasu zarejestrowania zmian statutu. Sąd Najwyższy zakwestionował również stanowisko Sądu Apelacyjnego o bezwzględnej nieważności uchwał na podstawie art. 58 k.c. oraz niekonsekwencję w ocenie statusu zebrania przedstawicieli. Stwierdzono, że Sąd Apelacyjny nie wykazał w sposób wystarczający, dlaczego uchwały te miałyby być nieważne lub unieważnialne, zwłaszcza w kontekście braku wyjaśnienia krzywdy członków czy sprzeczności z dobrymi obyczajami. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów intertemporalnych dotyczących zmian w prawie spółdzielczym, sankcji za niedopełnienie obowiązków przez spółdzielnie, a także zasad oceny ważności uchwał organów spółdzielni.
Dotyczy specyficznej sytuacji spółdzielni mieszkaniowych w okresie przejściowym po zmianach legislacyjnych z 2007 roku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy uchwały podjęte przez zebranie przedstawicieli spółdzielni mieszkaniowej, która nie dokonała zmian w statucie zgodnie z nowymi przepisami, są nieważne lub podlegają uchyleniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące nieważności uchwał i sankcji za niedopełnienie obowiązków związanych ze zmianą statutu. Sprawa wymaga ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sankcje za niedostosowanie statutu do nowych przepisów są przewidziane w ustawie o KRS (grzywny, kurator), a niekoniecznie prowadzą do nieważności uchwał. Zakwestionowano również stanowisko o bezwzględnej nieważności uchwał na podstawie art. 58 k.c. oraz niekonsekwencję w ocenie statusu zebrania przedstawicieli.
Jakie są konsekwencje prawne niedostosowania statutu spółdzielni mieszkaniowej do wymogów ustawy z dnia 14 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Niedostosowanie statutu nie powoduje automatycznie nieważności uchwał podejmowanych przez dotychczasowe organy, ale może prowadzić do zastosowania sankcji przewidzianych w ustawie o KRS, takich jak nałożenie grzywny na zarząd czy ustanowienie kuratora.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy szczegółowo omówił sankcje przewidziane w ustawie o KRS (art. 24, 26, 29), wskazując, że są one właściwymi środkami reakcji na niedopełnienie przez spółdzielnię obowiązku zmiany statutu, a niekoniecznie prowadzą do nieważności uchwał podejmowanych przez zebranie przedstawicieli.
Czy uchwała zebrania przedstawicieli spółdzielni mieszkaniowej, podjęta w sprawie zatwierdzenia sprawozdania finansowego i udzielenia absolutorium zarządowi, może być uznana za sprzeczną z dobrymi obyczajami lub godzącą w interesy spółdzielni?
Odpowiedź sądu
Sąd Apelacyjny uznał te uchwały za sprzeczne z dobrymi obyczajami i godzące w interesy spółdzielni, jednak Sąd Najwyższy uznał to twierdzenie za nieuzasadnione i pozbawione wyjaśnienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zarzucił Sądowi Apelacyjnemu brak wyjaśnienia, na czym miałaby polegać krzywda członków lub sprzeczność z dobrymi obyczajami w kontekście uchwał dotyczących sprawozdania finansowego i absolutorium, co czyniło to uzasadnienie niewystarczającym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. | osoba_fizyczna | powód |
| E. O. | osoba_fizyczna | powód |
| T. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| T. B. | osoba_fizyczna | powód |
| Spółdzielnia Mieszkaniowa „S.(…)” w G. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
zm. u.s.m. art. 9 § ust. 1
Ustawa o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw
Nakłada obowiązek zmiany statutu spółdzielni i zgłoszenia go do KRS. Termin wykonania obowiązku i jego konsekwencje są kluczowe dla sprawy.
pr. spółdz. art. 42 § § 2
Ustawa - Prawo spółdzielcze
Przewiduje bezwzględną nieważność uchwały sprzecznej z ustawą.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Określa nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy.
u.s.m. art. 83 § ust. 1
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych
Stanowi, że walne zgromadzenie spółdzielni mieszkaniowej nie może być zastąpione przez zebranie przedstawicieli, chyba że statut tak stanowi w przypadku przekroczenia 500 członków.
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
zm. u.s.m. art. 9 § ust. 2
Ustawa o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw
Reguluje sytuację prawną do czasu zarejestrowania zmiany statutu, wskazując, że pozostają w mocy postanowienia dotychczasowego statutu.
pr. spółdz. art. 42 § § 3
Ustawa - Prawo spółdzielcze
Przewiduje możliwość uchylenia uchwały jako względnie nieważnej (unieważnialnej).
ustawa o KRS art. 24 § ust. 1
Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym
Przewiduje wezwanie zarządu spółdzielni do złożenia wniosku o wpis do KRS pod rygorem nałożenia grzywny.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wymogów uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy interesu prawnego w ustaleniu istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez Sąd Apelacyjny przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 42 § 2 i 3 pr. spółdz., art. 9 ust. 1 i 2 zm. u.s.m. oraz art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 9 ust. 1 i 2 zm. u.s.m. • Błędna interpretacja przepisów intertemporalnych dotyczących obowiązku zmiany statutu i jego konsekwencji. • Nieprawidłowa ocena statusu prawnego zebrania przedstawicieli i jego kompetencji. • Niewystarczające uzasadnienie uchylenia uchwał przez Sąd Apelacyjny, w tym brak wykazania krzywdy członków lub sprzeczności z dobrymi obyczajami.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. (dotyczący uzasadnienia wyroku) okazał się niezasadny.
Godne uwagi sformułowania
bez znaczenia pozostaje fakt, że do Trybunału Konstytucyjnego zgłoszono wnioski o zbadanie zgodności kilku przepisów zm. u.s.m. z Konstytucją RP, bowiem do chwili rozstrzygnięcia sprawy ewentualnej niezgodności z Konstytucją RP zaskarżonych przepisów zachowują one moc obowiązującą i powinny być stosowane. • zebranie przedstawicieli Spółdzielni, która nie wywiązała się z obowiązku zmiany statutu, podjęło w dniu 15 maja 2008 r. uchwały z obejściem art. 9 zm. u.s.m. oraz w celu pokrzywdzenia członków. • podjęcie przez zebranie przedstawicieli zamiast walnego zgromadzenia stanowi także działanie sprzeczne z dobrymi obyczajami i godzi w interesy Spółdzielni. • Nie można się zgodzić ze Spółdzielnią, że naruszenie tych obowiązków nie powoduje zastosowania żadnej sankcji. • Lege non distinguente przepis ten dotyczy zarówno sytuacji, gdy po dniu 1 stycznia 2008 r. trwało postępowanie przed sądem rejestrowym, jak też sytuacji, która miała miejsce w stanie faktycznym niniejszej sprawy i polegała na podjęciu przez zebranie przedstawicieli uchwały odmawiającej zmiany statutu. • Sąd Apelacyjny okazał się zresztą niekonsekwentny w swoim twierdzeniu, gdyby bowiem zebranie przedstawicieli nie istniało jako organ pozwanej Spółdzielni, to nie mogłoby podejmować żadnych uchwał, zatem uchwały z dnia 15 maja 2008 r. byłyby nieistniejące, a nie bezwzględnie (art. 42 § 2 pr. spółdz.) albo względnie (art. 42 § 3 pr. spółdz.) nieważne. • Niezależnie od tego nietrafne było wskazanie art. 58 § 1 k.c. […]
Skład orzekający
Mirosława Wysocka
przewodniczący
Teresa Bielska-Sobkowicz
członek
Krzysztof Pietrzykowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych dotyczących zmian w prawie spółdzielczym, sankcji za niedopełnienie obowiązków przez spółdzielnie, a także zasad oceny ważności uchwał organów spółdzielni."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółdzielni mieszkaniowych w okresie przejściowym po zmianach legislacyjnych z 2007 roku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych i materialnych w prawie spółdzielczym, które mogą mieć znaczenie dla wielu członków spółdzielni i zarządów. Pokazuje złożoność przepisów przejściowych i potencjalne pułapki prawne.
“Sąd Najwyższy wyjaśnia: Kiedy uchwały spółdzielni są nieważne, a kiedy tylko wadliwe?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.