IV CSK 31/17

Sąd Najwyższy2017-07-18
SNCywilneprawo rzeczoweŚrednianajwyższy
skarga pauliańskabezskuteczność czynności prawnejdarowiznamajątek wspólnyrozdzielność majątkowadług publicznoprawnySąd Najwyższyskarga kasacyjna

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że podniesione zagadnienie prawne zostało już rozstrzygnięte w orzecznictwie.

Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, podnosząc kwestię możliwości uznania za bezskuteczną darowizny nieruchomości dokonanej na rzecz córki, mimo rozdzielności majątkowej małżonków i faktu, że tylko jedno z małżonków było dłużnikiem. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując, że zagadnienie to zostało już wyjaśnione w uchwałach Sądu Najwyższego, w szczególności dotyczących sytuacji, gdy wierzyciel dochodzi zaspokojenia z majątku wspólnego małżonków.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną pozwanej M.K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazując na istotne zagadnienie prawne dotyczące możliwości orzeczenia bezskuteczności darowizny nieruchomości na rzecz córki, mimo rozdzielności majątkowej małżonków i faktu, że tylko jedno z małżonków było dłużnikiem powoda (Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego). Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Uzasadnił to tym, że wskazane zagadnienie prawne, dotyczące stosowania skargi pauliańskiej w przypadku darowizny dokonanej przez oboje małżonków, gdy tylko jedno z nich jest dłużnikiem, zostało już rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w tym w uchwałach III CZP 19/11 i III CZP 15/11. Podkreślono, że wierzyciel może żądać uznania za bezskuteczną czynności prawnej obojga małżonków dotyczącej ich majątku wspólnego, nawet jeśli tylko jedno z nich jest dłużnikiem. W związku z niewykazaniem istnienia przyczyny uzasadniającej przyjęcie skargi do rozpoznania, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji, odmawiając przyjęcia skargi i zasądzając od pozwanej na rzecz powoda koszty postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, jest to możliwe, jeśli oboje małżonkowie byli dłużnikami powoda w momencie dokonania czynności prawnej objętej skargą pauliańską, a wierzyciel dochodzi zaspokojenia z majątku wspólnego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołując się na swoje wcześniejsze uchwały (III CZP 19/11, III CZP 15/11) stwierdził, że wierzyciel, którego dłużnikiem jest jeden z małżonków, może żądać uznania za bezskuteczną czynności prawnej dokonanej przez oboje małżonków i dotyczącej ich majątku wspólnego, gdy małżonek dłużnika nie wyraził zgody na zaciągnięcie zobowiązania. W niniejszej sprawie oboje małżonkowie byli dłużnikami Urzędu Skarbowego z tytułu należności publicznoprawnych w momencie zawarcia czynności prawnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

Skarb Państwa - Naczelnik Urzędu Skarbowego w G.

Strony

NazwaTypRola
Skarb Państwa - Naczelnik Urzędu Skarbowego w G.organ_państwowypowód
M.K.osoba_fizycznapozwana

Przepisy (9)

Główne

k.p.c. art. 398^9 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez stronę, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych, budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

k.c. art. 527 § 1

Kodeks cywilny

Jeżeli dłużnik dokonał czynności prawnej bezskutecznej z pokrzywdzeniem wierzycieli, wierzyciel może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną.

k.p.c. art. 398^1 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przyczyna kasacyjna przewidziana w art. 398^1 § 1 pkt 4 k.p.c. (oczywista zasadność skargi).

Pomocnicze

k.r.o. art. 41 § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Zobowiązanie obciążające jednego małżonka lub oboje małżonkowie, zaciągnięte za zgodą obojga małżonków, obciąża majątek wspólny małżonków.

k.p.c. art. 398^13 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 99

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 108

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398^21

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zagadnienie prawne podniesione w skardze kasacyjnej zostało już rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Brak podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c.

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia silnie nacechowanym pierwiastkiem publicznoprawnym. Skarga kasacyjna służy ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania prawa. Przez istotne zagadnienie prawne należy rozumieć objęte podstawami kasacyjnymi i doniosłe z punktu widzenia wyniku przedstawionej skargi, zagadnienie prawne nowe, dotychczas w orzecznictwie nie rozstrzygnięte, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa oraz może mieć znaczenie także dla innych podobnych spraw.

Skład orzekający

Agnieszka Piotrowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, w szczególności w kontekście zagadnień prawnych, które były już przedmiotem rozstrzygnięć."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania skargi pauliańskiej w kontekście majątku wspólnego małżonków i długów publicznoprawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne kryteria przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej, choć samo zagadnienie prawne nie jest nowe.

Kiedy Sąd Najwyższy przyjmie Twoją skargę kasacyjną? Kluczowe kryteria i pułapki.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV CSK 31/17
POSTANOWIENIE
Dnia 18 lipca 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Agnieszka Piotrowska
w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - Naczelnika
[…]
Urzędu Skarbowego
w G.
‎
przeciwko M.K.
‎
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 18 lipca 2017 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej pozwanej
od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)
‎
z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt I ACa (…),
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2) zasądza od pozwanej na rzecz powoda koszty postępowania kasacyjnego w kwocie 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych.
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną pozwanej M.K. wniesioną od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) należy zważyć, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia przysługującym od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji silnie nacechowanym pierwiastkiem publicznoprawnym, a jej rolą nie jest korygowanie wszelkich orzeczeń sądowych zawierających ewentualne uchybienia, ponieważ tę funkcję realizują zwyczajne środki zaskarżenia i skarga o wznowienie postępowania. Skarga kasacyjna służy ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania prawa, wkład Sądu Najwyższego w rozwój jurysprudencji i prawa pozytywnego oraz eliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym lub orzeczeń oczywiście niezgodnych z prawem. Taka konstrukcja i rola skargi kasacyjnej powoduje konieczność poddania jej kontroli wstępnej pod kątem spełniania kryteriów kwalifikujących do przedstawienia skargi Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania.
Stosownie do 398
9
§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez stronę, że w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych, budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Powołując się we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania na przyczynę kasacyjną przewidzianą w art.398
1
§1 pkt 4 k.p.c.(oczywista zasadność skargi), skarżąca wskazała, że istotną kwestą do rozpoznania jest to, czy biorąc pod uwagę rozdzielność majątkową małżonków L. i R.K. możliwe jest orzeczenie bezskuteczności dokonanej na rzecz ich córki (skarżącej) darowizny nieruchomości w całości mimo, że w dacie wytoczenia powództwa R.K.  nie był już dłużnikiem powoda, lecz pozostawała nim nadal jego żona L.K.. Chodzi więc najpewniej o istotne zagadnienie prawne, a więc przyczynę kasacyjną wskazaną w art. 398
1
§ 1 pkt 1 k.p.c. Przez istotne zagadnienie prawne należy rozumieć objęte podstawami kasacyjnymi i doniosłe z punktu widzenia wyniku przedstawionej skargi, zagadnienie prawne nowe, dotychczas w orzecznictwie nie rozstrzygnięte, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa oraz może mieć znaczenie także dla innych podobnych spraw (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, niepubl. i z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, niepubl.).
Niezbędne jest przedstawienie własnego umotywowanego poglądu prawnego skarżącego na to zagadnienie, wykazującego nie tylko zasadność preferowanego przez skarżącego sposobu jego rozstrzygnięcia, ale przede wszystkim wadliwość przyjętego przez Sąd drugiej instancji rozwiązania postawionego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań prawnych wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na kanwie jednoznacznych i stabilnych ustaleniach faktycznych wiążących Sąd Najwyższy przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej (art. 398
13
§ 2 k.p.c. ).
Sformułowane we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania zagadnienie nie ma wskazanych cech, albowiem zostało już wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zwłaszcza w uchwale z dnia 12 maja 2011 r., III CZP 19/11, OSNC  2011, nr 12, poz. 132 oraz w uchwale z dnia 12 maja 2011 r., III CZP 15/11, OSNC 2012, nr 1, poz. 1), w których stwierdzono, że wierzyciel, którego dłużnikiem jest jeden z małżonków, może żądać na podstawie art. 527 § 1 k.c. uznania za bezskuteczną czynności prawnej dokonanej przez oboje małżonków i dotyczącej ich majątku wspólnego, gdy małżonek dłużnika nie wyraził zgody na zaciągnięcie zobowiązania w myśl art. 41 § 1 k.r.o. W niniejszej sprawie oboje małżonkowie K.  pozostawali w ustroju ustawowej wspólności małżeńskiej oraz oboje byli dłużnikami Urzędu Skarbowego z tytułu należności publicznoprawnych związanych z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą w momencie zawarcia z pozwaną czynności prawnej, objętej skargą pauliańską, zaś ustawową wspólność majątkową wyłączyli umownie dopiero w 2013 r. W uzasadnieniu wskazanych wyżej uchwał przytoczono orzeczenia oraz zawarto rozważania prawne, w świetle których nie ma w istocie potrzeby kolejnej wypowiedzi Sądu Najwyższego na poruszone przez skarżącą zagadnienie prawne, skoro
L.K. jest nadal dłużniczką powoda (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia z dnia 24 października 2003 r., III CZP 72/03, OSP 2004, nr 9, poz. 116, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2003 r., IV CKN 204/01 OSNC 2004, nr 9, poz. 138).
W związku z niewykazaniem istnienia przyczyny uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego na rzecz powoda, który złożył odpowiedź na skargę oparto na art. 98, 99 i art. 108 w zw. z art. 398
21
k.p.c.
aj

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI