IV CSK 307/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 stycznia 2010 r. (sygn. akt IV CSK 307/09) uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sprawa dotyczyła roszczeń rodziny zmarłego w wypadku komunikacyjnym C. O. o zasądzenie renty i zadośćuczynienia. Sąd Okręgowy w S. umorzył częściowo postępowanie w zakresie odszkodowania za pogorszenie sytuacji życiowej, a pozostałe roszczenia o zadośćuczynienie i rentę oddalił. Sąd Okręgowy uznał, że przepis art. 446 § 4 k.c. nie miał zastosowania do zdarzenia z 2003 r., a powodowie nie udowodnili możliwości zarobkowych zmarłego. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powodów, podzielając ustalenia i ocenę prawną Sądu Okręgowego. Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną powodów za uzasadnioną w obu częściach. W odniesieniu do renty, SN stwierdził, że sądy niższych instancji pominęły istotne dowody (renta z Niemiec, dochody z ośrodka wypoczynkowego) i nie zastosowały prawidłowo art. 6 k.c. oraz art. 322 k.p.c., który pozwala na zasądzenie świadczenia nawet przy braku ścisłego udowodnienia jego wysokości. W kwestii zadośćuczynienia, Sąd Najwyższy wskazał na pominięcie przez sądy art. 448 k.c. jako podstawy dochodzenia zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, takich jak prawo do życia rodzinnego. SN podkreślił, że katalog dóbr osobistych jest otwarty, a spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dóbr osobistych członków rodziny, uzasadniając przyznanie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c., nawet przed wejściem w życie art. 446 § 4 k.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej (art. 448 k.c. i art. 446 § 4 k.c.) oraz ustalania wysokości świadczeń w sprawach odszkodowawczych (art. 322 k.p.c.).
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji wprowadzającej art. 446 § 4 k.c., ale jego wnioski dotyczące art. 448 k.c. pozostają aktualne. Konieczność indywidualnej oceny każdego przypadku.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd może zasądzić rentę na rzecz rodziny zmarłego, jeśli wysokość jego potencjalnych dochodów nie została ściśle udowodniona?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak ścisłego udowodnienia wysokości należnej renty nie może uzasadniać oddalenia powództwa w całości, zwłaszcza gdy istnieją dowody wskazujące na możliwości zarobkowe zmarłego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji pominęły istotne dowody i nie zastosowały prawidłowo art. 322 k.p.c., który pozwala na zasądzenie świadczenia nawet przy braku ścisłego udowodnienia jego wysokości, jeśli inne dowody wskazują na istnienie roszczenia.
Czy spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dóbr osobistych członków rodziny i uzasadniać przyznanie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. w związku ze śmiercią, która nastąpiła przed wejściem w życie art. 446 § 4 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawo do życia rodzinnego stanowi dobro osobiste, a jego naruszenie przez spowodowanie śmierci osoby bliskiej uzasadnia przyznanie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że katalog dóbr osobistych jest otwarty, a prawo do życia rodzinnego podlega ochronie. Spowodowanie śmierci osoby bliskiej może naruszać te dobra, co uzasadnia przyznanie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c., nawet jeśli zdarzenie miało miejsce przed wejściem w życie art. 446 § 4 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. O. | osoba_fizyczna | powódka |
| S. Ob. | osoba_fizyczna | powód |
| małoletni M. O. | osoba_fizyczna | powód |
| małoletni P. O. | osoba_fizyczna | powód |
| małoletni K. O. | osoba_fizyczna | powód |
| H.(…) Spółka Akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 446 § 4
Kodeks cywilny
Przepis zezwalający na uzyskanie zadośćuczynienia od osoby odpowiedzialnej za śmierć osoby bliskiej.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Przepis zezwalający na zasądzenie zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę będącą wynikiem naruszenia dobra osobistego.
k.p.c. art. 322
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis pozwalający na zasądzenie świadczenia nawet przy braku ścisłego udowodnienia jego wysokości, jeśli inne dowody wskazują na istnienie roszczenia.
k.p.c. art. 6
Kodeks postępowania cywilnego
Ciężar dowodu.
Pomocnicze
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Dotyczy przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody, co może skutkować miarkowaniem odszkodowania.
k.c. art. 446 § 3
Kodeks cywilny
Dotyczy odszkodowania za pogorszenie sytuacji życiowej.
k.c. art. 23
Kodeks cywilny
Określa katalog dóbr osobistych podlegających ochronie.
k.c. art. 24
Kodeks cywilny
Określa środki ochrony dóbr osobistych.
k.p.c. art. 3983 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 39815 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy po uwzględnieniu skargi kasacyjnej.
k.r.o. art. 135 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Dotyczy obowiązku alimentacyjnego.
k.r.o. art. 23
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Zalicza obowiązek współdziałania dla dobra rodziny do podstawowych obowiązków małżonków.
k.p.c. art. 378 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 6 k.c. i art. 322 k.p.c. przez sądy niższych instancji w zakresie oceny dowodów na możliwości zarobkowe zmarłego. • Pominięcie przez sądy możliwości dochodzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. za naruszenie dóbr osobistych (prawo do życia rodzinnego) w związku ze śmiercią osoby bliskiej.
Godne uwagi sformułowania
katalog dóbr osobistych, do którego odwołuje się art. 23 k.c. ma charakter otwarty • prawo do życia rodzinnego i utrzymania tego rodzaju więzi stanowi dobro osobiste członków rodziny i podlega ochronie na gruncie art. 23 i 24 k.c. • brak ścisłego udowodnienia przez powodów wysokości należnej im renty nie mógł uzasadniać oddalenia ich powództwa w tym zakresie w całości.
Skład orzekający
Mirosław Bączyk
przewodniczący
Marian Kocon
członek
Dariusz Zawistowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej (art. 448 k.c. i art. 446 § 4 k.c.) oraz ustalania wysokości świadczeń w sprawach odszkodowawczych (art. 322 k.p.c.)."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji wprowadzającej art. 446 § 4 k.c., ale jego wnioski dotyczące art. 448 k.c. pozostają aktualne. Konieczność indywidualnej oceny każdego przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa porusza ważny społecznie temat odszkodowań i zadośćuczynień po śmierci w wypadku, a także kwestię ochrony dóbr osobistych rodziny, co jest zawsze interesujące dla szerokiego grona odbiorców.
“Czy śmierć bliskiego zawsze oznacza brak zadośćuczynienia? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe przepisy.”
Dane finansowe
odszkodowanie: 9800 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.