IV CSK 3/13

Sąd Najwyższy2013-09-12
SAOSnieruchomościhipotekaWysokanajwyższy
hipotekaksięgi wieczystenieruchomościwspółwłasnośćZUSskładkinieostateczna decyzjanowelizacjaprawo intertemporalne

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie o wpisie hipoteki przymusowej na podstawie nieostatecznej decyzji ZUS, uznając, że po zmianie przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece, taka decyzja nie stanowi podstawy do wpisu hipoteki na nieruchomości stanowiącej współwłasność łączną dłużnika i jego małżonka.

Sąd Rejonowy w M. utrzymał w mocy wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości stanowiącej współwłasność łączną dłużnika i jego małżonka, opierając się na nieostatecznej decyzji ZUS. Sąd Okręgowy w S. oddalił apelację uczestniczki postępowania. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżone postanowienie. Kluczowe znaczenie miało wejście w życie nowelizacji ustawy o księgach wieczystych i hipotece, która zmieniła zasady dotyczące podstaw wpisu hipoteki przymusowej.

Sprawa dotyczyła wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości stanowiącej współwłasność łączną dłużnika D. T. i jego małżonki M. T. Sąd Rejonowy w M. wpisał hipotekę w kwocie 198247,60 zł na podstawie nieprawomocnej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalającej zadłużenie dłużnika z tytułu nieopłaconych składek. Sąd uznał, że ZUS może uzyskać taki wpis nawet w oparciu o decyzję nieostateczną, doręczoną jedynie dłużnikowi. Sąd Okręgowy w S. podzielił ten pogląd, oddalając apelację M. T. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, uchylił zaskarżone postanowienie. Zwrócił uwagę na wejście w życie w dniu 20 lutego 2011 r. nowelizacji ustawy o księgach wieczystych i hipotece, która istotnie zmieniła przepisy. Sąd Najwyższy powołał się na własne wcześniejsze orzecznictwo (III CSK 69/12), zgodnie z którym nieostateczna decyzja ZUS, doręczona po zmianie przepisów, nie stanowi podstawy do wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności łącznej dłużnika i jego małżonka. W związku z tym, że Sąd Okręgowy opierał się na odmiennych założeniach, jego postanowienie nie mogło się ostać.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, po zmianie przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece, nieostateczna decyzja ZUS nie stanowi podstawy do wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności łącznej dłużnika i jego małżonka.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że nowelizacja ustawy o księgach wieczystych i hipotece, która weszła w życie w 2011 r., istotnie zmieniła przepisy. Zgodnie z przepisami intertemporalnymi, sprawy wszczęte po tej dacie należy rozpoznawać z uwzględnieniem nowego stanu prawnego. Sąd powołał się na własne orzecznictwo, zgodnie z którym nieostateczna decyzja ZUS nie jest wystarczającą podstawą do wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości we współwłasności łącznej po zmianie przepisów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

M. T.

Strony

NazwaTypRola
Zakład Ubezpieczeń Społecznychinstytucjawnioskodawca
D. T.osoba_fizycznauczestnik
M. T.osoba_fizycznauczestniczka postępowania

Przepisy (7)

Pomocnicze

k.p.c. art. 3983

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 6269

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 177 § § 1 pkt. 1

Kodeks postępowania cywilnego

u.s.u.s. art. 26 § ust. 3a pkt 2

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.k.w.h art. 35

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

O.p. art. 29 § § 2

Ordynacja podatkowa

u.k.w.h art. 10

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Przepisy intertemporalne nowelizacji u.k.w.h.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieostateczna decyzja ZUS nie stanowi podstawy do wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości we współwłasności łącznej po zmianie przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Godne uwagi sformułowania

Sądy niższych instancji wyrażając powyższy pogląd pominęły, że w dniu 20 lutego 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 26 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw Na gruncie zaś tego stanu prawnego Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 9 stycznia 2013 r, III CSK 69/12 (OSNC 2013, Nr 7-8, poz. 93) uznał, że nieostateczna decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ustalająca wysokość należności z tytułu składek, doręczona dłużnikowi po zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece ustawą z dnia 26 czerwca 2009 r. nie stanowi podstawy wpisu w księdze wieczystej hipoteki przymusowej na nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności łącznej dłużnika i jego małżonka.

Skład orzekający

Dariusz Dończyk

przewodniczący

Irena Gromska-Szuster

członek

Marian Kocon

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych dotyczących wpisu hipoteki przymusowej na podstawie decyzji ZUS po zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości we współwłasności łącznej na podstawie nieostatecznej decyzji ZUS, po wejściu w życie nowelizacji u.k.w.h.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z wpisem hipoteki i zmianami w prawie, co jest istotne dla praktyków prawa nieruchomości i ubezpieczeń społecznych.

Nieostateczna decyzja ZUS nie wystarczy do wpisu hipoteki na wspólnej nieruchomości – kluczowa zmiana przepisów.

Dane finansowe

WPS: 198 247,6 PLN

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV CSK 3/13 POSTANOWIENIE Dnia 12 września 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Marian Kocon (sprawozdawca) w sprawie z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przy uczestnictwie D. T. i M. T. o wpis hipoteki przymusowej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 12 września 2013 r., skargi kasacyjnej uczestniczki postępowania M. T. od postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia 6 września 2012 r., uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w S. do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. 2 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 10 maja 2012 r. Sąd Rejonowy w M. utrzymał w mocy wpis hipoteki przymusowej w kwocie 198247,60 zł na podstawie nieprawomocnej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalającej zadłużenie D. T. z tytułu nieopłaconych składek. Wyraził pogląd, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może uzyskać wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości stanowiącej współwłasność łączną dłużnika i jego małżonka w oparciu o decyzję nieostateczną doręczoną jedynie dłużnikowi. Sąd Okręgowy w S. ten pogląd aprobował, toteż postanowieniem z dnia 6 września 2012 r. oddalił apelację uczestniczki postępowania. Skarga kasacyjna uczestniczki postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego - oparta na obu podstawach z art. 3983 k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia art. 6269 , 177 § 1 pkt. 1 k.p.c., art. 26 ust. 3a pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jedn. tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej u.s.u.s.), art. 35 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (jedn. tekst: Dz. U. 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.; dalej u.k.w.h) oraz art. 29 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), i zmierza do jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sądy niższych instancji wyrażając powyższy pogląd pominęły, że w dniu 20 lutego 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 26 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 131, poz. 1075; dalej nowelizacja u.k.w.h), która w istotny sposób zmieniła dotychczasowe unormowania ustawy o księgach wieczystych i hipotece, znosząc podział hipoteki na zwykłą i kaucyjną oraz wprowadzając jednolitą konstrukcję prawa hipotecznego. Mając na uwadze treść przepisów intertemporalnych nowelizacji u.k.w.h (art. 10), wydanie decyzji mającej być podstawą wpisu dnia 2 grudnia 2011 r. i złożenie po tej dacie wniosku do sądu wieczystoksięgowego, nie 3 budzi wątpliwości konieczność jego rozpoznania z uwzględnieniem stanu prawnego wprowadzonego nowelizacją u.k.w.h. Na gruncie zaś tego stanu prawnego Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 9 stycznia 2013 r, III CSK 69/12 (OSNC 2013, Nr 7-8, poz. 93) uznał, że nieostateczna decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ustalająca wysokość należności z tytułu składek, doręczona dłużnikowi po zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece ustawą z dnia 26 czerwca 2009 r. nie stanowi podstawy wpisu w księdze wieczystej hipoteki przymusowej na nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności łącznej dłużnika i jego małżonka. Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela to stanowisko i celem uniknięcia zbędnych powtórzeń odwołuje się do motywów, którymi kierował się Sąd Najwyższy rozstrzygając w tamtej sprawie. Skoro Sąd Okręgowy wyszedł z odmiennych założeń, zaskarżone postanowienie nie mogło się ostać. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. es

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI