IV CSK 283/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawca domagał się wpisu prawa współwłasności w udziale 2/172 części we własności niezabudowanej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o pow. 0,0979 ha, położonej w E. przy ul. J., która stanowiła drogę wewnętrzną osiedlową. Umowa sprzedaży została zawarta w formie aktu notarialnego. Referendarz Sądu Rejonowego w E. oddalił wniosek, a następnie Sąd Rejonowy w E. oddalił skargę wnioskodawcy. Sądy obu instancji uznały umowę za nieważną, powołując się na art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.), zgodnie z którym gminie przysługuje prawo pierwokupu w wypadku sprzedaży niezabudowanej nieruchomości nabytej uprzednio od jednostki samorządu terytorialnego. Sąd Okręgowy w O. w uzasadnieniu wskazał, że decyduje o ilości nieruchomości liczba ksiąg wieczystych, a skoro działka ma odrębną księgę wieczystą, jest odrębną nieruchomością. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał zarzuty naruszenia prawa procesowego za nietrafne. Zgodził się jednak ze skarżącym co do obrazy prawa materialnego, wskazując, że pojęcia nieruchomości niezabudowanej na gruncie u.g.n. nie można utożsamiać z tym pojęciem zdefiniowanym w ustawie o księgach wieczystych i hipotece. Podkreślił, że prawo pierwokupu przysługuje gminie w wypadku sprzedaży prawa użytkowania wieczystego niezabudowanej nieruchomości gruntowej, a nie działki gruntu służącej celom komunikacyjnym. Wskazał, że działka drogowa jest niezbędna dla nabywcy lokalu i stanowi budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących prawa pierwokupu gminy, rozróżnienie pojęć nieruchomości i działki gruntu, a także kwestia traktowania dróg osiedlowych jako części składowych nieruchomości.
Dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży udziału w nieruchomości drogowej nabytej od gminy, z uwzględnieniem podziału na działki i księgi wieczyste.
Zagadnienia prawne (2)
Czy prawo pierwokupu gminy, o którym mowa w art. 109 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przysługuje przy sprzedaży udziału w nieruchomości gruntowej stanowiącej drogę wewnętrzną osiedlową, która została wyodrębniona jako odrębna działka gruntu z własną księgą wieczystą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawo pierwokupu gminy nie przysługuje w takiej sytuacji, ponieważ pojęcie nieruchomości niezabudowanej na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może być utożsamiane z pojęciem działki gruntu służącej celom komunikacyjnym, a prawo pierwokupu dotyczy nieruchomości gruntowej, a nie jej części stanowiącej drogę.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały pojęcie nieruchomości niezabudowanej na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami, myląc je z definicją z ustawy o księgach wieczystych. Podkreślono, że działka drogowa jest niezbędna dla korzystania z nieruchomości lokalowej i stanowi budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego. Prawo pierwokupu gminy dotyczy nieruchomości gruntowej, a nie działki gruntu służącej celom komunikacyjnym.
Czy dla określenia odrębności nieruchomości na gruncie ustawy o księgach wieczystych i hipotece decyduje liczba ksiąg wieczystych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami funkcjonuje autonomiczne pojęcie nieruchomości, a kwestia odrębności nieruchomości nie jest determinowana wyłącznie liczbą ksiąg wieczystych, zwłaszcza gdy chodzi o nieruchomości gruntowe i ich części składowe.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że artykuł 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece nie mógł mieć zastosowania w sprawie, ponieważ na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami funkcjonuje autonomiczne pojęcie nieruchomości, które należy stosować przy wykładni przepisów tej ustawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.W. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M.P. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (12)
Główne
u.g.n. art. 109 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Prawo pierwokupu gminy przysługuje przy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego niezabudowanej nieruchomości gruntowej, a nie działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną osiedlową.
Pomocnicze
k.c. art. 599 § 2
Kodeks cywilny
u.k.w.h. art. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Nie miał zastosowania w sprawie ze względu na autonomiczne pojęcie nieruchomości na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami.
k.c. art. 46
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 6268 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
u.g.n. art. 4 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Definicja 'nieruchomości gruntowej'.
u.g.n. art. 4 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Definicja 'działki gruntu'.
u.g.n. art. 4 § 17
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Stan zagospodarowania i stan techniczno użytkowy nieruchomości.
Pb. art. 3 § 3
Prawo budowlane
Definicja 'budowli' (teren komunikacyjny jako budowla).
k.p.c. art. 39815
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia pojęcia nieruchomości niezabudowanej na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami. • Niewłaściwe zastosowanie art. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. • Działka drogowa jako niezbędny element korzystania z lokalu mieszkalnego i stanowiąca budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego. • Prawo pierwokupu gminy dotyczy nieruchomości gruntowej, a nie działki gruntu służącej celom komunikacyjnym.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia prawa procesowego (art. 391 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. i art. 6268 § 2 k.p.c.).
Godne uwagi sformułowania
pojęcia nieruchomości niezabudowanej na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami nie można utożsamiać z tym pojęciem zdefiniowanym w ustawie o księgach wieczystych i hipotece • ustanowione w art. 109 ust. 1 prawo pierwokupu przysługuje gminie w wypadku sprzedaży prawa użytkowania wieczystego nie zabudowanych nieruchomości gruntowych, a nie działek gruntu służących tylko celom komunikacyjnym • teren komunikacyjny, tj. droga czy parking stanowią budowle w rozumieniu tej ustawy i są elementem składającym się na całość użytkową obiektu budowlanego w postaci budynku • na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami funkcjonuje autonomiczne pojęcie nieruchomości
Skład orzekający
Henryk Pietrzkowski
przewodniczący
Teresa Bielska-Sobkowicz
członek
Jan Górowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących prawa pierwokupu gminy, rozróżnienie pojęć nieruchomości i działki gruntu, a także kwestia traktowania dróg osiedlowych jako części składowych nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży udziału w nieruchomości drogowej nabytej od gminy, z uwzględnieniem podziału na działki i księgi wieczyste.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu prawnego związanego z prawem pierwokupu nieruchomości, zwłaszcza w kontekście dróg osiedlowych i podziału nieruchomości. Wykładnia Sądu Najwyższego ma istotne znaczenie praktyczne dla obrotu nieruchomościami.
“Droga osiedlowa sprzedana bez zgody gminy? Sąd Najwyższy wyjaśnia prawo pierwokupu.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.