IV CSK 277/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła żądania rozwiązania umowy dożywocia, na mocy której powodowie przenieśli na swojego syna posiadanie i udział we współwłasności gospodarstwa rolnego w zamian za dożywotnie utrzymanie. Syn nie wywiązywał się z nałożonych obowiązków, wyprowadził się i zmarł. Spadek po nim nabyła jego małoletnia córka, która również nie wywiązywała się z zobowiązań wynikających z umowy. Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, opierając się na stanowisku, że rozwiązanie umowy dożywocia nie jest dopuszczalne w przypadku nabycia nieruchomości przez dziedziczenie, a także uznając, że nie zachodzą przesłanki z art. 913 § 2 k.c. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powodów, uznał, że sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały art. 914 k.c., który dotyczy zbycia nieruchomości, a nie jej nabycia w drodze dziedziczenia. Sąd Najwyższy podkreślił, że dziedziczenie nie stanowi przeszkody do rozwiązania umowy dożywocia. Ponadto, sąd wskazał, że sądy niższych instancji nieprawidłowo oceniły przesłanki z art. 913 § 2 k.c., nie uwzględniając w pełni uporczywego niewywiązywania się z obowiązków przez zobowiązanego, stanu zdrowia i warunków bytowych dożywotników, a także ekonomicznej przydatności rozwiązania umowy, zwłaszcza w sytuacji, gdy nieruchomość nie stanowi dla spadkobierczyni warsztatu pracy. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących rozwiązania umowy dożywocia, w szczególności w kontekście nabycia nieruchomości przez dziedziczenie oraz przesłanek z art. 913 § 2 k.c.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej umowy dożywocia i jej rozwiązania, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nabycie nieruchomości obciążonej umową dożywocia w drodze dziedziczenia wyłącza możliwość sądowego rozwiązania tej umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nabycie nieruchomości w drodze dziedziczenia nie wyłącza możliwości sądowego rozwiązania umowy dożywocia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 914 k.c. dotyczy zbycia nieruchomości w drodze czynności prawnej (odpłatnej lub nieodpłatnej), a nie nabycia w drodze dziedziczenia. W związku z tym, dziedziczenie nie stanowi przeszkody do rozwiązania umowy dożywocia.
Czy w okolicznościach sprawy zachodzi wypadek wyjątkowy uzasadniający rozwiązanie umowy dożywocia na podstawie art. 913 § 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji nieprawidłowo oceniły przesłanki z art. 913 § 2 k.c., nie uwzględniając w pełni całokształtu sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że uporczywe niewywiązywanie się z obowiązków przez zobowiązanego, stan dożywotników (wiek, stan zdrowia, warunki bytowe), a także ekonomiczna przydatność rozwiązania umowy (nieruchomość nie stanowi warsztatu pracy dla spadkobierczyni) mogą stanowić podstawę do uznania przypadku za wyjątkowy i uzasadniać rozwiązanie umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W.R. | osoba_fizyczna | powód |
| A.R. | osoba_fizyczna | powód |
| J.R. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 913 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 914
Kodeks cywilny
Pomocnicze
k.c. art. 908
Kodeks cywilny
k.c. art. 913 § § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 398³
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nabycie nieruchomości w drodze dziedziczenia nie wyłącza możliwości rozwiązania umowy dożywocia. • Uporczywe niewywiązywanie się z obowiązków przez zobowiązanego, stan dożywotników oraz ekonomiczna przydatność rozwiązania umowy mogą stanowić podstawę do uznania przypadku za wyjątkowy w rozumieniu art. 913 § 2 k.c.
Odrzucone argumenty
Rozwiązanie umowy dożywocia nie jest dopuszczalne po nabyciu nieruchomości przez dziedziczenie. • Brak przesłanek z art. 913 § 2 k.c. do rozwiązania umowy.
Godne uwagi sformułowania
zbyciem w rozumieniu art. 914 k.c. jest wyłącznie każde rozporządzenie nią w drodze czynności prawnej odpłatnej lub nieodpłatnej. • w przypadkach wyjątkowych dopuszczalne jest sądowe rozwiązanie umowy o dożywocie (art. 913 § 2 k.c.). • wytworzenie się takich stosunków między zobowiązanym a dożywotnikiem, że nie można od nich wymagać aby nadal pozostawali w bezpośredniej ze sobą styczności.
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
przewodniczący
Wojciech Katner
członek
Marian Kocon
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rozwiązania umowy dożywocia, w szczególności w kontekście nabycia nieruchomości przez dziedziczenie oraz przesłanek z art. 913 § 2 k.c."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej umowy dożywocia i jej rozwiązania, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny temat umowy dożywocia, która często wiąże się z silnymi emocjami i trudnymi relacjami rodzinnymi. Interpretacja Sądu Najwyższego ma istotne znaczenie praktyczne dla wielu osób.
“Czy dziedziczenie nieruchomości zamyka drogę do rozwiązania umowy dożywocia? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.