IV CSK 274/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 20 listopada 2008 r. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w T. i zasądził od pozwanego P. Z. na rzecz powódki – P.(…) spółki z o.o. w W. kwotę 125 214,11 zł z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia. Sąd ustalił, że na zlecenie pozwanego na jego koncie została ustanowiona nieodwołalna blokada do kwoty 200 000 zł, celem zabezpieczenia zobowiązań spółki z o.o. „C.(…)” w T. wobec K.(…) S.A. w P., wynikających z umowy dystrybucyjnej. Pozwany udzielił pełnomocnictwa Kompanii do dysponowania kwotą 200 000 zł jako zabezpieczeniem płatności za towary. Pozwany nie był udziałowcem spółki „C.(…)”, ale był z nią powiązany rodzinne. Zasady ustanowienia blokady wynikały z prospektu informacyjnego, statutu Funduszu oraz instrukcji obsługi klientów. Pozwany ustanowił kolejną blokadę na rzecz Banku Gospodarstwa Krajowego. W wyniku pomyłki agenta transferowego powoda, doszło do zniesienia blokady konta pozwanego ustanowionej na rzecz K.(…) S.A. Pozwany złożył zlecenia konwersji jednostek uczestnictwa, które zostały wykonane. Powód dokonał wpłaty na konto Funduszu w lutym 2007 r. w kwocie 124 976,63 zł, co zaspokoiło roszczenie K.(…) S.A. Sąd uznał, że nastąpiło wzbogacenie pozwanego polegające na nieuszczupleniu jego majątku o kwotę 125 214,11 zł. Sąd Najwyższy zważył, że skarga kasacyjna oparta na zarzucie naruszenia art. 405 k.c. jest bezzasadna. Blokada konta została ustanowiona na zlecenie pozwanego, a jej zniesienie mogło nastąpić wyłącznie na zlecenie K.(…) S.A. Pozwany, wykorzystując błąd agenta transferowego, usunął przedmiot zabezpieczenia, co uniemożliwiło K.(…) S.A. zaspokojenie. Sąd Najwyższy uznał, że ustalony stan faktyczny pozwolił na zastosowanie instytucji bezpodstawnego wzbogacenia, a związek między zubożeniem a wzbogaceniem istnieje, ponieważ pozwany wzbogacił się dlatego, że powód świadczył za niego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 405 k.c. w kontekście bezpodstawnego wzbogacenia, zwłaszcza gdy wzbogacenie następuje w wyniku błędu pośrednika i nie jest bezpośrednim uszczupleniem majątku zubożonego.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z blokadą konta i błędnym działaniem agenta transferowego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy instytucja bezpodstawnego wzbogacenia może być zastosowana, gdy świadczenie jest ex contractu względem innego podmiotu i nie zmniejsza bezpośrednio pasywów majątkowych skarżącego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, instytucja bezpodstawnego wzbogacenia może być zastosowana, nawet jeśli świadczenie nie zmniejsza bezpośrednio pasywów majątkowych skarżącego, a związek między wzbogaceniem a zubożeniem nie musi być rozumiany w duchu rygorystycznie ujmowanej „bezpośredniości” transferu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że blokada konta została ustanowiona na zlecenie pozwanego, a jej zniesienie mogło nastąpić tylko na zlecenie uprawnionego wierzyciela. Pozwany, wykorzystując błąd agenta transferowego, usunął przedmiot zabezpieczenia, co uniemożliwiło zaspokojenie wierzyciela. Wzbogacenie pozwanego polega na zaoszczędzeniu środków, ponieważ powód świadczył za niego, a nie ma ku temu podstawy prawnej.
Jak należy interpretować przesłankę „kosztem innej osoby” w art. 405 k.c. w kontekście bezpodstawnego wzbogacenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przesłanka „kosztem innej osoby” nie wymaga rygorystycznie ujmowanej „bezpośredniości” transferu i nie ogranicza zobowiązania zwrotu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że formuła „kosztem” oznacza, że wzbogacenie ma nastąpić z majątku zubożonego, ale niekoniecznie w sposób bezpośredni. Bez znaczenia pozostaje zdarzenie, w wyniku którego wzbogacenie nastąpiło, jeśli istnieje związek między zubożeniem a wzbogaceniem.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P.(…) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. | spółka | powódka |
| P. Z. | osoba_fizyczna | pozwany |
| K.(…) S.A. w P. | spółka | wierzyciel zabezpieczony |
| spółka z o.o. „C.(…)” w T. | spółka | dłużnik główny |
| Bank Gospodarstwa Krajowego | instytucja | wierzyciel zabezpieczony |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Przesłanki związku między wzbogaceniem i zubożeniem nie należy rozumieć rygorystycznie, a wykorzystywać w celu ograniczenia zobowiązania zwrotu.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398³
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
k.c. art. 430
Kodeks cywilny
k.c. art. 88
Kodeks cywilny
k.c. art. 83
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie instytucji bezpodstawnego wzbogacenia jest uzasadnione, gdy pozwany, wykorzystując błąd agenta transferowego, usunął przedmiot zabezpieczenia, uniemożliwiając zaspokojenie wierzyciela. • Związek między zubożeniem a wzbogaceniem nie musi być bezpośredni; istotne jest, że pozwany wzbogacił się kosztem powoda, który świadczył za niego bez podstawy prawnej.
Odrzucone argumenty
Błędne zastosowanie instytucji bezpodstawnego wzbogacenia, ponieważ kwota dochodzona pozwem świadczona ex contractu względem innego podmiotu nie zmniejszyła pasywów majątkowych skarżącego. • Brak podstaw do zastosowania art. 405 k.c. z uwagi na rygorystyczne rozumienie „bezpośredniości” transferu.
Godne uwagi sformułowania
przesłanki związku między wzbogaceniem i zubożeniem nie należy rozumieć, tak jak skarżący, w duchu rygorystycznie ujmowanej „bezpośredniości” transferu, a tym samym wykorzystywać w celu ograniczenia zobowiązania zwrotu. • Bez znaczenia pozostaje, w wyniku jakiego zdarzenia wzbogacenie nastąpiło. • Wzbogacenie skarżącego polega na zaoszczędzeniu tych środków w ustalonej wysokości. • Między zubożeniem a wzbogaceniem istnieje związek, ponieważ skarżący wzbogacił się dlatego, iż w istocie rzeczy świadczył za niego powód.
Skład orzekający
Mirosław Bączyk
przewodniczący
Marian Kocon
sprawozdawca
Dariusz Zawistowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 405 k.c. w kontekście bezpodstawnego wzbogacenia, zwłaszcza gdy wzbogacenie następuje w wyniku błędu pośrednika i nie jest bezpośrednim uszczupleniem majątku zubożonego."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z blokadą konta i błędnym działaniem agenta transferowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak błąd jednego podmiotu może prowadzić do odpowiedzialności finansowej, a także jak szeroko można interpretować instytucję bezpodstawnego wzbogacenia.
“Błąd agenta transferowego kosztował pozwanego ponad 125 tys. zł – Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady bezpodstawnego wzbogacenia.”
Dane finansowe
WPS: 125 214,11 PLN
bezpodstawne wzbogacenie: 125 214,11 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.