IV CSK 252/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 stycznia 2014 r. uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego w S. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sprawa dotyczyła wpisu służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu do księgi wieczystej na rzecz P. Dystrybucja Spółki Akcyjnej. Sąd Rejonowy w S. utrzymał wpis, stwierdzając zasiedzenie służebności przez Skarb Państwa i następstwo prawne wnioskodawcy. Sąd Okręgowy w S. zmienił to postanowienie, uchylając wpis i oddalając wniosek, argumentując, że służebność nie wchodziła w skład przedsiębiorstwa zbywanego aportem, a przejęcie zobowiązań wymaga zachowania rygorów przewidzianych ustawą. Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną za zasadną, wskazując na naruszenie przepisów postępowania (art. 626^8 § 2 k.p.c., art. 232 k.p.c. w zw. z art. 65 § 2 k.p.c.) oraz prawa materialnego (art. 292 k.c. w zw. z art. 172 k.c., art. 55^2 k.c., art. 9d Prawa energetycznego). Podkreślono, że Sąd Okręgowy błędnie zinterpretował przepisy dotyczące przekształceń przedsiębiorstw państwowych, sukcesji prawnej (w tym uniwersalnej częściowej) oraz aportu zorganizowanej części przedsiębiorstwa, pomijając specyficzne regulacje Prawa energetycznego dotyczące rozdziału działalności przesyłowej i dystrybucyjnej. Sąd Najwyższy wskazał, że orzeczenie sądu stwierdzające zasiedzenie ma charakter deklaratywny, a służebności przesyłu przechodzą na następcę prawnego przedsiębiorstwa przesyłowego lub nabywcę urządzeń, co powinno być uwzględnione przy ocenie umowy aportowego zbycia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących sukcesji prawnej w procesie przekształceń przedsiębiorstw państwowych, aportu zorganizowanej części przedsiębiorstwa, a także specyfiki służebności przesyłu w kontekście tych przekształceń.
Dotyczy specyficznej sytuacji przekształceń przedsiębiorstw energetycznych i aportu, ale zasady sukcesji i interpretacji umów mogą mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy służebność gruntowa, stwierdzona prawomocnym postanowieniem o zasiedzeniu przez Skarb Państwa, wchodzi w skład przedsiębiorstwa państwowego przekształcanego w spółkę prawa handlowego i czy może być przeniesiona na następcę prawnego w drodze aportu zorganizowanej części przedsiębiorstwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, służebność gruntowa stwierdzona zasiedzeniem przez Skarb Państwa może być przedmiotem sukcesji prawnej w procesie przekształceń przedsiębiorstw państwowych i wnoszenia aportem zorganizowanej części przedsiębiorstwa, pod warunkiem prawidłowego wykazania następstwa prawnego i uwzględnienia specyficznych przepisów prawa energetycznego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Okręgowy błędnie zinterpretował przepisy dotyczące przekształceń przedsiębiorstw państwowych i aportu, pomijając specyficzne regulacje Prawa energetycznego. Sukcesja prawna w przypadku przekształceń przedsiębiorstw państwowych jest uniwersalna częściowa, a aport zorganizowanej części przedsiębiorstwa obejmuje wszystko, co wchodzi w jej skład, chyba że umowa stanowi inaczej lub przepisy szczególne stanowią inaczej.
Jaki jest zakres kognicji sądu w postępowaniu wieczysto-księgowym przy badaniu wniosku o wpis ograniczonego prawa rzeczowego?
Odpowiedź sądu
Zakres kognicji sądu w postępowaniu wieczysto-księgowym jest ograniczony do badania treści i formy wniosku, dołączonych dokumentów oraz treści księgi wieczystej, a także formalnoprawnej i materialnoprawnej skuteczności dokumentu stanowiącego podstawę wpisu. Sąd nie ustala stanu faktycznego ani nie rozstrzyga sporu o prawo, ale ocenia, czy wpis jest zgodny z prawem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przypomniał utrwalone orzecznictwo dotyczące ograniczonej kognicji sądu w postępowaniu wieczysto-księgowym, podkreślając, że podstawą wpisu mogą być jedynie dokumenty złożone przy wniosku i nie można uwzględniać okoliczności znanych sądowi z urzędu, chyba że są to fakty notoryjnie znane lub wynikające z aktów prawnych o mocy konstytucyjnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. Dystrybucja Spółki Akcyjnej w L. | spółka | wnioskodawca |
| Kopalni Surowców Mineralnych Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. | spółka | uczestnik postępowania |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | właściciel pierwotny infrastruktury |
Przepisy (23)
Główne
k.p.c. art. 626 § 8 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa ograniczony zakres kognicji sądu w postępowaniu wieczysto-księgowym.
Prawo energetyczne art. 9d
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne
Dotyczy rozdziału działalności przesyłowej i dystrybucyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 55 § 1
Kodeks cywilny
Definicja przedsiębiorstwa jako przedmiotu obrotu cywilnoprawnego.
k.c. art. 519
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące przejęcia długu, mające zastosowanie przy ocenie przejmowania zobowiązań.
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Dotyczy służebności gruntowych i ich wykonywania.
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Dotyczy zasiedzenia własności nieruchomości.
k.c. art. 55 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy zbycia przedsiębiorstwa.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ciężaru dowodu.
k.c. art. 365 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia.
k.s.h. art. 158 § 1
Kodeks spółek handlowych
Dotyczy wniesienia wkładu do spółki.
k.c. art. 49 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej itp.
k.c. art. 305 § 3 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy służebności przesyłu.
k.c. art. 245 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego.
k.c. art. 158
Kodeks cywilny
Dotyczy formy czynności prawnej przenoszącej własność nieruchomości.
k.c. art. 285 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy celu ustanowienia służebności gruntowej.
Ustawa z dnia 5 lutego 1993 r. o przekształceniach własnościowych niektórych przedsiębiorstw państwowych o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa art. 5 § 2 i 3
Dotyczy przekształceń przedsiębiorstw państwowych.
Ustawa z dnia 5 lutego 1993 r. o przekształceniach własnościowych niektórych przedsiębiorstw państwowych o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa art. 7
Dotyczy przekształceń przedsiębiorstw państwowych.
Prawo energetyczne
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne
Dotyczy rozdziału działalności w sektorze energetycznym.
k.p.c. art. 398 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia kasatoryjnego.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów k.p.c. do postępowań w innych trybach.
k.p.c. art. 108 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna interpretacja przepisów dotyczących przekształceń przedsiębiorstw państwowych i sukcesji prawnej przez Sąd Okręgowy. • Niewłaściwe zastosowanie przepisów Prawa energetycznego w kontekście aportu zorganizowanej części przedsiębiorstwa. • Naruszenie art. 626^8 § 2 k.p.c. poprzez niepełne zbadanie dokumentów. • Naruszenie art. 232 k.p.c. w zw. z art. 65 § 2 k.p.c. poprzez wadliwą interpretację umowy aportowej. • Błędna wykładnia art. 292 k.c. w zw. z art. 172 k.c. i art. 55^2 k.c.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy opowiada się za poglądem, że dopuszczalne jest stosowanie per analogiam w odniesieniu do aportu obejmującego zorganizowaną część przedsiębiorstwa przepisów wyznaczających treść czynności prawnych obejmujących przedsiębiorstwo (art. 55^2 k.c.). • Stanowisko sądu drugiej instancji co do wskazanych kwestii nie tylko było sprzeczne wewnętrznie (...) ale i częściowo niezrozumiałe. • Orzeczenie sądowe stwierdzające nabycie służebności zbliżonych do służebności przesyłu przez Skarb Państwa potwierdza nabycie pierwotne i ma charakter deklaratywny.
Skład orzekający
Zbigniew Kwaśniewski
przewodniczący
Jan Górowski
członek
Anna Owczarek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących sukcesji prawnej w procesie przekształceń przedsiębiorstw państwowych, aportu zorganizowanej części przedsiębiorstwa, a także specyfiki służebności przesyłu w kontekście tych przekształceń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekształceń przedsiębiorstw energetycznych i aportu, ale zasady sukcesji i interpretacji umów mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z przekształceniami własnościowymi w sektorze energetycznym i wpisem praw do księgi wieczystej, co jest istotne dla praktyków prawa gospodarczego i nieruchomości.
“Jak przekształcenia energetyczne wpływają na wpis służebności przesyłu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.