IV CSK 247/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia regresowego Towarzystwa Ubezpieczeń S.A. wobec H. W. o zapłatę 101 378 zł, stanowiącego zwrot odszkodowania wypłaconego z polisy AC za zniszczoną naczepę marki BENLAU. Naczepa była leasingowana przez pozwanego, a uszkodzenie nastąpiło w wyniku ruchu jego ciągnika siodłowego. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, opierając się na art. 5 k.c. (zasady współżycia społecznego), uznając, że ubezpieczyciel naruszył lojalność wobec klienta. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, uwzględniając powództwo, przyjmując odpowiedzialność pozwanego na zasadzie ryzyka (art. 436 § 1 k.c. w zw. z art. 828 k.c.). Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanego, uchylił zaskarżony wyrok. Wskazał na naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 382 k.p.c. poprzez pominięcie istotnych okoliczności faktycznych i dowodów zebranych w sprawie, co miało wpływ na błędne zastosowanie prawa materialnego. Sąd Najwyższy podkreślił, że odpowiedzialność za szkodę w naczepie, będącej elementem pojazdu członowego, gdy ciągnik i naczepa należą do różnych podmiotów, nie opiera się na zasadzie ryzyka (art. 436 § 1 k.c.), lecz na ogólnych zasadach odpowiedzialności deliktowej (art. 415 i n. k.c.), gdyż jest to tzw. szkoda wewnętrzna. Ponadto, Sąd Najwyższy zakwestionował przyjęcie pozwanego za osobę trzecią w rozumieniu art. 828 § 1 k.c., wskazując na złożoną konstrukcję umowy ubezpieczenia AC naczepy, w której pozwany jako leasingobiorca był traktowany jako ubezpieczający i korzystający, a nawet współubezpieczony, co wykluczało jego status jako osoby trzeciej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia szkody wewnętrznej w pojeździe członowym, statusu leasingobiorcy w umowie AC, oraz stosowania art. 828 k.c. w kontekście regresu ubezpieczeniowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji leasingu naczepy i szkody powstałej w związku z ruchem pojazdu członowego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ubezpieczyciel może dochodzić roszczenia regresowego od leasingobiorcy naczepy, która została uszkodzona w wyniku ruchu jego ciągnika siodłowego, na podstawie umowy AC naczepy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli leasingobiorca jest traktowany jako współubezpieczony, a szkoda nie powstała z jego winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że pozwany leasingobiorca, wskazany w umowie AC jako ubezpieczający i korzystający, a także opłacający składki, był traktowany jako współubezpieczony. W związku z tym nie mógł być uznany za osobę trzecią w rozumieniu art. 828 § 1 k.c., a roszczenie regresowe ubezpieczyciela było niezasadne.
Czy odpowiedzialność posiadacza ciągnika siodłowego za szkodę w naczepie, stanowiącej element pojazdu członowego, gdy oba pojazdy należą do różnych podmiotów, opiera się na zasadzie ryzyka (art. 436 § 1 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odpowiedzialność ta kształtuje się na ogólnych zasadach odpowiedzialności deliktowej (art. 415 i n. k.c.), gdyż jest to tzw. szkoda wewnętrzna.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że szkoda w naczepie, będącej elementem pojazdu członowego, gdy ciągnik i naczepa mają różnych właścicieli, nie jest szkodą wyrządzoną ruchem pojazdu jako całości w rozumieniu art. 436 § 1 k.c., lecz szkodą wewnętrzną, podlegającą ogólnym zasadom odpowiedzialności deliktowej.
Czy Sąd Apelacyjny, dokonując reformatoryjnego wyroku, naruszył zasady postępowania dwuinstancyjnego i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego (art. 382 k.p.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Sąd Apelacyjny naruszył art. 382 k.p.c. poprzez pominięcie istotnych dowodów i okoliczności faktycznych, co miało wpływ na błędne zastosowanie prawa materialnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny oparł swoje ustalenia faktyczne głównie na jednym dokumencie, pomijając inne dowody i twierdzenia stron, które miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co stanowiło naruszenie art. 382 k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Towarzystwo Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej […] w W. | spółka | powód |
| H. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
| L. P. S.A. we W. | spółka | leasingodawca |
| E. R. sp. z o.o. w W. | spółka | inne |
| D. sp. z o.o. w B. | spółka | inne |
Przepisy (19)
Główne
k.c. art. 828 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis regulujący przejście roszczenia ubezpieczającego przeciwko osobie trzeciej na ubezpieczyciela po zapłacie odszkodowania. Sąd Najwyższy zakwestionował jego zastosowanie w tej sprawie ze względu na status pozwanego jako współubezpieczonego.
k.c. art. 436 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący odpowiedzialności posiadacza pojazdu mechanicznego za szkodę wyrządzoną w związku z ruchem pojazdu. Sąd Najwyższy uznał, że nie ma zastosowania do szkody w naczepie będącej elementem pojazdu członowego, gdy właściciele są różni.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek sądu drugiej instancji rozpoznania sprawy w oparciu o materiał dowodowy zebrany w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Sąd Najwyższy uznał naruszenie tego przepisu przez Sąd Apelacyjny.
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 442¹ § § 1
Kodeks cywilny
Roszczenie nie było przedawnione, gdyż pozew wniesiono przed upływem terminu.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Sąd pierwszej instancji uznał powództwo za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Sąd drugiej instancji nie zastosował tego przepisu. Sąd Najwyższy uznał rozważania na gruncie tego przepisu za przedwczesne.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Ogólne zasady odpowiedzialności deliktowej, które Sąd Najwyższy wskazał jako właściwe dla oceny odpowiedzialności w tej sprawie.
k.c. art. 822 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący odpowiedzialności ubezpieczyciela z tytułu umowy OC. Sąd Najwyższy uznał jego zastosowanie za nieadekwatne w tej sprawie.
k.c. art. 805 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy ubezpieczenia i obowiązek ubezpieczającego do zapłaty składki.
k.c. art. 808 § § 1
Kodeks cywilny
Możliwość zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek i uprawnienie ubezpieczonego do żądania świadczenia.
k.c. art. 821
Kodeks cywilny
Przedmiot ubezpieczenia majątkowego.
k.p.c. art. 229
Kodeks postępowania cywilnego
Fakty przyznane przez strony nie wymagają dowodu. Sąd Najwyższy wskazał na pominięcie przez Sąd Apelacyjny takich faktów.
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
u.u.o. art. 37 § ust. 1-4
Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Przepisy dotyczące odpowiedzialności gwarancyjnej za szkody w pojazdach. Sąd Najwyższy uznał, że nie uzasadniają one odpowiedzialności na zasadzie ryzyka w tej sprawie.
u.p.r.d.
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
Definicje pojazdu, pojazdu członowego, zespołu pojazdów, przyczepy i naczepy.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenie wolności i praw konstytucyjnych.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny i bezstronny sąd.
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zaskarżenia orzeczeń sądowych.
Konstytucja RP art. 176 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 382 k.p.c. poprzez pominięcie istotnych dowodów i okoliczności faktycznych. • Błędne zastosowanie przez Sąd Apelacyjny art. 436 § 1 k.c. do oceny odpowiedzialności za szkodę w naczepie. • Niewłaściwa interpretacja umowy ubezpieczenia AC naczepy i statusu pozwanego jako współubezpieczonego. • Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Szkoda wewnętrzna w pojeździe członowym. • Pozwany został włączony do stosunku ubezpieczenia. • Traktowanie pozwanego przez ubezpieczyciela również jak współubezpieczonego obok leasingodawcy. • Konstrukcja współuprawnienia leasingodawcy i leasingobiorcy w ramach ubezpieczenia AC naczepy wyklucza uznanie leasingobiorcy za osobę trzecią.
Skład orzekający
Maria Szulc
przewodniczący
Kazimierz Zawada
członek
Władysław Pawlak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia szkody wewnętrznej w pojeździe członowym, statusu leasingobiorcy w umowie AC, oraz stosowania art. 828 k.c. w kontekście regresu ubezpieczeniowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji leasingu naczepy i szkody powstałej w związku z ruchem pojazdu członowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii ubezpieczeniowej związanej z leasingiem i odpowiedzialnością za szkody w pojazdach członowych, z interesującą interpretacją statusu prawnego leasingobiorcy w umowie ubezpieczenia.
“Leasingowa naczepa uszkodzona – czy ubezpieczyciel może żądać zwrotu odszkodowania od leasingobiorcy?”
Dane finansowe
WPS: 101 378 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.