IV CSK 244/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną strony powodowej A. Spółki z o.o. od wyroku Sądu Okręgowego, który oddalił apelację od wyroku Sądu Rejonowego oddalającego powództwo o ustalenie istnienia stosunku prawnego dzierżawy gruntu pod farmę wiatrową. Sądy niższych instancji uznały umowę z 2002 r. za umowę nienazwaną, a nie dzierżawę, argumentując m.in. brakiem możliwości pobierania pożytków z nieruchomości przez dzierżawcę (energia wiatrowa nie jest pożytkiem naturalnym ani cywilnym w rozumieniu KC). Sąd Najwyższy, analizując przepisy dotyczące umowy dzierżawy (art. 693 § 1 k.c.) oraz pożytków (art. 53 k.c.), stwierdził, że choć energia wiatrowa i dochody ze sprzedaży energii elektrycznej nie są pożytkami w kodeksowym rozumieniu, to umowa może być uznana za ważną jako umowa nienazwana, do której mogą mieć zastosowanie przepisy o dzierżawie. Kluczowym zarzutem kasacyjnym było naruszenie przepisów procesowych, w szczególności art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c. i art. 4794 § 2 k.p.c., poprzez błędne przyjęcie przez Sąd Okręgowy, że żądanie pozwu dotyczyło wyłącznie ustalenia stosunku dzierżawy, podczas gdy powód sprecyzował, że chodzi o ustalenie nienazwanego stosunku prawnego. Sąd Najwyższy uznał ten zarzut za zasadny, stwierdzając, że sądy niższych instancji nieprawidłowo zidentyfikowały interes prawny powoda i zakres dochodzonej ochrony. W związku z tym, zaskarżony wyrok został uchylony w części dotyczącej pozwanej R. Sp. z o.o. i przekazany do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia pożytków z nieruchomości w kontekście umów nienazwanych dotyczących inwestycji w odnawialne źródła energii oraz dopuszczalność ustalenia nienazwanych stosunków prawnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z umowami dzierżawy gruntów pod farmy wiatrowe i definicją pożytków.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa dotycząca oddania gruntu do używania w celu budowy i eksploatacji farmy wiatrowej, z której przychody pochodzą ze sprzedaży energii elektrycznej, może być uznana za umowę dzierżawy w rozumieniu Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli dzierżawca nie ma prawa do pobierania pożytków z nieruchomości w kodeksowym rozumieniu. Energia wiatrowa i dochody ze sprzedaży energii elektrycznej nie są pożytkami naturalnymi ani cywilnymi rzeczy (nieruchomości).
Uzasadnienie
Sądy niższych instancji i Sąd Najwyższy analizowały definicję pożytków (naturalnych i cywilnych) z nieruchomości. Stwierdzono, że energia wiatrowa nie jest częścią składową nieruchomości ani jej płodem, a dochody ze sprzedaży energii elektrycznej nie są pożytkami cywilnymi, ponieważ nie pochodzą bezpośrednio od nieruchomości, lecz od urządzeń technicznych i umowy z odbiorcą energii.
Czy sąd może ustalić istnienie nienazwanego stosunku prawnego, jeśli powód pierwotnie domagał się ustalenia stosunku dzierżawy, a następnie sprecyzował, że chodzi o stosunek nienazwany?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli pierwotne żądanie obejmowało szerszy zakres ochrony prawnej, a sprecyzowanie miało na celu doprecyzowanie interesu prawnego w kontekście kwestionowania umowy przez stronę przeciwną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji błędnie potraktowały oświadczenie powoda o ustalenie nienazwanego stosunku prawnego jako zmianę przedmiotową powództwa. Stwierdzono, że intencją powoda było ustalenie istnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy, niezależnie od jego nazwy, aby zniweczyć zagrożenie dla jego interesu prawnego wynikające z kwestionowania umowy przez pozwanego.
Czy sąd jest związany nazwą stosunku prawnego podaną przez strony w pozwie?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd ma obowiązek dokonać prawnej oceny i zidentyfikować stosunek prawny jako nazwany lub nienazwany, nawet jeśli nazwa podana przez strony jest inna.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że w petitum pozwu strona powodowa domagała się ustalenia istnienia stosunku prawnego dzierżawy określonego umową, ale jej kwalifikacja pod umowę nazwaną lub nienazwaną podlegała weryfikacji przez sąd. Sąd miał obowiązek ocenić, czy istnieje stosunek wynikający z umowy i zidentyfikować go.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. Spółki z o.o. | spółka | powód |
| R. Spółki z o.o. | spółka | pozwany |
| S. Spółki z o.o. | spółka | pozwany |
| W. Sp. z o.o. | spółka | poprzednik prawny strony powodowej |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 693 § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz.
Pomocnicze
k.c. art. 53 § 1
Kodeks cywilny
Pożytkami naturalnymi rzeczy są jej płody i inne odłączone od niej części składowe, o ile według zasad prawidłowej gospodarki stanowią normalny dochód z rzeczy.
k.c. art. 53 § 2
Kodeks cywilny
Pożytkami cywilnymi rzeczy są dochody, które rzecz przynosi na podstawie stosunku prawnego.
k.c. art. 54
Kodeks cywilny
Pożytkami prawa są dochody, które prawo to przynosi zgodnie ze swym społeczno-gospodarczym przeznaczeniem.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.p.c. art. 187 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Pozew powinien czynić zadość wymaganiom ustawy dotyczące pisma procesowego oraz zawierać: 1) dokładnie określone żądanie.
k.p.c. art. 479 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa kwotę określoną w art. 19 ust. 2, sąd drugiej instancji nie może wydać orzeczenia na niekorzyść strony wnoszącej środek odwoławczy, chyba że strona przeciwna wniosła środek odwoławczy.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli ma w tym interes prawny.
k.p.c. art. 383
Kodeks postępowania cywilnego
W apelacji strony nie mogą zmienić żądania ani podnosić nowych twierdzeń, chyba że sąd dopuścił dowód z dokumentów w celu wykazania, że te fakty lub dowody istniały już w chwili zamknięcia rozprawy przed sądem pierwszej instancji.
k.c. art. 365 § 1
Kodeks cywilny
Prawomocne orzeczenie sądu wiąże strony oraz sąd, który je wydał, jak również inne sądy oraz inne organy Rzeczypospolitej Polskiej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały interes prawny powoda, nie uwzględniając jego intencji ustalenia nienazwanego stosunku prawnego. • Sąd Okręgowy naruszył przepisy procesowe, uznając oświadczenie powoda o nienazwanym charakterze umowy za niedopuszczalną zmianę przedmiotową powództwa.
Odrzucone argumenty
Umowa z 2002 r. nie jest umową dzierżawy w rozumieniu KC z uwagi na brak uprawnienia do pobierania pożytków z rzeczy. • Żądanie pozwu opiewało na ustalenie istnienia wyłącznie stosunku prawnego dzierżawy.
Godne uwagi sformułowania
powietrze jako takie nie jest rzeczą w znaczeniu, o którym mowa w art. 45 k.c., ani też częścią składową nieruchomości • dochód ze sprzedaży energii elektrycznej nie ma związku prawnego z oddaną stronie powodowej do korzystania nieruchomością • wolą strony powodowej jest ustalenie określonego powołaną umową, kolejnymi aneksami i pozwoleniem na budowę stosunku prawnego o charakterze nienazwanym, a nie wyłącznie dzierżawy
Skład orzekający
Barbara Myszka
przewodniczący
Władysław Pawlak
sprawozdawca
Marta Romańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia pożytków z nieruchomości w kontekście umów nienazwanych dotyczących inwestycji w odnawialne źródła energii oraz dopuszczalność ustalenia nienazwanych stosunków prawnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z umowami dzierżawy gruntów pod farmy wiatrowe i definicją pożytków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy innowacyjnej dziedziny (farmy wiatrowe) i złożonej interpretacji przepisów dotyczących umów nienazwanych oraz pożytków z nieruchomości, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie cywilnym i energetycznym.
“Czy energia wiatrowa to pożytek z ziemi? Sąd Najwyższy rozstrzyga spór o umowę dzierżawy farmy wiatrowej.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.