IV CSK 23/14

Sąd Najwyższy2014-06-06
SNCywilneodpowiedzialność deliktowaŚrednianajwyższy
zadośćuczynienieodszkodowanieśmierćubezpieczeniaSąd Najwyższyskarga kasacyjnakoszty postępowania

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie wystąpiły przesłanki do jej uwzględnienia, a powódki nie wykazały oczywistej zasadności skargi ani oczywistego naruszenia prawa przez sąd niższej instancji.

Powódki wniosły skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, domagając się zmiany orzeczenia w zakresie zasądzonego zadośćuczynienia i odszkodowania. Zarzuciły naruszenie przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez śmierć osoby bliskiej oraz przepisów o odsetkach. Sąd Najwyższy, badając przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdził brak istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości, nieważności postępowania ani oczywistej zasadności skargi.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną powódek od wyroku Sądu Apelacyjnego, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w zakresie zasądzonych kwot zadośćuczynienia i odszkodowania dla powódek po śmierci ich męża/ojca. Powódki zarzuciły naruszenie przepisów Kodeksu cywilnego (art. 446 § 3, § 4 k.c., art. 481 k.c. w zw. z art. 455 k.c.) oraz ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Sąd Najwyższy, powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i własne, przypomniał o konstytucyjności instytucji przedsądu i ograniczonym charakterze skargi kasacyjnej, której celem jest zapewnienie jednolitości wykładni prawa. Sąd uznał, że powódki nie wykazały wystarczających argumentów prawnych świadczących o oczywistym naruszeniu prawa przez Sąd Apelacyjny. Wskazał, że ustalenie wysokości zadośćuczynienia należy do sądów merytorycznych, a przyznane kwoty nie były rażąco niewspółmierne. Podobnie, kwestia wymagalności roszczenia o zadośćuczynienie i początkowy termin naliczania odsetek mogą zależeć od okoliczności sprawy. Wobec braku przesłanek do przyjęcia skargi do rozpoznania, Sąd Najwyższy odmówił jej przyjęcia, nie obciążając powódek kosztami postępowania kasacyjnego ze względu na ich sytuację materialną i charakter sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga kasacyjna nie została przyjęta do rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły ustawowe przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania, takie jak istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania, ani oczywista zasadność skargi. Sąd uznał, że argumenty powódek nie wykazały oczywistego naruszenia prawa przez Sąd Apelacyjny, a ustalenie wysokości zadośćuczynienia i odsetek należało do kompetencji sądów merytorycznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
G. G.osoba_fizycznapowódka
A. G.osoba_fizycznapowódka
M. G.osoba_fizycznapowódka
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W.instytucjapozwany

Przepisy (8)

Główne

k.p.c. art. 398 § 9

Kodeks postępowania cywilnego

Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

k.p.c. art. 398 § 13

Kodeks postępowania cywilnego

Określa zakres rozpoznania skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy.

Pomocnicze

k.c. art. 446 § § 3

Kodeks cywilny

k.c. art. 446 § § 4

Kodeks cywilny

k.c. art. 481

Kodeks cywilny

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

u.u.o. art. 14 § ust. 1

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszy Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do nieobciążania strony kosztami postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 446 § 3, art. 446 § 4 k.c. i art. 481 k.c. w związku z art. 455 k.c. i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszy Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, skutkujące obniżeniem zasądzonych kwot zadośćuczynienia i odszkodowania.

Godne uwagi sformułowania

Instytucja przedsądu [...] jest zgodna z normami konstytucyjnymi, a także z zaleceniami Rady Europy zezwalającymi na wprowadzenie środków istotnie ograniczających dostęp do sądu najwyższego szczebla. Skarga kasacyjna [...] ma ograniczony zasięg i zakres, a jej podstawowym celem jest zapewnienie jednolitości wykładni i twórczy wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa. Orzeczenie oczywiście narusza prawo, gdy jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami albo zostało wydane w wyniku błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest w sposób pewny i niewątpliwy z góry widoczne dla prawnika, bez potrzeby głębszej analizy jurydycznej.

Skład orzekający

Anna Kozłowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku oczywistego naruszenia prawa lub istotnego zagadnienia prawnego, a także interpretacja pojęcia 'oczywistego naruszenia prawa'."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania kasacyjnego i przesłanek jego dopuszczalności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące dopuszczalności skargi kasacyjnej i pojęcia 'oczywistego naruszenia prawa', co jest cenne dla prawników procesualistów.

Kiedy Sąd Najwyższy odmawia rozpoznania skargi kasacyjnej? Kluczowe przesłanki i pułapki procesowe.

Dane finansowe

zadośćuczynienie: 50 000 PLN

zadośćuczynienie: 70 000 PLN

odszkodowanie: 80 000 PLN

odszkodowanie: 30 000 PLN

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV CSK 23/14
POSTANOWIENIE
Dnia 6 czerwca 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Anna Kozłowska
w sprawie z powództwa G. G., A. G. i M. G.
‎
przeciwko Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu w W.
‎
o zapłatę,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 6 czerwca 2014 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej powódek
od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
‎
z dnia 23 maja 2013 r., sygn. akt V ACa […],
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. nie obciąża powódek kosztami postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 23 maja 2013 r. Sąd Apelacyjny w
[…]
zmienił wyrok Sądu Okręgowego w B. z dnia 20 listopada 2012 r. w ten sposób, że zasądzone od pozwanego na rzecz powódek A. G. i M. G. tytułem zadośćuczynienia kwoty obniżył, z 70 000 zł do 50 000 zł, z  ustawowymi odsetkami, oraz oddalił w pozostałej części apelacje  tych powódek i pozwanego. Sąd ponadto podwyższył kwotę zasądzoną od pozwanego na rzecz powódki G. G. o 30 000 zł oraz oddalił apelację tej powódki i  pozwanego w pozostałym zakresie. Na zasądzoną na rzecz G. G. kwotę 150 000 zł składa się 80 000 zł tytułem odszkodowania wobec znacznego pogorszenia sytuacji życiowej powódki po śmierci męża oraz 70 000 zł zadośćuczynienia.
W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego, w części oddalającej ich apelacje, powódki  zarzuciły  naruszenie art. 446 § 3, art. 446 § 4 k.c. i art. 481 k.c. w związku z art. 455 k.c. i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszy Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Wniosek o przyjęcie skargi  kasacyjnej do rozpoznania powódki uzasadniły  oczywistą  jej zasadnością.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Instytucja przedsądu, jak wynika z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, jest zgodna z normami konstytucyjnymi, a także z zaleceniami Rady Europy zezwalającymi na wprowadzenie środków istotnie ograniczających dostęp do sądu najwyższego szczebla. Skarga kasacyjna wobec tego, że przysługuje od  prawomocnego orzeczenia, nie jest i nie może być traktowana jako kolejny etap procesu. Ma ograniczony zasięg i zakres, a jej podstawowym celem jest zapewnienie jednolitości wykładni i twórczy wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa. Ten  jej szczególny charakter powoduje, że Sąd Najwyższy dokonując, w ramach przesądu, oceny skargi, bada czy wystąpiły ustawowe przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania, to jest   czy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,  czy istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, czy zachodzi nieważność postępowania lub czy  skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398
9
§ 1 k.p.c.).
Przesłanka wskazana  przez skarżące w sprawie nie występuje.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że orzeczenie oczywiście narusza prawo, gdy jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami albo zostało wydane w wyniku błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest w sposób pewny i niewątpliwy z góry widoczne dla prawnika, bez potrzeby głębszej analizy jurydycznej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2003 r., I PKN 341/2001, OSNP 2004, Nr 6, poz. 100).
W skardze nie zostały przytoczone wystarczające argumenty prawne świadczące o takim kwalifikowanym naruszeniu prawa przez Sąd Apelacyjny. Należy zauważyć, że Sąd Apelacyjny ustalając wysokość odszkodowania przyznanego G. G., wobec znacznego pogorszenia jej sytuacji po  śmierci męża, uwzględnił i rozważył kryteria wskazywane w orzecznictwie. Określenie wysokości zadośćuczynienia należy do sądów meriti, a zakwestionowanie przez Sąd Najwyższy kwot przyznanych z tego tytułu powódkom mogłoby nastąpić tylko wtedy, gdyby były one rażąco niewspółmierne do wszystkich ustalonych aspektów sprawy (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 1970 r., III PRN 39/70, OSNCP 10971, Nr 3, poz. 53), co nie miało miejsca. Z kolei, wymagalność roszczenia o zadośćuczynienie za krzywdę, a tym samym i początkowy termin liczenia odsetek za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia, może  zależeć od okoliczności sprawy (zob. w szczególności wyroki Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2004 r., I CK 131/03, i z dnia 4 listopada 2008 r., II PK 100/08, OSNP 2010, nr 10, poz. 108). W świetle tego stanowiska terminem, od którego należą się odsetki za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia za krzywdę, może być więc zarówno dzień poprzedzający wyrokowanie o zadośćuczynieniu, jak i dzień tego wyrokowania.
Wobec braku wystarczających podstaw do  przyjęcia, że zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty narusza prawo a nadto
uwzględniając, że  w sprawie nie zachodzi nieważność postępowania, którą - zgodnie z art. 398
13
§ 1 k.p.c. - Sąd Najwyższy bierze pod uwagę z urzędu, należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398
9
§ 2 k.p.c.).
Sąd Najwyższy nie obciążył powódek kosztami postępowania kasacyjnego, biorąc pod uwagę ich sytuację materialną oraz charakter sprawy (art. 102 k.p.c.).
[aw]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI