IV CSK 200/13

Sąd Najwyższy2013-08-22
SAOSCywilneodpowiedzialność deliktowaWysokanajwyższy
zadośćuczynieniedobra osobistenaruszenie dóbr osobistychśmierć osoby bliskiejubezpieczeniaskarga kasacyjnaSąd Najwyższywartość przedmiotu sporu

Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną w części dotyczącej jednego z powodów ze względu na niską wartość przedmiotu sporu, a w pozostałej części odmówił jej przyjęcia do rozpoznania, uznając, że kwestia dochodzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych przez najbliższych członków rodziny zmarłego została już jednolicie rozstrzygnięta w orzecznictwie.

Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną pozwanego ubezpieczyciela od wyroku zasądzającego zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych na rzecz najbliższych członków rodziny zmarłego. Skarga została odrzucona w stosunku do jednego z powodów z powodu niedopuszczalności ze względu na niską wartość przedmiotu zaskarżenia. W pozostałej części Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując, że kwestia dochodzenia roszczeń z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych przez najbliższych członków rodziny osoby zmarłej, w tym w przypadku zdarzeń sprzed nowelizacji kodeksu cywilnego, została już jednolicie rozstrzygnięta w utrwalonym orzecznictwie.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 22 sierpnia 2013 r. rozpoznał skargę kasacyjną pozwanego Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego zasądzający zadośćuczynienie na rzecz powodów W. J., K. S. i G. S. z tytułu naruszenia dóbr osobistych. Sąd Najwyższy postanowił odrzucić skargę kasacyjną w stosunku do powoda K. S., ponieważ wartość przedmiotu zaskarżenia w jego części była niższa niż wymagane 50.000 zł, co czyniło skargę niedopuszczalną zgodnie z art. 398^2 § 1 k.p.c. W pozostałej części Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Uzasadniając odmowę, Sąd Najwyższy wskazał, że pozwany nie wykazał istnienia przesłanek uzasadniających przyjęcie skargi do rozpoznania, określonych w art. 398^9 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Kwestia prawna podnoszona przez skarżącego, dotycząca możliwości dochodzenia roszczeń od zakładów ubezpieczeń z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych przez najbliższych członków rodziny osoby zmarłej, w tym w odniesieniu do zdarzeń sprzed nowelizacji kodeksu cywilnego, została już jednolicie rozstrzygnięta w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego na korzyść powodów. Sąd Najwyższy powołał się na szereg swoich wcześniejszych uchwał i wyroków, które potwierdzają pozytywną odpowiedź na te pytania. Ponadto, skarżący nie przedstawił wystarczającej argumentacji prawnej uzasadniającej istnienie wątpliwości interpretacyjnych czy rozbieżności w orzecznictwie. Wniosek powodów o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego został oddalony jako złożony po terminie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, istnieje możliwość dochodzenia takich roszczeń.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołując się na ugruntowane orzecznictwo, potwierdził, że nawet w przypadku zdarzeń sprzed nowelizacji kodeksu cywilnego, najbliższym członkom rodziny zmarłego przysługuje roszczenie o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych na podstawie art. 448 w zw. z art. 23 k.c.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucenie skargi kasacyjnej w części i odmowa przyjęcia do rozpoznania w pozostałej części.

Strona wygrywająca

Powodowie (w zakresie utrzymania w mocy wyroku sądu niższej instancji)

Strony

NazwaTypRola
W. J.osoba_fizycznapowód
K. S.osoba_fizycznapowód
G. S.osoba_fizycznapowód
Powszechny Zakład Ubezpieczeń Spółka Akcyjna w W.spółkapozwany

Przepisy (9)

Główne

k.p.c. art. 398^2 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398^6 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398^9 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398^9 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Pomocnicze

k.c. art. 448

Kodeks cywilny

Podstawa do dochodzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych.

k.c. art. 23

Kodeks cywilny

Definicja dóbr osobistych.

k.c. art. 446 § 4

Kodeks cywilny

Przepis wprowadzający możliwość dochodzenia zadośćuczynienia przez najbliższych członków rodziny zmarłego.

k.p.c. art. 167

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398^7 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wartość przedmiotu zaskarżenia w odniesieniu do K. S. była niższa od ustawowego progu 50.000 zł. Kwestia dochodzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych przez najbliższych członków rodziny zmarłego została już jednolicie rozstrzygnięta w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Skarżący nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani rozbieżności w orzecznictwie.

Odrzucone argumenty

Istnienie potrzeby wykładni art. 448 w zw. z art. 23 i 446 k.c. budzących wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. Istnienie istotnego zagadnienia prawnego wymagającego ustalenia możliwości dochodzenia roszczeń od ubezpieczycieli z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych przez najbliższych członków rodziny zmarłego, w tym za zdarzenia sprzed nowelizacji k.c.

Godne uwagi sformułowania

„istnieje potrzeba wykładni art. 448 k.c. w zw. z art. 23 k.c. w zw. z art. 446 § 4 k.c. budzących poważne wątpliwości, które zostaną przedstawione w uzasadnieniu niniejszej skargi a niezależnie od tego wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (…)” „istotne zagadnienie prawne wymagające ustalenia, czy istnieje możliwość skutecznego dochodzenia roszczeń od zakładów ubezpieczeń z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych przez najbliższych członków rodziny poszkodowanych wskutek nieszczęśliwych zdarzeń, które miały miejsce przed datą nowelizacji kodeksu cywilnego tj. przed datą 03 sierpnia 2008 r. skoro istniejące i obowiązujące wówczas przepisy nie przewidywały takiej możliwości.

Skład orzekający

Mirosława Wysocka

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie dopuszczalności dochodzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych przez najbliższych członków rodziny zmarłego, nawet w przypadku zdarzeń sprzed nowelizacji k.c., a także w zakresie dopuszczalności skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z datą zdarzenia i nowelizacją przepisów k.c. oraz kwestii proceduralnych związanych ze skargą kasacyjną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie potwierdza ważną i utrwaloną linię orzeczniczą dotyczącą zadośćuczynienia za krzywdę po śmierci bliskiej osoby, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne i prawnicze. Dodatkowo porusza kwestie proceduralne związane ze skargą kasacyjną.

Czy można dochodzić zadośćuczynienia za śmierć bliskiego, jeśli zdarzenie miało miejsce przed 2008 rokiem? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 25 000 PLN

zadośćuczynienie: 60 000 PLN

zadośćuczynienie: 50 000 PLN

zadośćuczynienie: 25 000 PLN

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV CSK 200/13 POSTANOWIENIE Dnia 22 sierpnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Mirosława Wysocka w sprawie z powództwa W. J., K. S. i G. S. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 sierpnia 2013 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 13 kwietnia 2012 r., I. odrzuca skargę kasacyjną w stosunku do powoda K. S.; II. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w pozostałej części; III. oddala wniosek powodów o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2012 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej w W. od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 3 listopada 2011 r., którym Sąd ten zasądził z tytułu zadośćuczynienia na rzecz W. J. kwotę 60.000 zł, na rzecz G. S. kwotę 50.000 zł oraz na rzecz K. S. kwotę 25.000 zł, a w pozostałym zakresie żądania powodów oddalił. W skardze kasacyjnej opartej na podstawie naruszenia prawa materialnego - art. 448 w zw. z art. 23 oraz art. 446 k.c., pozwany wniósł o przyjęcie skargi do rozpoznania ze względu na to, że „istnieje potrzeba wykładni art. 448 k.c. w zw. z art. 23 k.c. w zw. z art. 446 § 4 k.c. budzących poważne wątpliwości, które zostaną przedstawione w uzasadnieniu niniejszej skargi a niezależnie od tego wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (…)”. Jako okoliczność mającą uzasadniać przyjęcie skargi do rozpoznania pozwany wskazał także występujące w sprawie „istotne zagadnienie prawne wymagające ustalenia, czy istnieje możliwość skutecznego dochodzenia roszczeń od zakładów ubezpieczeń z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych przez najbliższych członków rodziny poszkodowanych wskutek nieszczęśliwych zdarzeń, które miały miejsce przed datą nowelizacji kodeksu cywilnego tj. przed datą 03 sierpnia 2008 r. skoro istniejące i obowiązujące wówczas przepisy nie przewidywały takiej możliwości. Zawiera się tu jednocześnie pytanie, czy przy braku pozytywnego przepisu wprowadzającego odpowiedzialność za krzywdę wynikającą ze śmierci osoby bliskiej możliwe jest uwzględnienie powyżej opisanych roszczeń.” Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c., skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych. Za utrwalone w orzecznictwie Sądu Najwyższego należy uznać stanowisko, że przy współuczestnictwie, które nie ma charakteru jednolitego bądź koniecznego, wartość przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną określa się odrębnie w odniesieniu do każdego ze współuczestników (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 1997 r. I CKN 31/97 (nie publ.), uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2008 r., III CZP 111/07, Biul. SN 3 2008, nr 1, s. 11 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2010 r., V CSK 241/09, niepubl. i z dnia 14 maja 2013 r., I CSK 596/12, niepubl.). Ponieważ pomiędzy powodami zachodziło współuczestnictwo niemające wskazanego charakteru, a wartość przedmiotu zaskarżenia w zakresie dotyczącym K. S. była niższa od ustawowego progu, gdyż wynosiła 25.000 zł, skarga kasacyjna w części dotyczącej oddalenia apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego zaskarżonego w zakresie uwzględniającym żądanie tego powoda, była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. Skarżący, powołując się na przesłankę przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., w istocie przedstawia do rozstrzygnięcia tę samą kwestię prawną, która sprowadza się ostatecznie do odpowiedzi na pytanie, czy członkom najbliższej rodziny osoby, która zmarła wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia przed dniem wejścia w życie art. 446 § 4 k.c., przysługuje na podstawie art. 448 w zw. z art. 23 k.c. roszczenie o zapłatę odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku z tą śmiercią. Problem ten, wbrew twierdzeniu skarżącego, nie wymaga rozwiązania i nie wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów, gdyż wątpliwości z nim związane zostały już jednolicie w tym orzecznictwie rozstrzygnięte. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Sądu Najwyższego, odpowiedź na przedstawione w skardze pytania jest pozytywna (por. uchwały z dnia 22 października 2010 r., III CZP 76/10, OSNC-ZD 2011, nr B, poz. 42 oraz z dnia 13 lipca 2011 r., III CZP 32/11, OSNC 2012, nr 1, poz.10, a także wyroki z dnia 11 maja 2011 r. I CSK 621/10, niepubl. i z dnia 10 listopada 2010 r., II CSK 248/10, OSNC-ZD 2011, nr B, poz. 44). Nie ma zatem obecnie żadnych podstaw, aby do kwestii tych po raz kolejny się odnosić, co przesądza o braku powołanych przesłanek. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że powołując się na istnienie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz wątpliwości w zakresie wykładni powołanych w skardze przepisów, pozwany nie wyjaśnił przy pomocy stosownej argumentacji prawnej na czym opiera twierdzenie o ich występowaniu w sprawie, co samodzielnie przesądza o ich niewykazaniu. Odwołanie się do uzasadnienia podstaw skargi jest bezskuteczne i nie zwalnia z obowiązku przedstawienia wymaganej argumentacji, na co w orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie 4 zwracano uwagę (por. np. postanowienia z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz.52 oraz z dnia 8 maja 2008 r., IV CSK 102/08, niepubl.). Wobec niewykazania żadnej z przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., na które pozwany się powołał, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek o zasądzenie kosztów postępowania nie został uwzględniony, jako złożony po terminie, a zatem bezskutecznie (art. 3987 § 1 w zw. z art. 167 k.p.c.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI