IV CSK 198/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wpisu prawa do korzystania z nieruchomości na rzecz spółki "M." Sp. z o.o. w S., wynikającego z umowy z dnia 30 stycznia 2004 r. nazwanej umową dzierżawy. Po wcześniejszych postępowaniach, Sąd Okręgowy w S. uchylił wpis i oddalił wniosek, uznając, że przedstawione dokumenty nie pozwalały na ocenę skuteczności przeniesienia praw z umowy dzierżawy na wnioskodawcę, zwłaszcza w kontekście braku umowy cesji i potencjalnie mniej korzystnych postanowień dla wydzierżawiającego. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał zarzuty naruszenia prawa materialnego i postępowania za uzasadnione. Stwierdził, że Sąd Okręgowy błędnie ocenił zakres kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym, nie uwzględniając mocy wiążącej prawomocnych orzeczeń sądów niższych instancji, które przyznały ochronę roszczeniu wnioskodawcy na podstawie art. 59 k.c. Sąd Najwyższy podkreślił, że przelew wierzytelności nie ingeruje w jej treść, a moc wiążąca prawomocnego wyroku oznacza, że sąd musi przyjąć, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto to wcześniej. W związku z tym, zaskarżone postanowienie zostało uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zakresu kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym, moc wiążąca prawomocnych orzeczeń (art. 365 k.p.c.) w kontekście wpisów do ksiąg wieczystych, oraz stosowanie art. 59 k.c. w sprawach dotyczących przeniesienia praw z umów.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z umową dzierżawy i jej przeniesieniem, a także mocy wiążącej wcześniejszych orzeczeń.
Zagadnienia prawne (3)
Jaki jest zakres kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym przy badaniu wniosku o wpis?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd rozpoznając wniosek o wpis bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Obowiązek badania treści wniosku i dokumentów mieści w sobie również ocenę, czy czynność materialnoprawna stanowiąca podstawę wpisu uzasadnia powstanie, zmianę lub wygaśnięcie prawa, które ma być wpisane do księgi wieczystej lub z niej wykreślone.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zakres kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym jest wyznaczony przez art. 626^8 § 2 k.p.c., co obejmuje ocenę materialnoprawnych podstaw wpisu.
Czy prawomocny wyrok przyznający ochronę roszczeniu na podstawie art. 59 k.c. ma moc wiążącą w postępowaniu wieczystoksięgowym dotyczącym wpisu prawa wynikającego z umowy, której skuteczność była przedmiotem wcześniejszego sporu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego przyznający ochronę roszczeniu wnioskodawcy do korzystania z nieruchomości ma moc wiążącą w postępowaniu wieczystoksięgowym. Konsekwencją uznania roszczenia na podstawie art. 59 k.c. jest przyjęcie, że przeszły na niego prawa i obowiązki nabyte w drodze przelewu wierzytelności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na art. 365 k.p.c. i orzecznictwo, zgodnie z którym moc wiążąca prawomocnego wyroku odnosi się do faktu istnienia orzeczenia i jego waloru prawnego, co oznacza, że w innym postępowaniu sąd musi przyjąć, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto to wcześniej w prawomocnym wyroku.
Czy przelew wierzytelności (cesja) może prowadzić do pogorszenia sytuacji prawnej wydzierżawiającego?
Odpowiedź sądu
Nie, wątpliwości dotyczące pogorszenia sytuacji prawnej wydzierżawiającego nie zasługują na podzielenie, ponieważ przelew wierzytelności nie ingeruje w jej treść i stosownie do art. 509 § 2 k.c. dotyczy wszelkich związanych z nią praw. Osoba trzecia wstępuje w sytuację prawną wierzyciela.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zgodnie z art. 510 § 1 i 2 k.c., przelew wierzytelności polega na zawarciu umowy przenoszącej ją na nabywcę, co jest sukcesją syngularną o translatywnej istocie. Nie ingeruje to w treść wierzytelności ani związane z nią prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| "M." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. | spółka | wnioskodawca |
| "Ż." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ż. | spółka | uczestnik |
Przepisy (17)
Główne
k.p.c. art. 626 § 8 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd rozpoznając wniosek o wpis bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Obowiązek badania treści wniosku i dokumentów mieści w sobie również ocenę, czy czynność materialnoprawna stanowiąca podstawę wpisu uzasadnia powstanie, zmianę lub wygaśnięcie prawa, które ma być wpisane do księgi wieczystej lub z niej wykreślone.
k.c. art. 509 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 59
Kodeks cywilny
Służy ochronie realnego wykonania zobowiązania. Przedmiotem tej ochrony jest roszczenie polegające na możliwości żądania określonego zachowania od oznaczonej osoby, korzystnego dla uprawnionego. Chronione roszczenie musi istnieć w chwili dokonywania czynności uniemożliwiającej jego realizację, a także w chwili wydania wyroku i być skonkretyzowane. Do przesłanek ochrony przewidzianej w art. 59 k.c. należą: zawarcie umowy między dwiema osobami, całkowita lub częściowa niemożliwość zaspokojenia roszczenia osoby trzeciej, wywołana tą umową oraz świadomość obu stron umowy. Przyznanie ochrony roszczeniu osoby trzeciej oznacza, że przysługuje jej uprawnienie do realizowania go tak, jakby umowa nie została zawarta.
Pomocnicze
k.p.c. art. 321
Kodeks postępowania cywilnego
u.k.w.h. art. 16 § 2 pkt 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
k.c. art. 31 § ust. 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 32 § ust. 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 626 § 9
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 398 § 3 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 626 § 2 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 626 § 8 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 365 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 510 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przelew wierzytelności polega na zawarciu umowy, przykładowo wymienionej w § 1, która przenosi ją na nabywcę. W piśmiennictwie jest on uznawany jako sukcesja syngularna o translatywnej istocie. Przelanie wierzytelności nie ingeruje w jej treść i stosownie do art. 509 § 2 k.c. dotyczy wszelkich związanych z nią praw.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa materialnego (art. 509 § 1 w zw. z art. 31 ust. 1 i art. 32 ust. 2 u.k.w.h. oraz art. 626^9 k.p.c.) poprzez bezzasadne przyjęcie, że sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym powinien badać także spełnienie warunków przeniesienia praw z umowy. • Nieuwzględnienie mocy wiążącej wyroków Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2013 r. (II CSK 230/12) i Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 30 października 2013 r. (I ACa (...)), co doprowadziło do obrazy art. 365 § 1 w zw. z art. 32 ust. 2 u.k.w.h. oraz art. 626^8 § 2 k.p.c. poprzez próbę odmiennego ustalenia kwestii skuteczności umowy cesji.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy stwierdził, że umowa z dnia 30 stycznia 2004 r. zawiera postanowienia właściwe dla każdej umowy dzierżawy, a zatem pomimo odrębnego charakteru, przy spełnieniu innych warunków, co do zasady może być ujawniona w księdze wieczystej na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 1 u.k.w.h. • Sąd Najwyższy stwierdził, że rozstrzygnięcia wymagał problem skuteczności przenoszenia praw z umowy przez dzierżawcę na inne podmioty bez zgody wydzierżawiającego. • Zgodnie z art. 626^8 § 2 k.p.c., sąd rozpoznając wniosek o wpis bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. • Prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego w (...), przyznający ochronę roszczeniu wnioskodawcy do korzystania z nieruchomości uczestnika w granicach wynikających z umowy z dnia 30 stycznia 2004 r. ma moc wiążącą w niniejszym postępowaniu. • Przelew wierzytelności nie ingeruje w jej treść i stosownie do art. 509 § 2 k.c. dotyczy wszelkich związanych z nią praw.
Skład orzekający
Irena Gromska-Szuster
przewodniczący
Roman Trzaskowski
członek
Bogumiła Ustjanicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym, moc wiążąca prawomocnych orzeczeń (art. 365 k.p.c.) w kontekście wpisów do ksiąg wieczystych, oraz stosowanie art. 59 k.c. w sprawach dotyczących przeniesienia praw z umów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z umową dzierżawy i jej przeniesieniem, a także mocy wiążącej wcześniejszych orzeczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu wieczystoksięgowym i interpretacji mocy wiążącej prawomocnych orzeczeń, co jest kluczowe dla praktyków prawa nieruchomości i cywilnego.
“Sąd Najwyższy: Jak moc wiążąca wyroku wpływa na wpis do księgi wieczystej?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.