IV CSK 185/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o ustanowienie służebności gruntowej czynnej i biernej na sąsiedniej nieruchomości, który miał umożliwić wnioskodawczyniom wykonanie izolacji i ocieplenia zachodniej ściany ich budynku. Sądy niższych instancji oddaliły wniosek, argumentując, że służebność gruntowa służy zwiększeniu użyteczności nieruchomości władnącej, a nie doraźnym potrzebom właściciela, oraz że istnieją inne środki prawne, takie jak art. 47 Prawa budowlanego, pozwalające na wejście na teren sąsiada w celu wykonania robót budowlanych. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej służebności czynnej. Uzasadnił to tym, że decyzja administracyjna nakazująca wykonanie określonych robót budowlanych, w tym izolacji i ocieplenia ściany, może stanowić podstawę do ustanowienia służebności gruntowej czynnej, która pozwoli na wkroczenie na sąsiednią nieruchomość w celu wykonania tych prac. Sąd podkreślił, że takie działania zwiększają użyteczność nieruchomości władnącej i służą jej każdoczesnym właścicielom. Jednocześnie Sąd Najwyższy wskazał, że w przypadku konieczności czasowego zajęcia sąsiedniej nieruchomości w celu wykonania robót budowlanych, właściwszym trybem jest postępowanie administracyjne przewidziane w art. 47 Prawa budowlanego, które jednak nie prowadzi do trwałego ograniczenia praw właściciela nieruchomości obciążonej. W pozostałym zakresie, dotyczącym służebności biernej oraz zarzutów proceduralnych, skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstanowienie służebności gruntowej w celu wykonania robót budowlanych nakazanych decyzją administracyjną, które wymagają wkroczenia na sąsiednią nieruchomość.
Dotyczy sytuacji, gdy decyzja administracyjna nakazuje wykonanie prac budowlanych, a porozumienie z sąsiadem nie jest możliwe. W przypadku czasowego zajęcia nieruchomości, właściwszy może być tryb administracyjny.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ustanowienie służebności gruntowej czynnej jest dopuszczalne w celu wykonania robót budowlanych nakazanych decyzją administracyjną, które wymagają wkroczenia na sąsiednią nieruchomość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustanowienie służebności gruntowej czynnej jest dopuszczalne, jeśli służy zwiększeniu użyteczności nieruchomości władnącej, a decyzja administracyjna nakazująca wykonanie robót budowlanych może stanowić podstawę do jej ustanowienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że decyzja administracyjna nakazująca wykonanie izolacji i ocieplenia ściany budynku, która wymaga wkroczenia na sąsiednią nieruchomość, może uzasadniać ustanowienie służebności gruntowej czynnej. Służebność taka zwiększa użyteczność nieruchomości władnącej i jest zgodna z potrzebami jej każdoczesnych właścicieli. Jednocześnie wskazano, że w przypadku konieczności czasowego zajęcia sąsiedniej nieruchomości, właściwszym trybem jest postępowanie administracyjne.
Czy sędzia, który brał udział w wydaniu postanowienia o odrzuceniu pozwu, jest wyłączony od merytorycznego rozpoznania sprawy po uchyleniu tego postanowienia?
Odpowiedź sądu
Nie, sędzia nie jest wyłączony od merytorycznego rozpoznania sprawy po uchyleniu postanowienia o odrzuceniu pozwu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podzielił stanowisko judykatury, że sędzia, który brał udział w wydaniu postanowienia o odrzuceniu pozwu, po jego uchyleniu nie jest wyłączony od merytorycznego rozpoznania sprawy, ze względu na zasadnicze różnice między zakresem badania i oceny sądu przy rozstrzyganiu sprawy co do meritum a badaniem przesłanek procesowych.
Jakie znaczenie dla postępowania cywilnego ma decyzja administracyjna?
Odpowiedź sądu
Decyzja administracyjna stanowi dokument urzędowy, a sąd jest związany jej rozstrzygnięciem, jednakże nie przesądza ona o wyniku procesu. Sąd zobowiązany jest do przyjęcia, że organ administracyjny nakazał usunięcie nieprawidłowości i określił termin wykonania obowiązku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że decyzja administracyjna jest dokumentem urzędowym, a sąd jest związany jej rozstrzygnięciem. Jednakże, sąd musi samodzielnie ocenić znaczenie tej decyzji dla wyniku procesu. W przypadku decyzji nakazującej wykonanie robót budowlanych, sąd powinien przyjąć, że organ administracyjny nakazał usunięcie nieprawidłowości i określił termin wykonania obowiązku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. O. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| M. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| J. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| J. B. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| T. B. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| Gmina Miasta L. | instytucja | uczestniczka postępowania |
Przepisy (27)
Główne
k.c. art. 285 § § 1
Kodeks cywilny
Służebność gruntowa może być ustanowiona tylko wtedy, gdy przyczynia się do zwiększenia użyteczności gospodarczej nieruchomości władnącej, chociażby w części. Potrzeba wykonania izolacji i ocieplenia ściany zewnętrznej budynku posadowionego na nieruchomości władnącej, połączona z pozostawieniem na elewacji ich warstw na terenie nieruchomości sąsiedniej, uzasadnia ustanowienie służebności gruntowej czynnej.
k.c. art. 285 § § 2
Kodeks cywilny
Zakres obciążeń nieruchomości stale się poszerza, a służebność gruntowa czynna czyni zadość pewnym potrzebom nieruchomości o charakterze trwałym.
p.b. art. 47 § ust. 1
Ustawa - Prawo budowlane
Przewiduje instytucję przymusowego zezwolenia wejścia na teren sąsiada w braku porozumienia zainteresowanych właścicieli.
p.b. art. 47 § ust. 2
Ustawa - Prawo budowlane
Właściwy organ na wniosek inwestora rozstrzyga o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości, określając jednocześnie granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z sąsiedniego budynku, lokalu lub nieruchomości.
Pomocnicze
k.c. art. 294
Kodeks cywilny
k.c. art. 151
Kodeks cywilny
Nie można odwoływać się do art. 151 k.c. jako właściwej alternatywnej podstawy prawnej dla ustanowienia służebności gruntowej, gdyż normy te regulują odmienne sytuacje.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny materiału dowodowego.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów k.p.c. do postępowań nieprocesowych.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 244 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy formalnej mocy dowodowej dokumentu urzędowego.
k.p.a. art. 16 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy związania sądu decyzją administracyjną.
k.p.a. art. 107 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy elementów decyzji administracyjnej.
p.b. art. 66
Ustawa - Prawo budowlane
Dotyczy obowiązku doprowadzenia budynku do odpowiedniego stanu technicznego.
p.b. art. 83 § § 1
Ustawa - Prawo budowlane
k.p.c. art. 386 § § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy niezastosowania się przez sąd do oceny prawnej i wskazań co do dalszego toku postępowania.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy nieważności postępowania.
k.p.c. art. 386 § § 5
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy nieważności postępowania.
k.p.c. art. 397 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zażalenia.
k.p.c. art. 2 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy celu postępowania cywilnego.
k.c. art. 50
Kodeks cywilny
Służebność gruntowa jest prawem związanym z nieruchomością, stanowiąc jej część składową.
k.c. art. 352
Kodeks cywilny
Dotyczy posiadania służebności.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 39821
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 285 § 1 i 2 k.c. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do przyjęcia, że ustanowienie służebności gruntowej czynnej nie jest możliwe w celu wykonania decyzji administracyjnej nakazującej ocieplenie ściany. • Naruszenie art. 2 § 3 k.p.c. w związku z art. 47 ust. 1 i 2 prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że w przewidzianym nim reżimie jest prawnie dopuszczalne ograniczenie prawa właściciela nieruchomości sąsiedniej poprzez zezwolenie inwestorowi na wejście na sąsiednią nieruchomość w celu wykonania elementów budowlanych, które miałyby na niej pozostać.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 379 pkt 4 k.p.c. w związku z art. 386 § 5 i art. 397 § 2 k.p.c. i w związku z art. 13 § 2 k.p.c. poprzez nie uwzględnienie z urzędu nieważności postępowania przed sądem I instancji. • Naruszenie art. 386 § 6 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. poprzez niezastosowanie się przez Sąd w zaskarżonym orzeczeniu do oceny prawnej i wskazań co do dalszego toku postępowania. • Naruszenie art. 244 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., art. 391 § 1 i art. 382 k.p.c. oraz w związku z art. 16 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 66 i 83 § 1 prawa budowlanego poprzez niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało uznaniem, że decyzja z dnia 15 sierpnia 2008r. została wydana w interesie i dla wygody wnioskodawczyń, a nie, zgodnie z przepisem art. 66 prawa budowlanego, w celu doprowadzenia budynku do odpowiedniego stanu technicznego.
Godne uwagi sformułowania
Służebność gruntowa czynna czyni zadość pewnym potrzebom nieruchomości o charakterze trwałym. • W interesie praworządności i ochrony interesów zainteresowanych leży, aby ustanowienie służebności wyprzedzało wykonanie robót budowlanych. • Wynikające ze wskazanych przepisów prawa administracyjnego, tryb i podstawa czasowego zajmowania nieruchomości ściśle zakreślają zakres ustawowego upoważnienia władzy publicznej do ingerencji w prawo własności osoby trzeciej.
Skład orzekający
Krzysztof Strzelczyk
przewodniczący
Wojciech Katner
członek
Anna Owczarek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustanowienie służebności gruntowej w celu wykonania robót budowlanych nakazanych decyzją administracyjną, które wymagają wkroczenia na sąsiednią nieruchomość."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy decyzja administracyjna nakazuje wykonanie prac budowlanych, a porozumienie z sąsiadem nie jest możliwe. W przypadku czasowego zajęcia nieruchomości, właściwszy może być tryb administracyjny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania prawa rzeczowego w kontekście obowiązków budowlanych wynikających z decyzji administracyjnej, co jest częstym problemem w relacjach sąsiedzkich.
“Czy można zmusić sąsiada do udostępnienia gruntu na ocieplenie ściany? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.