IV CSK 183/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku B.K. o zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po S.K. Wnioskodawczyni twierdziła, że spadek nabyła w całości na podstawie testamentu własnoręcznego z 1991 roku, który posiadała od momentu jego sporządzenia. Pierwotne postanowienie stwierdzało nabycie spadku na podstawie ustawy przez żonę i dzieci spadkodawcy. Sądy obu instancji uznały, że nie zachodzą przesłanki z art. 679 k.p.c. do zmiany postanowienia spadkowego. Wskazały, że B.K. była uczestniczką pierwotnego postępowania, mogła wówczas ujawnić testament i zgłosić go jako podstawę dziedziczenia. Mimo wezwania sądu do złożenia oświadczenia o istnieniu testamentu, wnioskodawczyni oświadczyła, że nie wie, czy testament został sporządzony. Sądy nie dały wiary jej późniejszym wyjaśnieniom, że nie wiedziała o ważności testamentu. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i prawa materialnego są nieskuteczne. Podkreślono, że art. 679 k.p.c. nie służy usuwaniu skutków bezczynności lub błędów uczestników postępowania. Sąd Najwyższy potwierdził, że wnioskodawczyni, posiadając testament i będąc uczestniczką postępowania, mogła go ujawnić już wówczas, a jej późniejsze żądanie zmiany postanowienia na podstawie tego testamentu było nieuzasadnione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 679 k.p.c. w kontekście możliwości ujawnienia testamentu w pierwotnym postępowaniu spadkowym oraz dopuszczalności zarzutów w skardze kasacyjnej.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której uczestnik postępowania spadkowego posiadał testament, ale go nie ujawnił, a następnie próbował zmienić prawomocne postanowienie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy można zmienić prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku na podstawie testamentu, który był w posiadaniu uczestnika postępowania już w pierwotnym postępowaniu spadkowym, ale nie został ujawniony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli uczestnik mógł powołać się na tę podstawę w poprzednim postępowaniu i nie zachodzą przesłanki z art. 679 § 1 k.p.c.
Uzasadnienie
Sądy obu instancji oraz Sąd Najwyższy uznały, że art. 679 k.p.c. nie służy usuwaniu skutków bezczynności lub błędów uczestników postępowania. Wnioskodawczyni, posiadając testament i będąc uczestniczką postępowania, mogła go ujawnić już wówczas. Brak ujawnienia testamentu w pierwotnym postępowaniu, mimo wezwania sądu, uniemożliwia skuteczne żądanie zmiany postanowienia w późniejszym terminie.
Czy oświadczenie o braku wiedzy o istnieniu testamentu, złożone w piśmie procesowym, jest oświadczeniem woli podlegającym uchyleniu na podstawie art. 84 § 1 k.c. z powodu błędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jest to oświadczenie wiedzy, a nie woli, dlatego art. 84 § 1 k.c. nie ma zastosowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że oświadczenie wnioskodawczyni o braku wiedzy o testamencie złożone w piśmie procesowym było oświadczeniem wiedzy, a nie oświadczeniem woli. W związku z tym przepis art. 84 § 1 k.c. dotyczący uchylenia się od oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, nie miał zastosowania.
Czy naruszono prawa procesowe uczestników postępowania (M. K. i J. G.) w postępowaniu apelacyjnym w zakresie doręczeń pism sądowych?
Odpowiedź sądu
Nie, doręczenia zostały uznane za prawidłowe i skuteczne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy szczegółowo przeanalizował procedury doręczeń dla uczestników M. K. i J. G. W przypadku M. K. uznano, że po wygaśnięciu pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania go przed sądem pierwszej instancji, doręczenia na adres w Polsce były prawidłowe. W przypadku J. G. stwierdzono, że była ona już wcześniej pouczona o konieczności wskazania pełnomocnika do doręczeń za granicą i skutkach zaniechania tego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| J. G. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| M. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. K. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| X. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| K. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 679 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten nie służy usuwaniu skutków bezczynności lub błędów uczestników postępowania spadkowego. Uczestnik może żądać zmiany postanowienia spadkowego tylko wtedy, gdy opiera je na podstawie, której nie mógł powołać w poprzednim postępowaniu i zgłosił wniosek przed upływem roku od uzyskania możliwości jej powołania. Zasady te dotyczą także spadkobierców uczestnika.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia tego przepisu przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów jest niedopuszczalny w skardze kasacyjnej.
k.c. art. 84 § § 1
Kodeks cywilny
Nie miał zastosowania do oświadczenia wnioskodawczyni o braku wiedzy o testamencie, gdyż było to oświadczenie wiedzy, a nie woli.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów i oceny dowodów.
k.p.c. art. 379 § 5
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy rozważał z urzędu nieważność postępowania z przyczyn związanych z doręczeniami.
k.p.c. art. 136
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ustanowienia pełnomocnika do doręczeń.
k.p.c. art. 133 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy doręczania pism.
k.p.c. art. 138 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy doręczania pisma domownikom.
k.p.c. art. 11355
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy doręczeń dla stron zamieszkałych za granicą.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podstaw z art. 679 k.p.c. do zmiany postanowienia spadkowego, gdy wnioskodawca mógł powołać się na podstawę w pierwotnym postępowaniu. • Oświadczenie o braku wiedzy o testamencie jest oświadczeniem wiedzy, a nie woli, co wyłącza zastosowanie art. 84 § 1 k.c. • Zarzuty dotyczące oceny dowodów i ustaleń faktycznych są niedopuszczalne w skardze kasacyjnej (art. 398^3 § 3 k.p.c.). • Doręczenia pism procesowych w postępowaniu apelacyjnym były prawidłowe.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. przez błędną ocenę zeznań wnioskodawczyni co do świadomości istnienia testamentu. • Naruszenie art. 84 § 1 k.c. przez niezastosowanie przepisu w sytuacji uchylenia się od błędnie złożonego oświadczenia. • Naruszenie art. 679 § 1 k.p.c. przez błędne uznanie, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek do żądania zmiany postanowienia spadkowego.
Godne uwagi sformułowania
art. 679 k.p.c. nie służy i nie może być wykorzystywany jako środek do usunięcia skutków bezczynności lub błędów uczestników postępowania spadkowego, czy też skutków ich nieznajomości prawa ani nawet błędów sądu • postępowanie przewidziane w art. 679 § 1 k.p.c. ma charakter „wznowieniowy” • oświadczenie wnioskodawczyni nie było oświadczeniem woli, lecz procesowym oświadczeniem wiedzy
Skład orzekający
Irena Gromska-Szuster
przewodniczący, sprawozdawca
Wojciech Katner
członek
Anna Kozłowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 679 k.p.c. w kontekście możliwości ujawnienia testamentu w pierwotnym postępowaniu spadkowym oraz dopuszczalności zarzutów w skardze kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której uczestnik postępowania spadkowego posiadał testament, ale go nie ujawnił, a następnie próbował zmienić prawomocne postanowienie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest aktywne uczestnictwo w postępowaniu spadkowym i ujawnianie wszystkich dokumentów, nawet jeśli nie jesteśmy pewni ich ważności. Ilustruje konsekwencje zaniechań procesowych.
“Posiadałeś testament, ale go nie pokazałeś? Sąd Najwyższy wyjaśnia, dlaczego możesz stracić szansę na spadek.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.