IV CSK 166/16

Sąd Najwyższy2016-10-19
SNCywilnespadkiNiskanajwyższy
spadektestamentwola testowaniaskarga kasacyjnaSąd Najwyższywykładnia prawapostępowanie cywilne

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu braku wykazania istotnego zagadnienia prawnego lub rozbieżności w orzecznictwie.

Wnioskodawca wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w O., domagając się stwierdzenia nabycia spadku. Argumentował potrzebę wykładni przepisów dotyczących testamentów, w szczególności kwestii woli testowania (animus testandi) i braku jednolitej wykładni sądów powszechnych. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi, uznając, że wnioskodawca nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani rozbieżności w orzecznictwie, a jedynie ogólne oczekiwania co do uogólnionego rozwiązania problemu.

Wnioskodawca T. G. złożył skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w O. z dnia 1 października 2015 r., domagając się jego uchylenia i stwierdzenia nabycia spadku. Głównym argumentem wnioskodawcy była potrzeba wykładni przepisów Kodeksu cywilnego (art. 926, 941-958 k.c.) dotyczących testamentów, a w szczególności niejednoznacznych kryteriów uznawania ważności dokumentu za testament oraz kwestii woli testowania (animus testandi). Wnioskodawca wskazywał na brak jednolitej i jasnej wykładni sądów powszechnych w tym zakresie, co prowadzi do orzeczeń nie uwzględniających rzeczywistej woli spadkodawcy. Uczestniczka postępowania I. D. M. wniosła o odmowę przyjęcia skargi lub jej oddalenie. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, przypomniał przesłanki określone w art. 398^9 § 1 k.p.c. Stwierdził, że skarżący nie wykazał istnienia potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. Wskazał, że samo wymienienie danych spraw bez wykazania istotnej rozbieżności w orzecznictwie nie jest wystarczające. Podkreślił, że skarżący oczekuje uogólnionego rozwiązania kwestii, która każdorazowo wymaga oceny konkretnych okoliczności faktycznych. Ponadto, część wskazanych przepisów nie dotyczyła bezpośrednio kwestii woli testowania. W związku z brakiem przesłanek uzasadniających przyjęcie skargi, Sąd Najwyższy odmówił jej przyjęcia do rozpoznania i zasądził od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, w sprawie nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a skarżący nie wykazał istnienia takich rozbieżności.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że skarżący nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani rozbieżności w orzecznictwie. Samo wymienienie danych spraw bez wykazania faktycznej rozbieżności w orzekaniu w podobnych stanach faktycznych jest niewystarczające. Ponadto, skarżący oczekuje uogólnionego rozwiązania problemu, który wymaga indywidualnej oceny okoliczności faktycznych każdej sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

I. D. M.

Strony

NazwaTypRola
T. G.osoba_fizycznawnioskodawca
I. D. M.osoba_fizycznauczestniczka postępowania
S. P.inneuczestnik
D. G.inneuczestnik
A. B.inneuczestnik
J. P.inneuczestnik
M. P. Ł.inneuczestnik

Przepisy (10)

Główne

k.p.c. art. 398^9 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Pomocnicze

k.c. art. 926

Kodeks cywilny

k.c. art. 941-958

Kodeks cywilny

k.c. art. 949 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 945

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 398^4 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398^9 § pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 520 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398^21

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wykazania przez skarżącego istnienia istotnego zagadnienia prawnego. Brak wykazania przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych. Niewystarczająca argumentacja prawna dotycząca potrzeby wykładni przepisów. Oczekiwanie uogólnionego rozwiązania problemu, który wymaga indywidualnej oceny.

Odrzucone argumenty

Potrzeba wykładni art. 926 k.c. i art. 941-958 k.c. w zakresie woli testowania (animus testandi). Istnienie niejednoznacznych kryteriów uznawania ważności testamentu. Brak jednolitej i jasnej wykładni sądów powszechnych.

Godne uwagi sformułowania

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów Przez rozbieżność w orzecznictwie rozumie się istnienie zróżnicowanych albo sprzecznych rozstrzygnięć w sprawach o takich samych lub bardzo zbliżonych stanach faktycznych skarżący w istocie oczekuje uogólnionego rozwiązania kwestii, która każdorazowo wymaga przeprowadzenia oceny skonkretyzowanych okoliczności faktycznych danej sprawy

Skład orzekający

Mirosława Wysocka

przewodniczący-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Niska

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty przyjmowania skarg kasacyjnych, w szczególności wymogi dotyczące wykazania istotnego zagadnienia prawnego i rozbieżności w orzecznictwie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych wymogów formalnych skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie spadkowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 3/10

Sprawa dotyczy rutynowej odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu niespełnienia wymogów formalnych, co czyni ją mało interesującą dla szerszego grona odbiorców poza specjalistami od prawa procesowego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV CSK 166/16
POSTANOWIENIE
Dnia 19 października 2016 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Mirosława Wysocka
w sprawie z wniosku T. G.
‎
przy uczestnictwie I. D. M. , S. P. , D. G. , A. B. , J. P.  i M. P. Ł.
‎
o stwierdzenie nabycia spadku,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 19 października 2016 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Okręgowego w O.
‎
z dnia 1 października 2015 r., sygn. akt IX Ca (…),
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki I. D. M.  kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
UZASADNIENIE
Wnioskodawca T. G.  wniósł
o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu Okręgowego w O.  z dnia 1 października 2015 r., argumentując, że w sprawie „istnieje potrzeba wykładni art. 926 k.c. jak i art. 941 - 958 k.c. zawierających postanowienia dotyczące testamentu a budzące poważne wątpliwości, polegające na niejednoznacznych kryteriach uznawania ważności dokumentu pozostawionego przez zmarłego za prawidłowo sporządzony testament, przy założeniu, że oświadczenie spełnia wymogi określone w art. 949 §  1 k.c. oraz nie zachodzą przesłanki negatywne z art. 945 k.c. Zdaniem wnioskodawcy brak jest jednolitej i jasnej wykładni sądów powszechnych w  odniesieniu do niezbędnego składnika testamentu jakim jest wola testowania (
animus testandi
) czego przykładem są orzeczenia Sądu Najwyższego (…). Brak jednolitej wykładni konkretyzującej uznanie bądź nie oświadczenia składanego przez spadkodawcę jako złożonego z wolą testowania prowadzi do wydawania orzeczeń nie uwzględniających rzeczywistej woli spadkodawcy i prowadzących do modyfikacji treści pozostawionych oświadczeń.”
W odpowiedzi na skargę uczestniczka postępowania I. D. M.  wniosła o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania lub o jej oddalenie oraz o  zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w  orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398
9
§ 1 k.p.c.). Cel wymagania przewidzianego w art. 398
4
§ 2 k.p.c. może zostać osiągnięty jedynie przez powołanie i właściwe uzasadnienie istnienia wymienionych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania następuje na podstawie oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają przyczynom kasacyjnym wymienionym w art. 398
9
§ 1 k.p.c.
Skarżący nieskutecznie powołał się na przyczynę przyjęcia skargi do rozpoznania przewidzianą w art. 398
9
§ 1 pkt 2 k.p.c. Wykazanie, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni określonych przepisów prawa wymaga, poza ich wskazaniem, przedstawienia właściwej argumentacji prawnej przekonującej o tym, że wykładnia ta budzi rzeczywiste i poważne wątpliwości bądź wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów. Przez rozbieżność w orzecznictwie rozumie się istnienie zróżnicowanych albo sprzecznych rozstrzygnięć w sprawach o takich samych lub bardzo zbliżonych stanach faktycznych, w których zastosowano te same przepisy, wyłożone lub zastosowane w sposób prowadzący do odmiennych orzeczeń (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2015 r., III  CSK 59/15, OSNC 2016 nr 2, poz. 29). W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi, opartego na tej przyczynie, nie jest wystarczające wymienienie danych (dat, sygnatur) spraw, któremu nie towarzyszy wykazanie, że rozbieżność pomiędzy tymi orzeczeniami rzeczywiście występuje, jest istotna i polega na odmienności rozstrzygnięć wydanych w tych samych lub podobnych okolicznościach faktycznych.
W uzasadnieniu wniosku skarżący poprzestał na podaniu danych trzech spraw, bez przeprowadzenia opartego na nich wywodu mającego przekonać o  wystąpieniu rozbieżności w przedstawionym rozumieniu. Skarżący w istocie oczekuje uogólnionego rozwiązania kwestii, która każdorazowo wymaga przeprowadzenia oceny skonkretyzowanych okoliczności faktycznych danej sprawy. Ponadto, znaczna część wymienionych przez skarżącego przepisów mających wymagać wykładni, nie tylko nie dotyczy bezpośrednio poruszonej w skardze kwestii woli testowania, ale nie została objęta podstawami skargi, co powoduje, że nawet ewentualne problemy z ich wykładnią nie mogłyby uzasadniać przyjęcia skargi do rozpoznania.
Nie stwierdziwszy przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi do rozpoznania, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 398
9
§ 2 k.p.c.
O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto stosownie do art. 520 § 2 w zw. z art. 391 § 1 i art. 398
21
k.p.c.
db

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI