IV CSK 153/10

Sprawa dotyczyła roszczenia o odszkodowanie z polisy autocasco, gdzie ubezpieczyciel odmówił wypłaty świadczenia z uwagi na fakt, że w momencie wystąpienia szkody (uszkodzenia ciągnika siodłowego) pojazd nie posiadał ważnych badań technicznych. Powódka prowadząca działalność transportową zawarła umowę ubezpieczenia autocasco. Jej kierowca, po przekroczeniu granicy ukraińsko-polskiej, został zatrzymany przez służby celne z powodu niezadeklarowania przewożonych pieniędzy, za co został ukarany grzywną. Po uiszczeniu grzywny i dokonaniu odprawy granicznej, kierowca zasłabł, co doprowadziło do zjechania z drogi i uszkodzenia pojazdu. Ubezpieczyciel powołał się na § 8 ust. 1 pkt 4 Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Autocasco, który wyłączał odpowiedzialność w przypadku braku ważnych badań technicznych. Sąd Rejonowy przychylił się do tego stanowiska. Sąd Okręgowy zmienił jednak wyrok, zasądzając pełne odszkodowanie. Sąd Okręgowy uznał, że choć brak ważnych badań technicznych stanowi naruszenie umowy i może być uznane za rażące niedbalstwo, to w szczególnych okolicznościach sprawy, gdy stan techniczny pojazdu nie miał wpływu na powstanie szkody, a szkoda nie została wyrządzona umyślnie, zapłata odszkodowania odpowiada zasadom słuszności. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 listopada 2010 r. oddalił skargę kasacyjną pozwanego ubezpieczyciela. Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z art. 827 § 1 k.c., ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności przy umyślnym wyrządzeniu szkody, a w razie rażącego niedbalstwa odszkodowanie nie należy się, chyba że umowa stanowi inaczej lub zapłata odpowiada względom słuszności. Sąd Najwyższy uznał, że w okolicznościach sprawy nie można mówić o umyślnym wyrządzeniu szkody. Co do rażącego niedbalstwa, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że jest to kwalifikowana postać braku staranności, granicząca z umyślnością. Sąd uznał, że zachowanie powódki nie nosiło znamion rażącego niedbalstwa, a zatem zarzut naruszenia art. 827 § 1 k.c. był niezasadny. Podobnie oceniono zarzut naruszenia art. 805 k.c. Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 827 § 1 k.c. w części dotyczącej rażącego niedbalstwa jest przepisem semiimperatywnym, dopuszczającym odstępstwa umowne na korzyść ubezpieczającego, a przede wszystkim, w tej sprawie nie wystąpiło rażące niedbalstwo.

Zagadnienia prawne (2)

Skład orzekający