IV CSK 11/16

Sąd Najwyższy2017-01-11
SNubezpieczenia społeczneskładkiWysokanajwyższy
ZUShipoteka przymusowamajątek wspólnydoręczenieubezpieczenia społecznenieruchomośćksięga wieczysta

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu okręgowego dotyczące wpisu hipoteki przymusowej, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nieprawidłowego doręczenia decyzji obojgu małżonkom.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od postanowienia sądu okręgowego, które oddaliło apelację wnioskodawcy w sprawie wpisu hipoteki przymusowej. Sąd okręgowy uznał, że decyzja dotycząca zaległych składek nie mogła stanowić podstawy wpisu hipoteki przymusowej na majątku wspólnym, ponieważ nie została doręczona obojgu małżonkom. Sąd Najwyższy, opierając się na wcześniejszej uchwale, podzielił to stanowisko, podkreślając konieczność ochrony interesów małżonka dłużnika.

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. od postanowienia Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 21 września 2015 r. (sygn. akt II Ca 183/15). Sąd Okręgowy oddalił apelację wnioskodawcy od postanowienia sądu pierwszej instancji, które z kolei oddaliło wniosek ZUS o wpis hipoteki przymusowej w kwocie 41133,83 zł na nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego dłużnika M. N. i jego małżonki A. N. Podstawą oddalenia wniosku było ustalenie, że decyzja ZUS dotycząca zaległych składek została wydana tylko wobec M. N., a decyzja wobec A. N. nie zawierała rozstrzygnięcia. Sąd Okręgowy uznał, że jedynie administracyjny tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko obojgu małżonkom może być podstawą wpisu hipoteki przymusowej. Sąd Najwyższy, opierając się na uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 10 października 2014 r. (III CZP 28/14), stwierdził, że decyzja ZUS ustalająca wysokość należności z tytułu składek może być podstawą wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości wspólnej tylko wtedy, gdy została doręczona obojgu małżonkom. Podkreślono, że doręczenie decyzji małżonkowi dłużnika jest konieczne dla ochrony jego interesów, co znajduje potwierdzenie w przepisach k.p.c. dotyczących majątku wspólnego. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja taka może być podstawą wpisu hipoteki przymusowej tylko wtedy, gdy została doręczona obojgu małżonkom.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł się na uchwale III CZP 28/14, zgodnie z którą doręczenie decyzji obojgu małżonkom jest konieczne dla ochrony interesów małżonka dłużnika, co znajduje potwierdzenie w przepisach k.p.c. dotyczących majątku wspólnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

wnioskodawca (w zakresie uchylenia)

Strony

NazwaTypRola
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W.instytucjawnioskodawca
M. N.osoba_fizycznauczestnik
A. N.osoba_fizycznauczestnik

Przepisy (9)

Główne

u.s.u.s. art. 26 § ust. 3 i 3a

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Doręczona decyzja w rozumieniu tego przepisu oznacza decyzję doręczoną także małżonkowi dłużnika, jeżeli ma ona stanowić podstawę wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości objętej wspólnością ustawową.

Pomocnicze

u.k.w.h. art. 110

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

u.s.u.s. art. 123

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Ordynacja podatkowa art. 29 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

k.p.c. art. 743 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis stanowi, że w wypadkach wyraźnie określonych w ustawie dopuszcza się podjęcie czynności związanych zarówno z wykonaniem zabezpieczenia, jak i z egzekucją z mienia wchodzącego w skład majątku wspólnego na podstawie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia wydanego przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim albo na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim.

k.p.c. art. 923 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis stanowi, że w wypadkach wyraźnie określonych w ustawie dopuszcza się podjęcie czynności związanych zarówno z wykonaniem zabezpieczenia, jak i z egzekucją z mienia wchodzącego w skład majątku wspólnego na podstawie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia wydanego przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim albo na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim.

k.p.a. art. 107 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 40

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 26 ust. 3 i 3a u.s.u.s. poprzez błędne uznanie, że decyzja ZUS może stanowić podstawę wpisu hipoteki przymusowej na majątku wspólnym, mimo braku doręczenia jej obojgu małżonkom.

Godne uwagi sformułowania

doręczona decyzja w rozumieniu tego przepisu - ze względu na potrzebę ochrony interesów małżonka dłużnika - oznacza decyzję doręczoną także małżonkowi dłużnika, jeżeli ma ona stanowić podstawę wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości objętej wspólnością ustawową

Skład orzekający

Irena Gromska-Szuster

przewodniczący

Marian Kocon

sprawozdawca

Krzysztof Pietrzykowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie konieczności doręczenia decyzji ZUS obojgu małżonkom w celu wpisu hipoteki przymusowej na majątku wspólnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu hipoteki przymusowej na majątku wspólnym na podstawie decyzji ZUS.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony praw małżonka dłużnika w postępowaniu zabezpieczającym i egzekucyjnym, co jest istotne dla praktyków prawa ubezpieczeń społecznych i cywilnego.

Czy ZUS może wpisać hipotekę na majątku wspólnym bez wiedzy drugiego małżonka?

Dane finansowe

WPS: 41 133,83 PLN

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV CSK 11/16
POSTANOWIENIE
Dnia 11 stycznia 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)
‎
SSN Marian Kocon (sprawozdawca)
‎
SSN Krzysztof Pietrzykowski
w sprawie z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W.
‎
przy uczestnictwie M. N. i A. N.
‎
o wpis,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 11 stycznia 2017 r.,
‎
skargi kasacyjnej wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Okręgowego w w Bydgoszczy
‎
z dnia 21 września 2015 r., sygn. akt II Ca 183/15,
uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 21 września 2015 r. oddalił apelację wnioskodawcy od postanowienia Sądu pierwszej instancji oddalającego wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddziału w B. o dokonanie w określonej księdze wieczystej wpisu hipoteki przymusowej w kwocie 41133,83 zł, tytułem zabezpieczenia spłaty zaległych składek. U podłoża tego rozstrzygnięcia legło ustalenie na podstawie dołączonych do wniosku decyzji, że dłużnikiem wnioskodawcy jest tylko uczestnik M. N., a decyzja dotycząca A. N. w części orzekającej nie zawiera żadnego wobec niej rozstrzygnięcia oraz pogląd, iż jedynie administracyjny tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko dłużnikowi i jego małżonkowi może stanowić podstawę wpisu hipoteki przymusowej na rzecz wnioskodawcy.
W skardze kasacyjnej od postanowienia Sądu Okręgowego - opartej na podstawie pierwszej z art. 398
3
k.p.c. - wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 110 u.k.w.h., art. 26 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm. - dalej: „u.s.u.s.”) oraz art. 107 § 1, art. 28 i art. 40 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. i art. 29 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749, ze zm.), i wniósł o uchylenie tego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Jak to zostało wyjaśnione w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2014 r., III CZP 28/14 (OSNC 2015, nr 2, poz. 14), decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalająca wysokość należności z tytułu składek może być podstawą wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego dłużnika i jego małżonka tylko wtedy, gdy została doręczona obojgu małżonkom. Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela to stanowisko w całości i dla uniknięcia zbędnych powtórzeń powołuje się na wywody i argumenty zawarte w uzasadnieniu tej uchwały, a jedynie dla szczególnego zaakcentowania podkreśla, że argumentu przemawiającego za wykładnią art. 26 ust. 3 i 3a pkt 2 u.s.u.s., iż doręczona decyzja w rozumieniu tego przepisu - ze względu na potrzebę ochrony interesów małżonka
dłużnika - oznacza decyzję doręczoną także małżonkowi dłużnika, jeżeli ma ona stanowić podstawę wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości objętej wspólnością ustawową, dostarczają art. 743
1
i 923
1
k.p.c., dotyczące majątku wspólnego. Stanowią one, że w wypadkach wyraźnie określonych w ustawie dopuszcza się podjęcie czynności związanych zarówno z wykonaniem zabezpieczenia, jak i z egzekucją z mienia wchodzącego w skład majątku wspólnego na podstawie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia wydanego przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim albo na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu.
aj

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI