IV CSK 10/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawca M. N. wniósł o podział majątku wspólnego z uczestniczką J. N., obejmującego nieruchomości w K. i lokal mieszkalny w W., domagając się ustalenia nierównych udziałów. Uczestniczka wniosła o równy podział i rozliczenie nakładów. Po ugodzie w sprawie ruchomości i sprzedaży mieszkania w W., Sąd Rejonowy przyznał nieruchomości w K. wnioskodawcy, zasądzając od niego spłatę na rzecz uczestniczki. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację uczestniczki, zmienił postanowienie w części dotyczącej przyznania nieruchomości, przyznając jej działki nr 89/1 i 89/2, a pozostałe wnioskodawcy, obniżając jednocześnie kwotę spłaty. Uczestniczka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji, Kodeksu cywilnego oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami, kwestionując odmowę fizycznego podziału nieruchomości i błędną wykładnię przepisów. Sąd Najwyższy uznał zarzuty naruszenia prawa procesowego za bezzasadne, ale przychylił się do zarzutów naruszenia prawa materialnego. Wskazał, że sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące podziału nieruchomości, w szczególności art. 211 k.c. i przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieprawidłowo oceniając możliwość fizycznego podziału nieruchomości i przyznając większość wartościowych nieruchomości jednemu z małżonków bez należytego rozważenia jego zdolności do spłaty drugiego. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących podziału majątku wspólnego, w szczególności nieruchomości, oraz stosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w postępowaniu cywilnym. Wyjaśnienie kwestii wchodzenia do majątku wspólnego spółdzielczego prawa do lokalu nabytego po ustaniu wspólności.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podziału majątku wspólnego, w tym nieruchomości, i jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy fizyczny podział nieruchomości w postępowaniu o podział majątku wspólnego jest dopuszczalny, gdy jedna z nieruchomości jest zabudowana budynkiem mieszkalnym, a druga stanowi działki o mniejszej powierzchni, a także w sytuacji konfliktu między stronami i zamiaru sprzedaży przez jedną ze stron?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Fizyczny podział nieruchomości jest dopuszczalny, o ile nie jest sprzeczny z ustawą, społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa, nie powoduje istotnej zmiany rzeczy lub znacznego zmniejszenia jej wartości. Sytuacja finansowa, mieszkaniowa i zawodowa uczestniczki, zamiar sprzedaży nieruchomości czy konflikt między stronami nie stanowią samodzielnie ani łącznie negatywnych przesłanek uniemożliwiających fizyczny podział nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące podziału nieruchomości, w tym art. 211 k.c. i przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreślono, że podział nieruchomości w postępowaniu o podział majątku wspólnego jest dopuszczalny, nawet jeśli wymaga wydzielenia nowych dróg lub działek o mniejszej powierzchni, o ile wynika to z przepisów prawa materialnego, a sytuacja stron nie stanowi negatywnej przesłanki z art. 211 k.c.
Czy spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, którego nabycie nastąpiło formalnie po ustaniu wspólności ustawowej, ale z realizacji wspólnego oczekiwania małżonków i przy zaangażowaniu środków z majątku wspólnego, wchodzi w skład majątku wspólnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, które powstało z realizacji oczekiwania obojga małżonków z okresu istnienia wspólności i przy zaangażowaniu środków finansowych z ich majątku wspólnego, wchodzi w skład majątku wspólnego, nawet jeśli przydział nastąpił po ustaniu wspólności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwały Sądu Najwyższego (III CZP 86/77, III CZP 50/78), zgodnie z którymi wspólna ekspektatywa i związana z nią możliwość uzyskania mieszkania wchodzą do majątku wspólnego, a przydział po ustaniu wspólności na rzecz jednego z małżonków nie narusza praw drugiego, jeśli lokal był nabywany z myślą o zaspokojeniu potrzeb rodziny.
Czy sądy niższych instancji prawidłowo oceniły możliwość fizycznego podziału nieruchomości w K., uwzględniając przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności art. 95 pkt 4 i 7 u.g.n., które dopuszczają podział nieruchomości w celu realizacji roszczeń wynikających z przepisów odrębnych ustaw lub wydzielenia działki budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego, niezależnie od ustaleń planu miejscowego czy decyzji o warunkach zabudowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że podział nieruchomości w postępowaniu o podział majątku wspólnego następuje w celu realizacji roszczeń wynikających z art. 46 k.r.o. w zw. z art. 1035 k.c. i art. 211 k.c., co pozwala na jego dokonanie z pominięciem przesłanki ustalonej w art. 93 ust. 2a u.g.n. oraz ustaleń planu miejscowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. N. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| J. N. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 211
Kodeks cywilny
Podział rzeczy wspólnej jest wyłączony, gdy jest sprzeczny z ustawą, ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa albo pociąga za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. Sytuacja finansowa, mieszkaniowa i zawodowa uczestniczki, zamiar sprzedaży nieruchomości czy konflikt między stronami nie stanowią negatywnych przesłanek uniemożliwiających fizyczny podział nieruchomości.
u.g.n. art. 95 § pkt 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Podział nieruchomości może być dokonany w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami lub z odrębnych ustaw.
u.g.n. art. 95 § pkt 7
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Podział nieruchomości może być dokonany w celu wydzielenia działki budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego.
Pomocnicze
k.c. art. 1035
Kodeks cywilny
Przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych stosuje się odpowiednio do działu spadku.
k.r.o. art. 46
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Do podziału majątku wspólnego stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku.
k.p.c. art. 623
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy o podziale majątku wspólnego stosuje się odpowiednio do podziału majątku spadkowego.
k.p.c. art. 567 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące działu spadku stosuje się odpowiednio do podziału majątku wspólnego.
k.p.c. art. 688
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące podziału majątku spadkowego stosuje się odpowiednio do podziału majątku wspólnego.
u.g.n. art. 93 § 2a
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
W przypadku braku planu miejscowego podział nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i leśne, powodujący wydzielenie działki gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha, jest dopuszczalny, pod warunkiem że działka ta zostanie przeznaczona na powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub dokonana zostanie regulacja granic między sąsiadującymi nieruchomościami. Przepisu tego nie stosuje się do podziałów nieruchomości, o których mowa w art. 95 u.g.n.
Konstytucja art. 21 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska chroni własność.
Konstytucja art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdy ma prawo do własności. Rzeczpospolita Polska chroni własność, prawo dziedziczenia oraz prawo własności intelektualnej i twórczości przemysłowej. Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza istoty prawa własności.
k.r.o. art. 31 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Z chwilą zawarcia małżeństwa między stronami powstaje z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich.
k.r.o. art. 51
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Małżonkowie mogą żądać podziału majątku wspólnego w każdym czasie po ustaniu lub unieważnieniu małżeńskiej wspólności majątkowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia przepisów dotyczących podziału nieruchomości w ustawie o gospodarce nieruchomościami. • Niewłaściwe zastosowanie art. 211 k.c. poprzez uznanie sytuacji stron za negatywną przesłankę uniemożliwiającą fizyczny podział nieruchomości. • Niewłaściwa ocena zdolności wnioskodawcy do spłaty uczestniczki przy przyznaniu mu większości nieruchomości.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia prawa procesowego dotyczące oceny dowodów i sposobu motywowania orzeczenia przez Sąd Okręgowy.
Godne uwagi sformułowania
Sytuacja finansowa, mieszkaniowa i zawodowa uczestniczki, zamiar ewentualnej sprzedaży przyznanej jej nieruchomości, konflikt pomiędzy nią a wnioskodawcą nie stanowią ani samodzielnie, ani łącznie negatywnych przesłanek określonych w art. 211 k.c., uniemożliwiających fizyczny podział nieruchomości stanowiących wspólny majątek stron. • Podział nieruchomości w postępowaniu o podział majątku wspólnego następuje w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości wynikających z art. 46 k.r.o. w zw. z art. 1035 k.c. i art. 211 k.c.; jest to zatem podział, który może nastąpić z pominięciem przesłanki ustalonej w art. 93 ust. 2a u.g.n. oraz z pominięciem ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu - niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Skład orzekający
Mirosława Wysocka
przewodniczący
Marian Kocon
członek
Marta Romańska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podziału majątku wspólnego, w szczególności nieruchomości, oraz stosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w postępowaniu cywilnym. Wyjaśnienie kwestii wchodzenia do majątku wspólnego spółdzielczego prawa do lokalu nabytego po ustaniu wspólności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podziału majątku wspólnego, w tym nieruchomości, i jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy praktycznych aspektów podziału majątku wspólnego, w tym nieruchomości, co jest częstym problemem dla wielu osób. Wyjaśnia kluczowe kwestie prawne dotyczące podziału i interpretacji przepisów.
“Czy konflikt i zamiar sprzedaży nieruchomości uniemożliwiają jej podział? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
spłata: 253 849,04 PLN
spłata: 233 765,04 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.