IV CO 235/21

Sąd Najwyższy2021-10-27
SNCywilnepostępowanie cywilneŚrednianajwyższy
wyłączenie sędziegosąd najwyższysąd apelacyjnysąd okręgowysąd rejonowykpcwłaściwość sąduskarbu państwa

Sąd Najwyższy przekazał sprawę dotyczącą wniosków o wyłączenie sędziów do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu, uznając, że nie zaszła przesłanka do orzekania przez Sąd Najwyższy.

Sąd Najwyższy rozpatrywał wnioski sędziów o wyłączenie od rozpoznania sprawy cywilnej o zapłatę, w której pozwanym był Skarb Państwa reprezentowany przez sądy niższych instancji. Sąd Najwyższy uznał, że nie zaszła przesłanka do jego właściwości do orzekania w przedmiocie wyłączenia sędziego, ponieważ Sąd Apelacyjny mógł samodzielnie rozstrzygnąć sprawę. W związku z tym, sprawę przekazano do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.

Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę dotyczącą wniosków o wyłączenie sędziów od rozpoznania sprawy o zapłatę, w której pozwanym był Skarb Państwa, a stronami postępowania były sądy niższych instancji. Sąd Najwyższy, analizując sprawę w oparciu o art. 52 § 1 k.p.c., stwierdził, że kompetencja Sądu Najwyższego do orzekania w przedmiocie wyłączenia sędziego aktualizuje się jedynie w sytuacji, gdy sąd niższej instancji nie może wydać postanowienia z powodu braku wystarczającej liczby sędziów. W niniejszej sprawie Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny jest w stanie samodzielnie wydać stosowne rozstrzygnięcie, co oznacza, że nie wystąpiła przesłanka do przyjęcia właściwości Sądu Najwyższego. Dodatkowo, sąd odwołał się do poglądu orzeczniczego, zgodnie z którym wnioski o wyłączenie sędziego mogą być składane wyłącznie przez sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy na podstawie art. 200 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 52 § 1 k.p.c. przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu jako sądowi właściwemu. Podkreślono również, że w przypadku, gdy stroną jest Skarb Państwa, a jednostką organizacyjną jest sąd przełożony nad sądem właściwym, sąd właściwy może przedstawić akta sprawy sądowi przełożonemu, który następnie przekaże sprawę innemu równorzędnemu sądowi. To mogło uczynić zbędnym badanie podstaw do wyłączenia sędziów sądu przekazującego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy jest właściwy do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego tylko wtedy, gdy sąd, w którym sprawa się toczy, nie może wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów, a sąd nad nim przełożony (Sąd Najwyższy) nie jest w stanie wydać takiego postanowienia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że w analizowanej sprawie Sąd Apelacyjny był w stanie samodzielnie rozstrzygnąć wniosek o wyłączenie sędziego, co oznacza, że nie zaszła przesłanka do przejęcia sprawy przez Sąd Najwyższy. Podkreślono, że sąd z urzędu czuwa nad tym, by rozpoznawać jedynie sprawy leżące w jego właściwości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

przekazanie sprawy do rozpoznania według właściwości

Strony

NazwaTypRola
C. B.osoba_fizycznapowód
Skarb Państwa - Sąd Apelacyjny w […], Sąd Okregowy w S. i Sąd Rejonowy w S.organ_państwowypozwany

Przepisy (4)

Główne

k.p.c. art. 52 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

O wyłączeniu sędziego powinien rozstrzygać sąd, w którym sprawa się toczy, a w razie niemożności wydania przez ten sąd postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów - sąd nad nim przełożony. Przyjmuje się, że sądem przełożonym nad sądami apelacyjnymi jest Sąd Najwyższy.

k.p.c. art. 200 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd z urzędu czuwa nad tym, by rozpoznawać jedynie te sprawy, które leżą w jego właściwości miejscowej, rzeczowej i funkcjonalnej. W tym kontekście sprawę należało przekazać sądowi właściwemu.

Pomocnicze

k.p.c. art. 49 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy wniosków i żądań z art. 49 § 1 k.p.c., które mogą dotyczyć wyłącznie sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy.

k.p.c. art. 44 § 2 pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje sytuację, gdy stroną jest Skarb Państwa, a jednostką organizacyjną jest sąd przełożony nad sądem właściwym, nakazując przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd Apelacyjny jest w stanie samodzielnie rozstrzygnąć wniosek o wyłączenie sędziego, co wyłącza właściwość Sądu Najwyższego. Nie zaszła przesłanka braku wystarczającej liczby sędziów w Sądzie Apelacyjnym.

Godne uwagi sformułowania

Sąd z urzędu czuwa nad tym, by rozpoznawać jedynie te sprawy, które leżą w jego właściwości miejscowej, rzeczowej i funkcjonalnej. Przyjmuje się, że sądem przełożonym nad sądami apelacyjnymi jest Sąd Najwyższy.

Skład orzekający

Beata Janiszewska

SSN

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego i właściwości Sądu Najwyższego w sprawach, gdzie stroną jest Skarb Państwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej i składu sądu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy kwestii proceduralnych związanych z wyłączeniem sędziego i właściwością sądu, co jest istotne dla prawników procesowych, ale może być mniej interesujące dla szerszej publiczności.

Kiedy Sąd Najwyższy nie jest właściwy? Kluczowa interpretacja w sprawie wyłączenia sędziego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt IV CO 235/21
POSTANOWIENIE
Dnia 27 października 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Beata Janiszewska
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 27 października 2021 r.,
‎
na skutek wniosków sędziów Sądu Apelacyjnego w […]
oraz delegowanych do tego Sądu sędziego Sądu Okręgowego w G.
i sędziego Sądu Rejonowego w T.
o wyłączenie od rozpoznania sprawy sygn. akt I ACo […]
w sprawie z powództwa C. B.
przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Apelacyjnemu w […],
Sądowi Okręgowemu w S. i Sądowi Rejonowemu w S.
‎
o zapłatę,
przekazuje wnioski do rozpoznania według właściwości do Sądu Apelacyjnego w […].
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w (…) w trybie art. 52 § 1 k.p.c. przekazał Sądowi Najwyższemu sprawę z powództwa C. B. przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w S., Sądowi Okręgowemu w G. i Sądowi Apelacyjnemu w (…).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wnioski podlegały przekazaniu według właściwości do Sądu Apelacyjnego w (...).
Zgodnie z art. 52 § 1 k.p.c. o wyłączeniu sędziego powinien rozstrzygać sąd, w którym sprawa się toczy, a w razie niemożności wydania przez ten sąd postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów - sąd nad nim przełożony. Przyjmuje się, że sądem przełożonym nad sądami apelacyjnymi jest Sąd Najwyższy.  Oznacza to, że w niniejszej sprawie kompetencja Sądu Najwyższego do orzekania w przedmiocie wyłączenia sędziego zaktualizowałaby się, gdyby Sąd Apelacyjny w (…) nie mógł wydać stosownego postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów mogących orzekać w sprawie.
Porównanie materiału zgromadzonego w aktach sprawy z listą sędziów orzekających obecnie w Sądzie przekazującym prowadzi jednak do wniosku, że  stosowne rozstrzygnięcie może wydać Sędzia A. M. L..
Na marginesie wypada wskazać na prezentowany obecnie w orzecznictwie pogląd, zgodnie z  którym wnioski i żądania z art. 49 § 1 k.p.c. mogą dotyczyć       (w przypadku wniosków - mogą być składane) wyłącznie przez sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy (zob. uchwała Sądu Najwyższego                  - 7 sędziów - z 26 lipca 2019 r., I NOZP 1/19 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 8 października 2021 r., IV CO 209/21, niepubl.). Powyższe pozwala na sformułowanie konkluzji, że  w sprawie nie wystąpiła przesłanka pozwalająca na przyjęcie, iż Sąd Najwyższy jest obecnie właściwy do orzekania w przedmiocie wyłączenie sędziego. Sąd z urzędu czuwa nad tym, by rozpoznawać jedynie te sprawy, które leżą w jego właściwości miejscowej, rzeczowej i funkcjonalnej      (art. 200 § 1
1
i 1
4
k.p.c.). Oznacza to, że sprawę należało na podstawie art. 200 § 1
4
k.p.c. w zw. z  art.  52 § 1 k.p.c., przekazać Sądowi Apelacyjnemu (…) jako sądowi  właściwemu.
Niezależnie od przedstawionych wyżej uwag należy przypomnieć, że  stosownie do art. 44
2
pkt 2 k.p.c. jeżeli stroną jest Skarb Państwa, a państwową jednostką organizacyjną, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, jest sąd
przełożony nad sądem właściwym do rozpoznania sprawy - sąd właściwy do rozpoznania sprawy z urzędu przedstawia akta sprawy temu sądowi przełożonemu, który przekazuje sprawę innemu sądowi równorzędnemu z sądem przedstawiającym, mającemu siedzibę poza obszarem właściwości sądu przekazującego. W sprawie pozwany został Skarb Państwa - Sąd Rejonowy, Sąd  Okręgowy oraz przełożony nad nim Sąd Apelacyjny. Dalszy tok czynności może zatem, zależnie od decyzji właściwego Sądu, uczynić zbędnym badanie podstaw do wyłączenia sędziów Sądu przekazującego.
Z uwagi na powyższe orzeczono, jak w sentencji postanowienia.
ke

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI