IV CO 154/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił wniosek o wyznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy o odszkodowanie przeciwko Skarbowi Państwa, wskazując na możliwość zastosowania art. 29 k.p.c. i brak podstaw do wyznaczenia innego sądu.
Spółka N. sp. z o.o. wniosła o wyznaczenie przez Sąd Najwyższy sądu właściwego do rozpoznania sprawy o odszkodowanie przeciwko Skarbowi Państwa, wskazując, że pozwanymi są Sąd Rejonowy w Ł. i Sąd Okręgowy w Ł., których działania miały wyrządzić szkodę. Spółka argumentowała, że wytoczenie powództwa przed sądem, którego działalność stanowi źródło szkody, narusza zasadę bezstronności. Sąd Najwyższy oddalił wniosek, stwierdzając, że zgodnie z art. 29 k.p.c. powództwo przeciwko Skarbowi Państwa wytacza się przed sądem właściwym miejscowo ze względu na siedzibę jednostki organizacyjnej, a brak jest podstaw do wyznaczenia innego sądu.
Spółka N. sp. z o.o. z siedzibą w W. złożyła wniosek do Sądu Najwyższego o wyznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy o odszkodowanie przeciwko Skarbowi Państwa. Pozwanymi miały być Sąd Rejonowy w Ł. oraz Sąd Okręgowy w Ł., a podstawą roszczenia miały być szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działania przy wykonywaniu władzy publicznej, wynikające z wcześniejszych wyroków tych sądów w sprawach pracy. Spółka argumentowała, że zgodnie z art. 29 k.p.c. powództwo przeciwko Skarbowi Państwa wytacza się przed sądem właściwym miejscowo ze względu na siedzibę państwowej jednostki organizacyjnej, co w tym przypadku oznaczałoby sądy w Ł. Zdaniem wnioskodawcy, wytoczenie powództwa przed sądami, których działalność stanowi źródło szkody, narusza zasadę obiektywizmu sędziowskiego i bezstronności (nemo iudex in causa sua), dlatego konieczne jest wyznaczenie innego sądu. Sąd Najwyższy oddalił wniosek. Wskazał, że zgodnie z art. 29 k.p.c. powództwo powinno być wytoczone przed sądem właściwym miejscowo, a okoliczności przedstawione przez wnioskodawcę nie wyłączają zastosowania tej zasady. Sąd Najwyższy podkreślił, że obowiązujące przepisy nie przewidują instytucji wyłączenia sądu przez Sąd Najwyższy, chyba że doszłoby do wyłączenia wszystkich sędziów danego sądu, co uniemożliwiłoby rozpoznanie sprawy. Wnioskodawca nie złożył takich wniosków. Sąd Najwyższy wspomniał również o planowanej zmianie przepisów od 7 listopada 2019 r., wprowadzającej art. 44^2 k.p.c., który regulowałby sytuacje, gdy stroną jest Skarb Państwa, a jednostką organizacyjną jest sąd.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy nie wyznaczył innego sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zgodnie z art. 29 k.p.c. powództwo przeciwko Skarbowi Państwa wytacza się przed sądem właściwym miejscowo ze względu na siedzibę państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie. Okoliczności przedstawione we wniosku nie wyłączały zastosowania tej zasady, a przepisy nie przewidują instytucji wyznaczenia sądu przez Sąd Najwyższy w sytuacji braku wniosków o wyłączenie sędziów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie wniosku
Strona wygrywająca
Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w Ł. i Sąd Okręgowy w Ł.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| N. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. | spółka | wnioskodawca |
| Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w Ł. | organ_państwowy | pozwany |
| Sąd Okręgowy w Ł. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 29
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo przeciwko Skarbowi Państwa wytacza się przed sądem właściwym miejscowo ze względu na siedzibę państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie.
Pomocnicze
k.p.c. art. 45
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wyznaczenia sądu właściwego przez Sąd Najwyższy w przypadkach, gdy właściwość sądu nie jest oparta na przepisach o właściwości ogólnej lub szczególnej.
k.p.c. art. 48
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący wyłączenia sędziego.
k.p.c. art. 49
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący wyłączenia sędziego.
k.p.c. art. 44
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący wyznaczenia innego sądu przez sąd przełożony w przypadku wyłączenia sędziów.
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw art. 44^2
Przepis dodany po dacie orzekania, regulujący wyznaczenie sądu w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa, gdy jednostką organizacyjną jest sąd.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 29 k.p.c. jest właściwe, ponieważ nie ma przeszkód do oznaczenia sądu miejscowo właściwego. Brak wniosków o wyłączenie sędziów uniemożliwia wyznaczenie innego sądu przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 44 k.p.c. Obowiązujące przepisy nie przewidują instytucji wyznaczenia sądu przez Sąd Najwyższy w sytuacji opisanej we wniosku.
Odrzucone argumenty
Zasada nemo iudex in causa sua powinna prowadzić do wyznaczenia innego sądu niż te, których działania są podstawą roszczenia.
Godne uwagi sformułowania
zasada nemo iudex in causa sua nie ma przeszkód do oznaczenia sądu właściwego miejscowo, zgodnie z art. 29 k.p.c. Obowiązujące przepisy nie przewidują bowiem instytucji wyłączenia sądu przez Sąd Najwyższy
Skład orzekający
Dariusz Dończyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 29 k.p.c. w kontekście roszczeń odszkodowawczych przeciwko Skarbowi Państwa i zasady bezstronności sądu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku wniosków o wyłączenie sędziów i nie stanowi przełomu w interpretacji zasady nemo iudex in causa sua w kontekście wyznaczania sądu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady procesowej (bezstronność sądu) w kontekście roszczeń przeciwko państwu, co jest interesujące dla prawników procesualistów.
“Czy sąd może być pozwany o szkodę przez własne wyroki? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV CO 154/19 POSTANOWIENIE Dnia 21 sierpnia 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Dończyk na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 sierpnia 2019 r., na skutek wniosku strony powodowej o wyznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy z powództwa N. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w Ł. i Sądowi Okręgowemu w Ł. o odszkodowanie oddala wniosek. UZASADNIENIE N. sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o wyznaczenie Sądu, przed który należy wytoczyć powództwo przeciwko Skarbowi Państwa – Sądowi Rejonowemu w Ł. i Sądowi Okręgowemu w Ł. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że przysługuje jej roszczenie odszkodowawcze przeciwko Skarbowi Państwa z tytułu szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Źródłem szkody są wyroki: Sądu Rejonowego w Ł., Wydział […] Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (sygn. akt […]), Sądu Okręgowego w Ł., […] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 sierpnia 2015 r. (sygn. akt […]), Sądu Rejonowego w Ł., […] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 16 sierpnia 2017 r. (sygn. akt […]) oraz Sądu Okręgowego w Ł., […] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 22 grudnia 2017 r. (sygn. akt […]). Stosownie do wymagań określonych w art. 29 k.p.c. powództwo przeciwko Skarbowi Państwa wytacza się przed sądem właściwym miejscowo ze względu na siedzibę państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie. Zastosowanie reguły wynikającej z art. 29 k.p.c. oznacza jednak, że roszczenie odszkodowawcze Spółki będzie musiało być wytoczone przed Sądem Rejonowym w Ł. albo Sądem Okręgowym w Ł., a więc jednostkami, których działalność stanowi źródło szkody. Taki stan rzeczy nie jest do zaakceptowania z perspektywy założenia istnienia obiektywizmu sędziowskiego i bezstronności Sądu, którego emanacją jest zasada nemo iudex in causa sua . W związku z tym zasadne jest, aby Sąd Najwyższy wyznaczył sąd, inny niż Sąd Rejonowy w Ł. oraz Sąd Okręgowy w Ł., właściwy do rozpoznania zgłoszonego roszczenia odszkodowawczego, gdyż tylko w ten sposób możliwe jest uzyskanie sprawiedliwego rozstrzygnięcia, które wydane przez bezstronny Sąd. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W świetle okoliczności przedstawionych we wniosku nie ma przeszkód do oznaczenia sądu właściwego miejscowo, zgodnie z art. 29 k.p.c., do rozpoznania sprawy, co wyłączało możliwość oznaczenia przez Sąd Najwyższy sądu na podstawie art. 45 k.p.c. Zastosowanie zasady wyrażonej w art. 29 k.p.c. nie wyłączają także okoliczności przedstawione we wniosku. Obowiązujące przepisy nie przewidują bowiem instytucji wyłączenia sądu przez Sąd Najwyższy – do czego w istocie zmierzał rozpoznany wniosek – co faktycznie mogłoby nastąpić wtedy, gdyby od rozpoznania sprawy na podstawie art. 48 i 49 k.p.c. zostali wyłączeni sędziowie danego sądu w liczbie uniemożliwiającej rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy. Wówczas dopiero sąd nad nim przełożony na podstawie art. 44 k.p.c. władny byłby do wyznaczenia innego sądu. Wnioskodawca nie złożył jednak wniosków o wyłączenie sędziów sądu właściwego do rozpoznania sprawy w myśl art. 29 k.p.c. Ubocznie dodać należy, iż od dnia 7 listopada 2019 r. zmianie ulegnie stan prawny. Na mocy ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1469) zostanie dodany art. 44 2 k.p.c., zgodnie z którym, jeżeli stroną jest Skarb Państwa, a państwową jednostką organizacyjną, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, jest sąd; 1) właściwy do rozpoznania sprawy – sąd ten z urzędu przedstawia akta sprawy sądowi nad nim przełożonemu, który przekazuje sprawę innemu sądowi równorzędnemu z sądem przedstawiającym; 2) przełożony na sądem właściwym do rozpoznania sprawy – sąd właściwy do rozpoznania sprawy z urzędu przedstawia akta sprawy temu sądowi przełożonemu, który przekazuje sprawę innemu sądowi równorzędnemu z sądem przekazującym, mającemu siedzibę poza obszarem właściwości sądu przekazującego. Przepisy te jednak nie obowiązywały w chwili orzekania przez Sąd Najwyższy. Z tych względów orzeczono, jak w sentencji. aj
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI