IV CNP 88/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odrzucił skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia, uznając, że cierpienia moralne skarżącego nie stanowią szkody podlegającej naprawieniu w tym trybie.
J. J. złożył skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego, które oddaliło jego zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Skarżący wskazał na naruszenie przepisów postępowania i szkodę niemajątkową w postaci krzywdy moralnej. Sąd Najwyższy odrzucił skargę, stwierdzając, że cierpienia moralne skarżącego, wynikające z poczucia dyskryminacji, nie spełniają wymogu uprawdopodobnienia szkody w rozumieniu przepisów o skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem.
Skarżący J. J. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 2 czerwca 2009 r., które oddaliło jego zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia 20 stycznia 2009 r. Postanowienie Sądu Rejonowego oddalało wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Podstawą skargi było naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 102 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz art. 117 k.p.c. Skarżący twierdził, że wydanie zaskarżonego orzeczenia spowodowało szkodę niemajątkową w postaci krzywdy i cierpień moralnych, które wycenił na 70.000 zł, wynikających z poczucia dyskryminacji z powodu bycia osadzonym w areszcie. Sąd Najwyższy, analizując skargę, odwołał się do art. 424^5 § 1 pkt 4 k.p.c., który wymaga uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody. Sąd podkreślił, że chociaż szkoda niemajątkowa może być podstawą skargi, to musi być to szkoda, której naprawienia można skutecznie dochodzić. Wskazał, że zadośćuczynienie pieniężne za krzywdę jest przyznawane tylko w przypadkach wskazanych w ustawie, takich jak uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia, pozbawienie wolności, czy naruszenie dóbr osobistych. Sąd Najwyższy stwierdził, że cierpienia moralne skarżącego, wynikające z poczucia dyskryminacji, nie mieszczą się w katalogu szkód podlegających naprawieniu w trybie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem, ani w innych przepisach prawa cywilnego. W związku z tym, skarga została odrzucona jako niespełniająca wymogu uprawdopodobnienia szkody. Na podstawie art. 102 k.p.c., ze względu na sytuację osobistą i majątkową skarżącego, nie obciążono go kosztami postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, cierpienia moralne skarżącego, wynikające z poczucia dyskryminacji, nie stanowią szkody, której naprawienia można skutecznie dochodzić w trybie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem, gdyż nie mieszczą się w katalogu szkód podlegających naprawieniu na podstawie przepisów kodeksu cywilnego ani przepisów szczególnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do art. 424^5 § 1 pkt 4 k.p.c. wymagającego uprawdopodobnienia szkody. Podkreślił, że choć szkoda niemajątkowa jest dopuszczalna, to musi być to szkoda, której naprawienia można skutecznie dochodzić. Zadośćuczynienie za krzywdę jest przyznawane tylko w ściśle określonych przypadkach (np. uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia, naruszenie dóbr osobistych), a cierpienia moralne skarżącego nie mieszczą się w tym katalogu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucenie skargi
Strona wygrywająca
Skarb Państwa
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. J. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w G., Sąd Okręgowy w G. i Prokuratura Rejonowa w G. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 424^5 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Wymaga uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody spowodowanej przez wydanie orzeczenia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 424^8 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odrzucenia skargi niespełniającej wymogów formalnych.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do nieobciążania strony kosztami postępowania ze względu na sytuację osobistą i majątkową.
u.k.s.s.c. art. 102 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
k.p.c. art. 117
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 445 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy przyznania zadośćuczynienia pieniężnego w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia.
k.c. art. 444 § § 1
Kodeks cywilny
Związany z art. 445 § 1 k.c.
k.c. art. 445 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy przyznania zadośćuczynienia w przypadku pozbawienia wolności lub skłonienia do poddania się czynowi nierządnemu.
k.c. art. 24 § § 1 zd. trzecie
Kodeks cywilny
Dotyczy naruszenia dobra osobistego i możliwości żądania zadośćuczynienia.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Dotyczy przyznania zadośćuczynienia za naruszenie dobra osobistego.
k.c. art. 417^2
Kodeks cywilny
Dotyczy naprawienia szkody wyrządzonej przy wykonywaniu władzy publicznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niespełnienie przez skarżącego wymogu uprawdopodobnienia szkody w rozumieniu art. 424^5 § 1 pkt 4 k.p.c., gdyż cierpienia moralne nie są szkodą podlegającą naprawieniu w tym trybie.
Odrzucone argumenty
Skarżący wskazał na szkodę niemajątkową w postaci krzywdy moralnej wynikającej z poczucia dyskryminacji.
Godne uwagi sformułowania
Szkodą tą może być także szkoda niemajątkowa, gdyż uzależniając dopuszczalność skargi od wyrządzenia szkody ustawa (...) nie zastrzega, że ma to być wyłącznie szkoda majątkowa W obowiązującym stanie prawnym nie ma podstawy do przyznania zadośćuczynienia pieniężnego za doznanie krzywdy w postaci cierpień moralnych.
Skład orzekający
Marek Sychowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia szkody niemajątkowej w kontekście skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem oraz zakresu zadośćuczynienia za krzywdę."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem i nie wyłącza możliwości dochodzenia roszczeń na innej podstawie prawnej, jeśli takie istnieją.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się postępowaniem cywilnym i odpowiedzialnością Skarbu Państwa, ponieważ precyzuje granice pojęcia szkody niemajątkowej w kontekście skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem.
“Czy cierpienie moralne to szkoda? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice odpowiedzialności państwa.”
Dane finansowe
WPS: 70 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV CNP 88/10 POSTANOWIENIE Dnia 20 stycznia 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Marek Sychowicz w sprawie ze skargi powoda o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 2 czerwca 2009 r., w sprawie z powództwa J. J. przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w G., Sądowi Okręgowemu w G. i Prokuraturze Rejonowej w G. w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 stycznia 2011 r., odrzuca skargę; nie obciąża skarżącego kosztami postępowania w sprawie. 2 Uzasadnienie J. J. w dniu 1 czerwca 2010 r. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 2 czerwca 2009 r., którym oddalone zostało zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia 20 stycznia 2009 r., oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Podstawą skargi jest naruszenie przepisów postępowania - art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) i art. 117 k.p.c. Skarżący wskazał, że wydanie zaskarżonego orzeczenia spowodowało szkodę niemajątkową (określoną przez niego na kwotę 70.000 zł) w postaci krzywdy, albowiem spowodowało cierpienia moralne związane z poczuciem dyskryminacji ze względu na fakt bycia osadzonym w areszcie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Stosownie do art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenie powinna zawierać uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy. Szkodą tą może być także szkoda niemajątkowa, gdyż uzależniając dopuszczalność skargi od wyrządzenia szkody ustawa (art. 4241 § 1 k.p.c.) nie zastrzega, że ma to być wyłącznie szkoda majątkowa (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2008 r., III CNP 10/08, OSNC-ZD 2009, nr A, poz. 3). Szkodą taką może jednakże być tylko taka szkoda, której naprawienia można skutecznie domagać się. W obowiązującym stanie prawnym zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę może być przyznane jedynie w wypadkach wskazanych w ustawie. Poza takimi wypadkami przewidzianymi w przepisach szczególnych (np. w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych, w ustawie o zakładach opieki zdrowotnej), kodeks cywilny dopuszcza przyznanie zadośćuczynienia pieniężnego jedynie w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia (art. 445 § 1 w zw. z art. 444 § 1), w wypadku pozbawienia wolności oraz w wypadku skłonienia za pomocą podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunku zależności do poddania się czynowi nierządnemu (art. 445 3 § 2 w zw. z § 1) oraz w razie naruszenia dobra osobistego (art. 24 § 1 zd. trzecie i art. 448). Przewidziane w art. 4172 k.c. naprawienie szkody wyrządzonej na osobie przez przyznanie zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę obejmuje jedynie przypadki zgodnego z prawem wykonywania władzy publicznej i krzywdy, za wyrządzenie której przysługuje zadośćuczynienie według innych przepisów kodeksu. W obowiązującym stanie prawnym nie ma podstawy do przyznania zadośćuczynienia pieniężnego za doznanie krzywdy w postaci cierpień moralnych. Wskazanie przez skarżącego na cierpienia moralne, jako źródło krzywdy stanowiącej szkodę spowodowaną przez wydanie zaskarżonego orzeczenia nie stanowi więc wymaganego przez art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody spowodowanej przez wydanie tego orzeczenia. Skargę, jako nie spełniającą wymagania określonego w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c., należało zatem odrzucić (art. 4248 § 1 k.p.c.). Ze względu na sytuację osobistą i majątkową skarżącego, korzystającego ze zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie, na podstawie art. 102 k.p.c. nie obciążono go kosztami postępowania.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI