IV CKN 1518/00
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną spółki jawnej "M." (następcy prawnego wspólników spółki cywilnej "M.") od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który oddalił skargę wspólników spółki cywilnej na decyzję Izby Skarbowej w R. dotyczącą zobowiązania w podatku od towarów i usług (VAT) za październik 2001 r. Spór dotyczył dwóch głównych kwestii: momentu powstania obowiązku podatkowego w eksporcie towarów oraz dopuszczalności nałożenia dodatkowego zobowiązania podatkowego na spółkę cywilną. Spółka argumentowała, że obowiązek podatkowy z tytułu sprzedaży udokumentowanej fakturami powinien powstać w październiku 2001 r., a nie w listopadzie, zgodnie z art. 6 ust. 8 i 8a ustawy o VAT, ponieważ otrzymała zaliczkę i towar został objęty procedurą wywozu. Kwestionowała również możliwość nałożenia dodatkowego zobowiązania podatkowego na spółkę cywilną, podnosząc, że przepisy nie określają trybu zabezpieczenia majątkowego, a spółka cywilna nie ma podmiotowości prawnej do ponoszenia takich sankcji. Podkreślano, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 1998 r. dotyczący art. 27 ust. 5 i 6 ustawy o VAT powinien mieć zastosowanie również do spółek cywilnych. NSA oddalił skargę kasacyjną. W odniesieniu do momentu powstania obowiązku podatkowego, sąd wskazał, że podstawą rozstrzygnięcia organu podatkowego i Sądu I instancji był art. 6 ust. 6 ustawy o VAT, a zarzuty naruszenia art. 6 ust. 8 i 8a nie zostały skutecznie postawione w skardze kasacyjnej. Co do dodatkowego zobowiązania podatkowego, NSA powołał się na uchwałę siedmiu sędziów NSA (FPS 1/04) z dnia 14 marca 2005 r., która stwierdziła, że w stanie prawnym obowiązującym w 1999 r. (a tym samym w 2001 r.) dopuszczalne było ustalenie spółce cywilnej dodatkowego zobowiązania podatkowego na podstawie art. 27 ust. 5 i 6 ustawy o VAT. Uchwała ta wyjaśniała, że spółce cywilnej przyznano podmiotowość prawnopodatkową w zakresie VAT, a zatem obowiązki i uprawnienia podatników odnoszą się do niej jako całości. NSA podkreślił również, że decyzja administracyjna dotyczy okresu przedakcesyjnego, co wyklucza stosowanie przepisów Traktatu o UE.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie podmiotowości prawnopodatkowej spółki cywilnej w zakresie VAT oraz dopuszczalność nakładania na nią dodatkowych zobowiązań podatkowych. Interpretacja momentu powstania obowiązku podatkowego w eksporcie towarów.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed przystąpienia Polski do UE. Interpretacja momentu powstania obowiązku podatkowego może być modyfikowana przez późniejsze zmiany przepisów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy obowiązek podatkowy z tytułu sprzedaży eksportowej udokumentowanej fakturami powstał w miesiącu otrzymania zaliczki i objęcia towaru procedurą wywozu, czy też w miesiącu faktycznego opuszczenia przez towar polskiego obszaru celnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Obowiązek podatkowy w eksporcie towarów powstaje z chwilą potwierdzenia wywozu towaru przez graniczny urząd celny, a nie wewnętrzny urząd celny. W przypadku braku dokumentów potwierdzających wywóz przed złożeniem deklaracji, sprzedaż należy wykazać w miesiącu następnym lub stosować stawkę krajową, z możliwością korekty po otrzymaniu dokumentów.
Uzasadnienie
Sąd I instancji wyjaśnił, że eksport towarów dokumentują dokumenty SAD Karta 1A lub 3 z pieczęcią VAT i "Polska-Cło", a potwierdzenie wywozu przez graniczny urząd celny jest kluczowe dla powstania obowiązku podatkowego w stawce 0%. Brak tych dokumentów przed złożeniem deklaracji skutkuje koniecznością rozliczenia w kolejnym miesiącu lub zastosowania stawki krajowej.
Czy dopuszczalne jest ustalenie spółce cywilnej dodatkowego zobowiązania podatkowego na podstawie art. 27 ust. 5 i 6 ustawy o VAT, w szczególności w kontekście braku podmiotowości prawnej spółki cywilnej i orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 1998 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest ustalenie spółce cywilnej dodatkowego zobowiązania podatkowego. Spółce cywilnej przyznano podmiotowość prawnopodatkową w zakresie VAT, a zatem wszelkie obowiązki i uprawnienia podatników odnoszą się do niej jako całości.
Uzasadnienie
NSA oparł się na uchwale siedmiu sędziów NSA (FPS 1/04), która stwierdziła, że spółce cywilnej przyznano podmiotowość prawnopodatkową w zakresie VAT, co pozwala na nałożenie na nią dodatkowego zobowiązania podatkowego. Wyrok TK z 1998 r. nie wyłączał stosowania tych przepisów do spółek cywilnych.
Czy warunek przedstawienia zabezpieczenia majątkowego zwrotu różnicy podatku (art. 6 ust. 8a pkt 2 ustawy o VAT) jest prawnie możliwy do spełnienia przez podatnika?
Odpowiedź sądu
Sąd nie rozstrzygnął bezpośrednio kwestii niemożliwości spełnienia warunku, ale uznał, że zarzuty dotyczące art. 6 ust. 8 i 8a nie były usprawiedliwione, a podstawą rozstrzygnięcia był art. 6 ust. 6 ustawy o VAT.
Uzasadnienie
Skarga kasacyjna argumentowała, że brak regulacji prawnych dotyczących sposobu i trybu dokonywania zabezpieczeń majątkowych czyni warunek z art. 6 ust. 8a pkt 2 niemożliwym do spełnienia. NSA stwierdził jednak, że zarzuty naruszenia art. 6 ust. 8 i 8a nie były usprawiedliwione, a podstawą rozstrzygnięcia był inny przepis.
Przepisy (10)
Główne
u.p.t.u. art. 6 § ust. 6
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Podstawa rozstrzygnięcia dotycząca momentu powstania obowiązku podatkowego w eksporcie.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 27 § ust. 5
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Dopuszczalne było ustalenie spółce cywilnej dodatkowego zobowiązania podatkowego.
u.p.t.u. art. 27 § ust. 6
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Dopuszczalne było ustalenie spółce cywilnej dodatkowego zobowiązania podatkowego.
u.p.t.u. art. 18 § ust. 4
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Dotyczy stosowania stawki 0% przy eksporcie.
u.p.t.u. art. 6 § ust. 8
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Argumentacja strony skarżącej dotycząca momentu powstania obowiązku podatkowego.
u.p.t.u. art. 6 § ust. 8a
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Argumentacja strony skarżącej dotycząca momentu powstania obowiązku podatkowego i warunku zabezpieczenia.
p.p.s.a. art. 174 § par. 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § par. 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dopuszczalność ustalenia spółce cywilnej dodatkowego zobowiązania podatkowego na podstawie uchwały siedmiu sędziów NSA (FPS 1/04). • Stosowanie przepisów prawa krajowego obowiązujących w okresie przedakcesyjnym, bez retroaktywnego stosowania prawa UE.
Odrzucone argumenty
Obowiązek podatkowy z tytułu eksportu powstał w październiku 2001 r. (art. 6 ust. 8 i 8a ustawy o VAT). • Niemożność spełnienia warunku zabezpieczenia majątkowego z art. 6 ust. 8a pkt 2 ustawy o VAT. • Brak podmiotowości spółki cywilnej do ponoszenia dodatkowego zobowiązania podatkowego. • Niezgodność wyroku WSA z przepisami VI Dyrektywy UE.
Godne uwagi sformułowania
Orzeczona przez Trybunał Konstytucyjny utrata mocy obowiązującej art. 27 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (...) nie odnosiła się do spółki cywilnej. • Na gruncie podatku od towarów i usług przyznano podmiotowość prawnopodatkową spółce cywilnej jako organizacji wspólników, a tym samym wszelkie obowiązki i uprawnienia podatników wynikające z tej ustawy odnoszą się do spółek cywilnych a nie bezpośrednio do wspólników tych spółek. • W uchwale powyższej zawarto także argument, iż w przypadku spółki cywilnej nie można mówić o zbiegu odpowiedzialności z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego z odpowiedzialnością karnoskarbową za wykroczenie skarbowe, gdyż spółka jako podatnik podatku VAT nie może ponieść bezpośrednio odpowiedzialności karnej skarbowej.
Skład orzekający
Edmund Łój
przewodniczący sprawozdawca
Józef Orzel
członek
Małgorzata Niezgódka - Medek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie podmiotowości prawnopodatkowej spółki cywilnej w zakresie VAT oraz dopuszczalność nakładania na nią dodatkowych zobowiązań podatkowych. Interpretacja momentu powstania obowiązku podatkowego w eksporcie towarów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed przystąpienia Polski do UE. Interpretacja momentu powstania obowiązku podatkowego może być modyfikowana przez późniejsze zmiany przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii podmiotowości spółek cywilnych w prawie podatkowym oraz interpretacji przepisów dotyczących eksportu VAT, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego.
“Spółka cywilna jako podatnik VAT: NSA rozstrzyga kluczowe wątpliwości.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.