IV CKN 1289/00
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa pierwszeństwa kupna nieruchomości rolnej, która pierwotnie należała do Rozalii K. Gospodarstwo to zostało przejęte przez Skarb Państwa na podstawie ustawy z 1962 r. o przejmowaniu nieruchomości rolnych w zamian za świadczenia emerytalne. Właścicielce pozostawiono w użytkowaniu zabudowania i niewielką część gruntów. Powód, Stanisław P., będący wnukiem Rozalii K. i dzierżawcą części nieruchomości, domagał się ustalenia prawa pierwszeństwa kupna działki, która została przeznaczona do sprzedaży. Argumentował, że jest następcą prawnym Rozalii K., która powinna być uznana za 'poprzedniego właściciela' w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.). Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, stwierdzając, że Rozalia K. nie była 'poprzednim właścicielem', ponieważ dobrowolnie przekazała gospodarstwo w zamian za rentę, a nie została go pozbawiona w drodze wywłaszczenia lub wbrew swojej woli. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 września 2002 r. oddalił kasację powoda. Sąd uznał, że pojęcie 'poprzedniego właściciela' w art. 4 pkt 4 u.g.n. odnosi się do osób, które zostały pozbawione własności w wyniku wywłaszczenia lub innych tytułów o charakterze przymusowym, a nie do osób, które dobrowolnie zbyły nieruchomość, nawet jeśli było to związane z trudnymi uwarunkowaniami ekonomicznymi lub ustrojowymi. Ponieważ Rozalia K. nie spełniała kryteriów 'poprzedniego właściciela', powodowi nie przysługiwało prawo pierwszeństwa kupna nieruchomości.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia 'poprzedniego właściciela' w kontekście dobrowolnego zbycia nieruchomości rolnych w zamian za świadczenia emerytalne na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Dotyczy specyficznej sytuacji zbycia gospodarstwa rolnego na podstawie przepisów z lat 60. XX wieku i interpretacji przepisów u.g.n. z końca lat 90. XX wieku.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba, która przekazała gospodarstwo rolne państwu w zamian za świadczenia z ubezpieczenia społecznego, jest 'poprzednim właścicielem' w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka osoba nie jest 'poprzednim właścicielem'.
Uzasadnienie
Pojęcie 'poprzedniego właściciela' odnosi się do osób pozbawionych własności w wyniku wywłaszczenia lub innych tytułów o charakterze przymusowym, a nie do osób, które dobrowolnie zbyły nieruchomość, nawet jeśli było to związane z trudnymi uwarunkowaniami ekonomicznymi lub ustrojowymi.
Czy powodowi, jako następcy prawnemu osoby, która przekazała gospodarstwo rolne państwu w zamian za rentę, przysługuje prawo pierwszeństwa kupna nieruchomości na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ jego poprzedniczka prawna nie była 'poprzednim właścicielem' w rozumieniu ustawy.
Uzasadnienie
Skoro Rozalia K. nie była 'poprzednim właścicielem', jej następcy prawnemu nie przysługuje status następcy prawnego poprzedniego właściciela, a tym samym prawo pierwszeństwa kupna.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Stanisław P. | osoba_fizyczna | powód |
| Gmina G. | instytucja | pozwany |
| Rozalia K. | osoba_fizyczna | poprzedni właściciel (babka powoda) |
Przepisy (4)
Główne
u.g.n. art. 4 § pkt 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Definicja 'poprzedniego właściciela' obejmuje osoby pozbawione prawa własności w wyniku wywłaszczenia lub na podstawie innych tytułów, co nie dotyczy dobrowolnego zbycia nieruchomości w zamian za świadczenia.
u.g.n. art. 34 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Prawo pierwszeństwa kupna przysługuje następcy prawnemu poprzedniego właściciela.
Pomocnicze
Ustawa z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu w zagospodarowanie lub na własność Państwa niektórych nieruchomości rolnych oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin
Podstawa prawna przejęcia gospodarstwa rolnego przez Skarb Państwa.
k.p.c. art. 393-12
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia Sądu Najwyższego o oddaleniu kasacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozalia K. nie była 'poprzednim właścicielem' w rozumieniu art. 4 pkt 4 u.g.n., ponieważ dobrowolnie przekazała gospodarstwo rolne państwu w zamian za rentę, a nie została go pozbawiona w drodze wywłaszczenia lub wbrew swojej woli. • Brak przymusu w przekazaniu nieruchomości za rentę. • Ustawa o gospodarce nieruchomościami definiuje 'poprzedniego właściciela' jako osobę pozbawioną własności w wyniku wywłaszczenia lub innych tytułów, co nie obejmuje dobrowolnego zbycia.
Odrzucone argumenty
Powód jako następca prawny Rozalii K. powinien być uznany za 'poprzedniego właściciela' i mieć prawo pierwszeństwa kupna nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
nie jest 'poprzednim właścicielem' w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami • nie można zaliczyć do kategorii osób, o których mowa w powołanym przepisie • nie można traktować przekazania nieruchomości za rentę jako jedynie możliwej formy zbycia ze świadczeniem odpłatnym • nie sposób dostrzec elementów przymusu w odniesieniu do Rozalii K., skoro ona sama podjęła starania o przejęcie nieruchomości w zamian za rentę • chodzi o przypadki mające charakter 'przymusowej i nieekwiwalentnej ekspropriacji, sprzecznej z powszechnie uznanymi standardami ochrony własności'
Skład orzekający
Filomena Barczewska
przewodniczący
Tadeusz Domińczyk
sprawozdawca
Iwona Koper
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'poprzedniego właściciela' w kontekście dobrowolnego zbycia nieruchomości rolnych w zamian za świadczenia emerytalne na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbycia gospodarstwa rolnego na podstawie przepisów z lat 60. XX wieku i interpretacji przepisów u.g.n. z końca lat 90. XX wieku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego z punktu widzenia prawa cywilnego i administracyjnego pojęcia 'poprzedniego właściciela' oraz prawa pierwokupu, choć opiera się na przepisach historycznych.
“Czy dobrowolne przekazanie ziemi za rentę pozbawia prawa do jej odkupienia? Sąd Najwyższy wyjaśnia pojęcie 'poprzedniego właściciela'.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.