IV CKN 1076/00
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o ochronę dóbr osobistych, wniesionego przez Jerzego S. przeciwko Jerzemu J. Powód domagał się pisemnych przeprosin i zadośćuczynienia za publiczne znieważenie go przez pozwanego. Incydent miał miejsce podczas alarmu bojowego w Szpitalu Wojskowym, gdzie pozwany, będący komendantem, zarzucił powodowi, ordynatorowi oddziału, że wygląda jak „łachudra” z powodu nieregulaminowego umundurowania. Sąd Okręgowy w Elblągu oddalił powództwo, uznając, że słowo „łachudra” odnosiło się do wyglądu, a nie osoby powoda, i mieściło się w ramach dozwolonej krytyki. Sąd Apelacyjny w Gdańsku również oddalił apelację, oceniając wypowiedź jako nietaktowną, ale usprawiedliwioną jej oddziaływaniem wychowawczym i humorystycznym odbiorem przez świadków. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację powoda, podkreślił, że ocena naruszenia dóbr osobistych musi uwzględniać nie tylko znaczenie słów, ale także kontekst sytuacyjny i społeczny odbiór, oceniany według kryteriów rozsądnych ludzi. Sąd uznał, że subiektywne odczucie powoda nie może być miarodajne, zwłaszcza gdy świadkowie odebrali zdarzenie humorystycznie i nie odnotowano negatywnych konsekwencji dla powoda. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając, że oddalenie roszczenia było zgodne z zasadą ochrony dóbr osobistych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kryteriów oceny naruszenia dóbr osobistych w kontekście obrazy czci, z uwzględnieniem kontekstu sytuacyjnego i społecznego odbioru.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji w środowisku wojskowym, ale zasady ogólne mają zastosowanie do innych kontekstów zawodowych i społecznych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy obraza czci, polegająca na użyciu pejoratywnego określenia, może być podstawą do ochrony dóbr osobistych, jeśli kontekst sytuacyjny i społeczny odbiór wskazują na brak intencji poniżenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli kontekst sytuacyjny i społeczny odbiór, oceniany według kryteriów rozsądnych ludzi, nie potwierdzają intencji poniżenia, a jedynie niestosowną krytykę wyglądu lub zachowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że ocena naruszenia dóbr osobistych wymaga uwzględnienia nie tylko znaczenia słów, ale także kontekstu sytuacyjnego i społecznego odbioru. Subiektywne odczucie powoda nie jest decydujące, gdy świadkowie odebrali zdarzenie humorystycznie i nie odnotowano negatywnych konsekwencji.
Czy subiektywne odczucie osoby, do której skierowana była wypowiedź, jest decydujące dla oceny naruszenia dóbr osobistych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decydujący jest obiektywny punkt widzenia uwzględniający kontekst społeczny i odbiór przez rozsądnych przedstawicieli danej społeczności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przyjął stanowisko, że miarodajny jest nie tylko stan uczuć powoda, ale także kontekst społeczny i odbiór wypowiedzi w środowisku, w którym została użyta, oceniany według kryteriów ludzi rozsądnych i uczciwych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Jerzy S. | osoba_fizyczna | powód |
| Jerzy J. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 23
Kodeks cywilny
Określa dobra osobiste podlegające ochronie prawnej.
k.c. art. 24
Kodeks cywilny
Określa środki ochrony dóbr osobistych.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Określa możliwość zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dóbr osobistych.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 393-1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy podstaw kasacji.
k.p.c. art. 393-12
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oddalenia kasacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ocena naruszenia dóbr osobistych musi uwzględniać kontekst sytuacyjny i społeczny odbiór. • Subiektywne odczucie powoda nie jest decydujące, gdy świadkowie odebrali zdarzenie humorystycznie. • Wypowiedź mieściła się w granicach dozwolonej krytyki niestosownego zachowania podwładnego.
Odrzucone argumenty
Sądy obu instancji naruszyły zasady oceny wiarygodności dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.). • Wypowiedź pozwanego była obraźliwa i stanowiła naruszenie dóbr osobistych powoda.
Godne uwagi sformułowania
W wypadku naruszenia dóbr osobistych polegającego na obrazie czci uwzględniać należy nie tylko znaczenie słów, ale również kontekst sytuacyjny, w którym zostały użyte. • nie może być miarodajny wyłącznie stan uczuć oraz miara indywidualnej wrażliwości powoda, lecz także kontekst społeczny, a zwłaszcza odbiór kwestionowanych słów w środowisku, w którym je wypowiedziano. • nie każdy jednak przypadek dyskomfortu psychicznego, spowodowany bezprawnym zachowaniem się innej osoby, jest wystarczającą podstawą do poszukiwania sądowej ochrony dóbr osobistych. • dobra osobiste są czymś szczególnie cennym. Trzeba więc dążyć do zapewnienia ich ochrony w każdym przypadku, w którym odniesiony w nich uszczerbek znajduje potwierdzenie nie tylko w odczuciu samego zainteresowanego, ale i w zobiektywizowanej ocenie zewnętrznej. • nie można nadużywać instrumentów prawnych właściwych tej ochronie dla przypadków drobnych, incydentalnych, dotyczących wyłącznie subiektywnych przeżyć samego powoda.
Skład orzekający
Mirosław Bączyk
przewodniczący
Irena Gromska-Szuster
członek
Antoni Górski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów oceny naruszenia dóbr osobistych w kontekście obrazy czci, z uwzględnieniem kontekstu sytuacyjnego i społecznego odbioru."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji w środowisku wojskowym, ale zasady ogólne mają zastosowanie do innych kontekstów zawodowych i społecznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest nie tylko to, co mówimy, ale także w jakich okolicznościach i jak jest to odbierane przez innych, co ma praktyczne znaczenie w relacjach zawodowych i społecznych.
“Czy słowo 'łachudra' zawsze obraża? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy kontekst jest kluczowy.”
Dane finansowe
WPS: 10 000 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.