IV CK 706/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód T. F. domagał się od pozwanego ubezpieczyciela, (...) Towarzystwa Ubezpieczeń SA w Ł. (Przedstawicielstwo w B.), zobowiązania go do zwolnienia powoda z długu wobec E. S. B. w wyniku zapłaty kwoty 10.000 zł. Powód, kierując samochodem, potrącił pieszego E. S. B., za co został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego, który zobowiązał go do naprawienia szkody przez zapłatę 10.000 zł. Powód był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej. Pozwany wypłacił poszkodowanemu 5.000 zł zadośćuczynienia, ale odmówił zapłaty kwoty zasądzonej wyrokiem karnym. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, opierając się na uchwale Sądu Najwyższego (I KZP 5/00), zgodnie z którą sprawca szkody nie może uwolnić się od obowiązku naprawienia szkody poprzez umowę ubezpieczenia OC, gdy orzeczono środek karny z art. 46 § 1 k.k. Sąd Okręgowy oddalił apelację, wskazując na brak legitymacji czynnej powoda, gdyż umowa ubezpieczenia OC ani inne przepisy nie uzasadniają takiego roszczenia. Sąd Najwyższy oddalił kasację powoda. Podkreślono, że przepisy dotyczące ubezpieczeń OC i dochodzenia roszczeń odszkodowawczych (w tym rozporządzenie z 2000 r.) przewidują możliwość dochodzenia roszczeń bezpośrednio od ubezpieczyciela przez poszkodowanego (actio directa), a nie przez sprawcę szkody. Sprawcy nie przysługuje roszczenie o wypłatę odszkodowania ani dla siebie, ani dla poszkodowanego. Sąd Najwyższy uznał również za nietrafne zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, w tym art. 392 k.c., który nie był podstawą prawną orzekania, oraz przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, które nie miały zastosowania do zdarzenia z 2002 r. w brzmieniu obowiązującym w dacie pozwu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasady, że sprawca wypadku nie może wykorzystać ubezpieczenia OC do zwolnienia się z obowiązku naprawienia szkody zasądzonej wyrokiem karnym, a poszkodowany ma bezpośrednie roszczenie do ubezpieczyciela.
Dotyczy sytuacji, gdy obowiązek naprawienia szkody wynika ze środka karnego orzeczonego na podstawie art. 46 § 1 k.k.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sprawca wypadku komunikacyjnego, zobowiązany do naprawienia szkody wyrokiem karnym, może domagać się od swojego ubezpieczyciela OC zwolnienia go z tego długu poprzez zapłatę na rzecz poszkodowanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sprawcy wypadku nie przysługuje takie roszczenie wobec ubezpieczyciela.
Uzasadnienie
Przepisy dotyczące ubezpieczeń OC przewidują możliwość dochodzenia roszczeń odszkodowawczych bezpośrednio przez poszkodowanego od ubezpieczyciela (actio directa). Sprawcy szkody nie służy roszczenie o wypłatę odszkodowania ani dla siebie, ani dla poszkodowanego, zwłaszcza gdy obowiązek naprawienia szkody wynika ze środka karnego.
Czy przepis art. 392 k.c. (umowa o świadczenie na rzecz osoby trzeciej) może stanowić podstawę roszczenia sprawcy wypadku o zobowiązanie ubezpieczyciela do zapłaty na rzecz poszkodowanego?
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten nie miał zastosowania w sprawie i nie uzasadniał roszczenia powoda.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy analizował art. 392 k.c., ale uznał, że nie uzasadnia on roszczenia powoda. Sąd Najwyższy stwierdził, że przepis ten nie był podstawą prawną orzekania w sprawie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. F. | osoba_fizyczna | powód |
| (…) Towarzystwo Ubezpieczeń SA w Ł. Przedstawicielstwo w B. | spółka | pozwany |
| E. S. B. | osoba_fizyczna | poszkodowany |
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 822 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją od 1 stycznia 2004 r., nie przyznaje sprawcy wypadku roszczenia o wypłatę odszkodowania na rzecz poszkodowanego.
Pomocnicze
k.k. art. 46 § § 1
Kodeks karny
Środek karny w postaci zobowiązania do naprawienia szkody orzeczony na jego podstawie nie może być uchylony przez umowę ubezpieczenia OC zawartą przez sprawcę.
k.c. art. 392
Kodeks cywilny
Nie stanowił podstawy prawnej dla roszczenia powoda o zobowiązanie ubezpieczyciela do świadczenia na rzecz poszkodowanego.
u.u.o. art. 14
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczeń Komunikacyjnych
Przepisy te nie miały zastosowania do zdarzenia z 2002 r. w dacie wniesienia pozwu.
u.u.o. art. 19
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczeń Komunikacyjnych
Przepisy te nie miały zastosowania do zdarzenia z 2002 r. w dacie wniesienia pozwu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawcy wypadku nie przysługuje roszczenie o zwolnienie z długu wobec poszkodowanego od ubezpieczyciela OC. • Poszkodowanemu przysługuje bezpośrednie roszczenie wobec ubezpieczyciela. • Przepisy dotyczące ubezpieczeń OC regulują dochodzenie roszczeń przez poszkodowanego, a nie przez sprawcę. • Środek karny z art. 46 § 1 k.k. nie może być uchylony przez umowę ubezpieczenia OC. • Zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych były nieuzasadnione lub bezprzedmiotowe. • Przepisy ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych z 2003 r. nie miały zastosowania do zdarzenia z 2002 r. w dacie wniesienia pozwu.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powoda o zobowiązanie ubezpieczyciela do zwolnienia go z długu. • Naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c. • Naruszenie art. 822 § 1 k.c. w zw. z art. 353 § 1, art. 354 § 1 k.c., art. 56 k.c. • Naruszenie art. 14 i 19 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych. • Naruszenie art. 392 k.c.
Godne uwagi sformułowania
w razie orzeczenia przez sąd środka karnego, przewidzianego w art. 46 § 1 k.k., nie jest możliwe uwolnienie się sprawcy szkody (skazanego) od obowiązku naprawienia szkody w wyniku zawarcia umowy ubezpieczenia OC. • odmienne stanowisko prowadziłoby do przekreślenia funkcji penalnej tego środka karnego i jego oddziaływania na sprawcę. • roszczenia tego nie uzasadnia ani łącząca strony umowa ubezpieczenia OC, ani szczególne przepisy regulujące ten typ ubezpieczeń majątkowych, ani umowa przewidziana w art. 392 k.c. • ubezpieczającemu (zawierającemu umowę ubezpieczenia OC z ubezpieczycielem) nie służy jednak roszczenie o wypłatę odszkodowania nie tylko dla siebie, ale również dla poszkodowanej osoby trzeciej. • osobie tej przysługuje bowiem bezpośrednie roszczenie odszkodowawcze wobec ubezpieczyciela.
Skład orzekający
Józef Frąckowiak
przewodniczący
Mirosław Bączyk
sprawozdawca
Hubert Wrzeszcz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że sprawca wypadku nie może wykorzystać ubezpieczenia OC do zwolnienia się z obowiązku naprawienia szkody zasądzonej wyrokiem karnym, a poszkodowany ma bezpośrednie roszczenie do ubezpieczyciela."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy obowiązek naprawienia szkody wynika ze środka karnego orzeczonego na podstawie art. 46 § 1 k.k.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje istotne rozróżnienie między odpowiedzialnością sprawcy a odpowiedzialnością ubezpieczyciela, co jest kluczowe dla zrozumienia mechanizmów odszkodowawczych w ruchu drogowym.
“Czy ubezpieczenie OC chroni sprawcę wypadku przed długiem zasądzonym wyrokiem karnym? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 10 000 PLN
zadośćuczynienie: 5000 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.