IV CK 291/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację pozwanych od wyroku Sądu Apelacyjnego, który częściowo zmienił wyrok Sądu Okręgowego w sprawie o zapłatę wartości nakładów na nieruchomość. Powodowie, następcy prawni J. i A. małż. W., którzy dzierżawili nieruchomość i wybudowali na niej dom, domagali się zwrotu wartości tych nakładów od pozwanych, będących następcami prawnymi właścicielki nieruchomości. Sąd Najwyższy uznał, że roszczenie powodów nie mogło być skuteczne. Po pierwsze, stwierdzono brak legitymacji procesowej pozwanych, ponieważ nie byli oni już właścicielami nieruchomości, a roszczenie o zwrot nakładów poczynionych przez dzierżawcę powinno być kierowane do aktualnego właściciela, jeśli nieruchomość została zbyta. Po drugie, roszczenie było przedwczesne, ponieważ powodowie nie zwrócili nieruchomości wydzierżawiającej ani jej następcom prawnym, co jest warunkiem dochodzenia zwrotu nakładów przez dzierżawcę. Sąd odrzucił również możliwość zastosowania przepisów o samoistnym posiadaczu (art. 226 k.c.), uznając, że budowa domu nie była nakładem koniecznym, a poprzednicy powodów nie byli samoistnymi posiadaczami w dobrej wierze. W konsekwencji Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok, oddalając powództwo i orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zasad odpowiedzialności za nakłady poczynione przez dzierżawcę na dzierżawioną nieruchomość, w tym kwestii legitymacji procesowej i przedwczesności roszczenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej dzierżawcy i jego następców prawnych w kontekście roszczeń o zwrot nakładów, z uwzględnieniem przepisów k.c. dotyczących posiadania i umowy dzierżawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dzierżawca, który poczynił nakłady na dzierżawioną nieruchomość, może dochodzić zwrotu ich wartości od następcy prawnego właściciela, który nie jest już właścicielem nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie takie nie jest skuteczne wobec osoby, która nie jest już właścicielem nieruchomości, a także jest przedwczesne, jeśli nieruchomość nie została zwrócona wydzierżawiającemu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że roszczenie o zwrot nakładów dzierżawcy powinno być kierowane do nabywcy nieruchomości, jeśli została ona zbyta, lub do wydzierżawiającego po zwrocie nieruchomości. W tej sprawie pozwani nie byli już właścicielami, a roszczenie było przedwczesne.
Czy budowa domu mieszkalnego na dzierżawionej nieruchomości przez dzierżawcę może być traktowana jako nakład konieczny lub nakład zwiększający wartość nieruchomości w rozumieniu przepisów o samoistnym posiadaczu (art. 226 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, budowa domu mieszkalnego przez dzierżawcę na dzierżawionej nieruchomości nie może być uznana za nakład konieczny, a dzierżawca nie jest samoistnym posiadaczem w dobrej wierze w rozumieniu art. 226 k.c.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że budowa domu nie była nakładem koniecznym, a dzierżawca wiedząc, że nie jest właścicielem, nie mógł być uznany za samoistnego posiadacza w dobrej wierze. W związku z tym przepisy art. 226 k.c. nie mogły stanowić podstawy do uwzględnienia roszczenia.
Czy kasacja od orzeczenia o kosztach procesu jest dopuszczalna?
Odpowiedź sądu
Nie, kasacja nie przysługuje od orzeczenia o kosztach procesu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym kasacja od orzeczenia o kosztach procesu nie jest dopuszczalna.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. W. | osoba_fizyczna | powód |
| W. W. | osoba_fizyczna | powód |
| M. W. | osoba_fizyczna | powód |
| E. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| P. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| K. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| S. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| E. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (13)
Pomocnicze
k.c. art. 694
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące umowy dzierżawy stosuje się odpowiednio do umowy najmu. W kontekście roszczeń o zwrot nakładów, odnosi się do art. 676 i 677 k.c.
k.c. art. 676
Kodeks cywilny
Dzierżawca, który poczynił nakłady na rzecz dzierżawioną, może żądać ich zwrotu, jeśli umowa nie stanowi inaczej. W przypadku zbycia rzeczy, roszczenie może być skierowane do nabywcy.
k.c. art. 677
Kodeks cywilny
Dotyczy zwrotu nakładów po zakończeniu umowy dzierżawy.
k.c. art. 226
Kodeks cywilny
Reguluje roszczenia samoistnego posiadacza o zwrot nakładów. Posiadacz w dobrej wierze może żądać zwrotu nakładów koniecznych i innych, o ile zwiększyły wartość rzeczy. Posiadacz w złej wierze może żądać zwrotu tylko nakładów koniecznych.
k.c. art. 229
Kodeks cywilny
Dotyczy sytuacji, gdy właściciel żąda zwrotu rzeczy od samoistnego posiadacza.
k.c. art. 230
Kodeks cywilny
Przepisy o samoistnym posiadaczu stosuje się odpowiednio do posiadacza zależnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
k.c. art. 233
Kodeks cywilny
Dotyczy nakładów na użytkowanie wieczyste.
k.c. art. 240 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy sytuacji, gdy użytkownik wieczysty nie spełnił warunku zabudowy.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach procesu.
k.p.c. art. 393¹5
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy podstawy prawnej orzekania przez Sąd Najwyższy w przypadku uwzględnienia kasacji.
k.p.c. art. 108 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach w przypadku uchylenia lub zmiany wyroku.
Ustawa o zmianie ustawy – kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – prawo o ustroju sądów powszechnych art. 3
Przepis przejściowy dotyczący stosowania przepisów po zmianie k.p.c.
k.c. art. 117 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej z powodu braku formy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak legitymacji procesowej pozwanych, którzy nie są już właścicielami nieruchomości. • Przedwczesność roszczenia z uwagi na brak zwrotu nieruchomości wydzierżawiającej. • Budowa domu nie stanowi nakładu koniecznego w rozumieniu art. 226 k.c. • Dzierżawca nie jest samoistnym posiadaczem w dobrej wierze.
Godne uwagi sformułowania
roszczenie powodów o zwrot nakładów poczynionych na nieruchomość, skierowane do pozwanych K., nie może być uznane za zasadne. • brak legitymacji procesowej, dającej podstawę powodom do domagania się od nich zwrotu nakładów poczynionych na nieruchomość, której pozwani byli przez pewien czas właścicielami, ale już nimi nie są • niezależnie od tego roszczenie to, wobec niezwrócenia nieruchomości przez powodów wydzierżawiającej lub jej następcom prawnym, nie mogło by być skutecznie dochodzone, jako przedwczesne. • wybudowanie domu mieszkalnego przez poprzedników prawnych powodów nie może być zakwalifikowane jako nakład konieczny poczyniony na nieruchomość.
Skład orzekający
Maria Grzelka
przewodniczący
Gerard Bieniek
członek
Marek Sychowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zasad odpowiedzialności za nakłady poczynione przez dzierżawcę na dzierżawioną nieruchomość, w tym kwestii legitymacji procesowej i przedwczesności roszczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej dzierżawcy i jego następców prawnych w kontekście roszczeń o zwrot nakładów, z uwzględnieniem przepisów k.c. dotyczących posiadania i umowy dzierżawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z nakładami na nieruchomości i relacjami między dzierżawcą a właścicielem, co jest częstym problemem w praktyce prawniczej.
“Dzierżawca wybudował dom, ale nie odzyskał pieniędzy – Sąd Najwyższy wyjaśnia, dlaczego.”
Dane finansowe
WPS: 61 131 PLN
zwrot nakładów: 42 899,5 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.