IV CK 108/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał kasację powoda Jana K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który oddalił powództwo o nakazanie złożenia oświadczenia woli przenoszącego własność kutra rybackiego. Sąd Apelacyjny uznał, że umowa leasingu z 1992 r. była w istocie umową zobowiązującą do sprzedaży statku, jednakże nie spełniała ona wymogów formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi, określonych w art. 60 Kodeksu morskiego (w brzmieniu z 1986 r.). Sąd Najwyższy, uchylając zaskarżony wyrok, przyjął odmienną wykładnię. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, przepis art. 60 Kodeksu morskiego (a także jego obecne brzmienie w art. 74 Kodeksu morskiego z 2001 r.) wymaga szczególnej formy jedynie dla umów, które bezpośrednio przenoszą własność statku (umowy o skutku rozporządzającym lub podwójnym skutku). Umowy jedynie zobowiązujące do przeniesienia własności w przyszłości nie podlegają temu rygorowi. Sąd Najwyższy podkreślił, że należy uwzględnić zasady prawa cywilnego, w tym swobodę umów (art. 353[1] k.c.), i że wyjątki od swobody formy powinny być interpretowane ściśle. W związku z tym, umowa z 1992 r. nie była dotknięta sankcją nieważności, a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia przepisów dotyczących formy czynności prawnych związanych z przeniesieniem własności statków, rozróżnienie między umową zobowiązującą a rozporządzającą.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego i stanu faktycznego związanego z umowami sprzedaży statków.
Zagadnienia prawne (1)
Czy umowa zobowiązująca do przeniesienia własności statku podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru okrętowego wymaga zachowania formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi, przewidzianej w art. 60 Kodeksu morskiego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa jedynie zobowiązująca do przeniesienia własności statku nie wymaga zachowania formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 60 Kodeksu morskiego (obecnie art. 74) dotyczy umów, które bezpośrednio przenoszą własność (mają skutek rozporządzający lub podwójny skutek), a nie umów jedynie zobowiązujących do przeniesienia własności w przyszłości. Wykładnia językowa przepisu oraz zasada swobody umów przemawiają za ścisłą interpretacją wymogów formalnych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Jan K. | osoba_fizyczna | powód |
| Przedsiębiorstwo Połowów i Usług Rybackich "S." w W. | spółka | pozwany |
| Wiktora B. | osoba_fizyczna | wspólnik powoda |
Przepisy (11)
Główne
k.m. art. 60
Kodeks morski
Forma pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi wymagana jest jedynie przy umowach o podwójnym skutku lub umowach o skutku rzeczowym (przenoszących własność), a nie przy umowach jedynie zobowiązujących do przeniesienia własności.
k.m. art. 74
Kodeks morski
Obecnie obowiązujący przepis, który stanowi podstawę do analogicznej wykładni art. 60 k.m. z 1986 r.
Pomocnicze
k.c. art. 155 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy umów o podwójnym skutku i możliwości wyłączenia skutku rozporządzającego.
k.c. art. 158
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący formy aktu notarialnego dla umów zobowiązujących do przeniesienia własności nieruchomości i umów przenoszących własność, użyty jako argument analogiczny.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która powinna być interpretowana ściśle w zakresie wyjątków od swobody formy.
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania.
k.p.c. art. 393 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania.
k.m. art. 73 § 1
Kodeks morski
Określa, jakie statki podlegają obowiązkowi wpisu do rejestru okrętowego.
k.m. art. 73 § 3
Kodeks morski
Dotyczy statków w budowie wpisanych do polskiego rejestru okrętowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności statku nie wymaga formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.
Odrzucone argumenty
Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności statku wymaga formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.
Godne uwagi sformułowania
Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności statku podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru okrętowego nie wymaga zachowania formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. • Wyjątki od zasady swobody wyboru formy powinny być wykładane ściśle.
Skład orzekający
Gerard Bieniek
przewodniczący
Barbara Myszka
członek
Elżbieta Skowrońska-Bocian
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów dotyczących formy czynności prawnych związanych z przeniesieniem własności statków, rozróżnienie między umową zobowiązującą a rozporządzającą."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i stanu faktycznego związanego z umowami sprzedaży statków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia istotną kwestię formalną w obrocie prawnym dotyczącym statków, co jest ważne dla specjalistów z prawa morskiego i cywilnego.
“Czy umowa sprzedaży statku musi być zawarta u notariusza? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 92 600 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.