IV Ca 90/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawca A. W. złożył wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po K. W. na podstawie ustawy, twierdząc, że spadkodawczyni nie pozostawiła testamentu. Uczestnicy postępowania, J. W. i E. K., wnieśli o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie testamentu, wskazując na istnienie trzech testamentów sporządzonych przez spadkodawczynię. Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z dnia 20 grudnia 2016 r. stwierdził nabycie spadku na podstawie ostatniego testamentu notarialnego z dnia 27 lutego 2012 r., powołując do spadku córkę E. K. i syna J. W. w równych częściach. Uczestnicy postępowania zaskarżyli to postanowienie w części dotyczącej pkt 1, zarzucając naruszenie art. 947 k.p.c. poprzez niezastosowanie i przyjęcie, że podstawą dziedziczenia jest tylko ostatni testament, podczas gdy wszystkie trzy testamenty (z dnia 9.02.2012 r., 12.02.2012 r. i 27.02.2012 r.) miały niesprzeczną treść i powinny stanowić podstawę dziedziczenia. Sąd Okręgowy w S. uznał apelację za częściowo zasadną. Analizując przepisy dotyczące odwołania testamentu (art. 943, 946, 947 k.c.), Sąd Okręgowy stwierdził, że treść wszystkich trzech testamentów spadkodawczyni nie jest ze sobą sprzeczna. W każdym z testamentów do spadku powołani zostali J. W. i E. K. w równych częściach, a wnioskodawca A. W. nie został powołany. Sąd uznał, że testament własnoręczny z dnia 12.02.2012 r., zawierający sformułowanie o wydziedziczeniu wnioskodawcy, nie koliduje z pozostałymi testamentami, a kwestie wydziedziczenia rozstrzygane są w postępowaniu o zachowek. Wobec braku sprzeczności między testamentami, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie, stwierdzając nabycie spadku na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia 12.02.2012 r. oraz testamentu notarialnego z dnia 27.02.2012 r. Apelację w pozostałej części oddalono, a wnioski stron o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego oddalono, uznając, że koszty powinny być poniesione przez strony we własnym zakresie ze względu na równy podział wyniku postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących odwołania testamentu (art. 947 k.c.) w sytuacji, gdy treść kilku testamentów nie jest ze sobą sprzeczna. Rozgraniczenie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku od postępowania o zachowek w kontekście wydziedziczenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji sporządzenia kilku testamentów o niesprzecznej treści. Kwestia wydziedziczenia jest rozstrzygana w innym postępowaniu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w przypadku sporządzenia kilku testamentów, których treść nie jest ze sobą sprzeczna, podstawą dziedziczenia są wszystkie testamenty, czy tylko ostatni?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Jeśli treść testamentów da się pogodzić, wszystkie testamenty pozostają w mocy i mogą stanowić podstawę dziedziczenia.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do art. 947 k.c., zgodnie z którym odwołaniu ulegają tylko te postanowienia poprzedniego testamentu, których nie można pogodzić z treścią nowego testamentu. W przypadku braku sprzeczności, oba testamenty pozostają w mocy. Sąd uznał, że testamenty spadkodawczyni nie zawierały sprzecznych rozrządzeń co do powołania spadkobierców.
Czy sformułowanie o wydziedziczeniu w jednym z testamentów jest sprzeczne z treścią innych testamentów i czy ma znaczenie w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku?
Odpowiedź sądu
Sformułowanie o wydziedziczeniu nie jest sprzeczne z pozostałymi testamentami i nie ma znaczenia w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, a kwestie te rozstrzygane są w postępowaniu o zachowek.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wydziedziczenie w testamencie własnoręcznym nie koliduje z rozrządzeniami w testamentach notarialnych. Kwestie związane z wydziedziczeniem są istotne w postępowaniu procesowym o zachowek, a nie w postępowaniu nieprocesowym o stwierdzenie nabycia spadku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. W. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| J. W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| E. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| K. W. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 947
Kodeks cywilny
Jeżeli spadkodawca sporządził nowy testament nie zaznaczając w nim, że poprzedni odwołuje, ulegają odwołaniu tylko te postanowienia poprzedniego testamentu, których nie można pogodzić z treścią nowego testamentu. Jeśli postanowienia obu testamentów nie są sprzeczne, oba pozostają w mocy.
Pomocnicze
k.c. art. 943
Kodeks cywilny
Spadkodawca może w każdej chwili odwołać cały testament lub jego poszczególne postanowienia.
k.c. art. 946
Kodeks cywilny
Odwołanie testamentu może nastąpić przez sporządzenie nowego testamentu, zniszczenie starego, lub dokonanie w nim zmian z których wynika wola odwołania. Odwołanie może być wyraźne lub dorozumiane.
k.c. art. 948
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący wykładni testamentu, który należy zastosować przed regułą z art. 947 k.c. w celu ustalenia, czy istnieje kolizja między testamentami.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd apelacyjny ma obowiązek rozważyć na nowo cały zebrany w sprawie materiał i dokonać własnej oceny.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów do postępowań nieprocesowych.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonego postanowienia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia apelacji przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada, że każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie, jeśli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. W sprawach o podział majątku, o alimenty, o naruszenie posiadania i o rozgraniczenie nieruchomości, zasada ta może być modyfikowana.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Treść testamentów spadkodawczyni nie jest ze sobą sprzeczna, co zgodnie z art. 947 k.c. oznacza, że wszystkie testamenty pozostają w mocy. • Kwestia wydziedziczenia wnioskodawcy nie jest istotna w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, a rozstrzygana jest w postępowaniu o zachowek.
Odrzucone argumenty
Argument wnioskodawcy o dziedziczeniu ustawowym (brak testamentu). • Argument sądu pierwszej instancji, że ostatni testament odwołał poprzednie, mimo braku sprzeczności.
Godne uwagi sformułowania
Sąd apelacyjny ma nie tylko uprawnienie, ale i obowiązek rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału oraz dokonania własnej, samodzielnej i swobodnej oceny. • Postępowanie apelacyjne jest przedłużeniem procesu przeprowadzonego przez pierwszą instancję, co oznacza, że nie toczy się on na nowo. • W konstrukcji prawnej rozpoznawania sprawy przez Sąd II instancji w wyniku wniesienia apelacji przez stronę lub strony postępowania (uczestnika lub wnioskodawcę w postępowaniu nieprocesowym), w polskiej procedurze cywilnej chodzi o skontrolowanie prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy przez sąd pierwszej instancji, a następnie wydanie orzeczenia merytorycznego. • Jeżeli spadkodawca sporządził nowy testament nie zaznaczając w nim, że poprzedni odwołuje, ulegają odwołaniu tylko te postanowienia poprzedniego testamentu, których nie można pogodzić z treścią nowego testamentu. • W przypadku sporządzenia kilku testamentów, których treść w całości lub w części wzajemnie się wyklucza, należy przyjąć, że testament sporządzony później odwołuje wcześniejszy testament w takim zakresie, w jakim jego postanowień nie da się pogodzić z postanowieniami testamentu poprzedniego (art. 947 kc). • Kwestie związane z wydziedziczeniem rozstrzyga bowiem sąd w postępowaniu procesowym o zachowek, nie są one natomiast istotne w postępowaniu nieprocesowym o stwierdzenie nabycia spadku.
Skład orzekający
Mariola Watemborska
przewodniczący-sprawozdawca
Elżbieta Jaroszewicz
sędzia
Mariusz Struski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odwołania testamentu (art. 947 k.c.) w sytuacji, gdy treść kilku testamentów nie jest ze sobą sprzeczna. Rozgraniczenie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku od postępowania o zachowek w kontekście wydziedziczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sporządzenia kilku testamentów o niesprzecznej treści. Kwestia wydziedziczenia jest rozstrzygana w innym postępowaniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem spadkowym ze względu na szczegółową analizę przepisów o odwołaniu testamentu i rozgraniczenie postępowań. Dla szerszej publiczności może być mniej angażująca.
“Wszystkie testamenty są ważne? Sąd Okręgowy wyjaśnia, kiedy starszy testament nie zostaje odwołany.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.