IV Ca 673/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód A. S. domagał się od pozwanych Z. S. i K. S. (1) zasądzenia kwoty 25.000 zł tytułem zachowku po zmarłym K. S. (2), który darował pozwanym lokal mieszkalny. Sąd Rejonowy w C. wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2015r. zasądził od pozwanej Z. S. na rzecz powoda A. S. kwotę 2.214,16 zł z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałym zakresie wobec Z. S. oraz w całości wobec K. S. (1). Sąd Rejonowy ustalił, że masa spadkowa po K. S. (2) wynosiła 32.690 zł, a wartość nakładów poczynionych przez małżonków K. na lokal mieszkalny (który następnie został darowany pozwanym S.) wyniosła 52.210 zł. Sąd uwzględnił roszczenie powoda jedynie w części, pomniejszając należność o koszty pogrzebu pokryte przez pozwanych i stosując ½ udziału spadkowego. Pozwana Z. S. wniosła apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 224 § 1 kpc, art. 227 kpc, art. 233 § 1 kpc, art. 328 § 2 kpc) poprzez pominięcie, że darowany lokal nie był dorobkiem życia spadkodawcy, oraz naruszenie prawa materialnego (art. 5 kc, art. 991 § 1 kc), twierdząc, że żądanie zachowku narusza zasady współżycia społecznego. Sąd Okręgowy w S. oddalił apelację jako bezzasadną. Sąd odwoławczy podkreślił, że postępowanie apelacyjne jest przedłużeniem procesu i sąd II instancji ma obowiązek ponownej oceny materiału. Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił stan faktyczny i zastosował prawo materialne. Stwierdzono, że lokal mieszkalny, mimo nakładów, formalnie należał do spadkodawcy i został przez niego formalnie wykupiony, a następnie darowany. Sąd odrzucił zarzut naruszenia art. 5 k.c., wskazując, że przepis ten może jedynie prowadzić do ograniczenia roszczeń o zachowek, a nie do ich całkowitego oddalenia, i że wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu. Sąd podkreślił, że ochrona praw rodziny jest podstawowym założeniem prawa spadkowego, a roszczenie o zachowek ma charakter majątkowy i chroni przed pokrzywdzeniem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja stosowania art. 5 k.c. w kontekście roszczeń o zachowek oraz sposób obliczania wartości masy spadkowej przy uwzględnieniu darowizn i nakładów.
Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z darowizną nieruchomości i nakładami, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy żądanie zapłaty zachowku może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 5 k.c. może jedynie prowadzić do ograniczenia roszczeń o zachowek, a nie do jego całkowitego oddalenia. Stosowanie art. 5 k.c. wymaga szczególnej ostrożności i nie może być podstawą do obejścia przepisów o wydziedziczeniu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że ochrona praw rodziny jest podstawą prawa spadkowego, a zachowek stanowi minimum gwarantowanego udziału. Art. 5 k.c. ma zastosowanie wyjątkowo i wymaga oceny okoliczności istniejących między uprawnionym a spadkobiercą, nie może być stosowany jako ogólna klauzula sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.
Jak obliczyć wartość masy spadkowej i należnego zachowku, uwzględniając darowizny i nakłady na nieruchomość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wartość masy spadkowej ustala się na podstawie wartości aktywów spadkowych, z wyłączeniem darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami lub uprawnionymi do zachowku. Nakłady poczynione przez osoby trzecie na nieruchomość spadkową mogą być uwzględnione przy ustalaniu wartości masy spadkowej, ale nie mogą być doliczone do spadku jako darowizna.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy ustalił wartość masy spadkowej na kwotę 32.690 zł, wyłączając nakłady małżonków K. na lokal mieszkalny, które wyniosły 52.210 zł. Sąd Okręgowy uznał tę ocenę za prawidłową, podkreślając, że prawo do lokalu powstało na kanwie wcześniejszego prawa najmu przysługującego spadkodawcy.
Czy lokal mieszkalny, który spadkodawca wykupił jako najemca i następnie darował, stanowi jego dorobek życiowy w kontekście oceny roszczenia o zachowek?
Odpowiedź sądu
Tak, w tym znaczeniu, że spadkodawca go użytkował i formalnie wykupił, co stanowiło podstawę do dalszych rozporządzeń.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy odrzucił zarzut apelacji, że lokal nie był dorobkiem życia spadkodawcy, uznając, że samo prawo do lokalu powstało na jego rzecz i było podstawą do jego wykupu i późniejszej darowizny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Z. S. | osoba_fizyczna | pozwana |
| K. S. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| K. S. (2) | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| M. K. (1) | osoba_fizyczna | spadkobierca |
| A. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| T. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Z. M. sp. z o.o. w C. | spółka | inne |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 991 § § 1
Kodeks cywilny
Określa wysokość zachowku jako połowę wartości udziału, jaki przypadłby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym, jeśli nie jest on trwale niezdolny do pracy.
Pomocnicze
k.c. art. 994 § § 1
Kodeks cywilny
Darowizny podlegają doliczeniu do spadku przy ustalaniu zachowku, chyba że zostały dokonane na rzecz osób niebędących spadkobiercami lub uprawnionymi do zachowku.
k.c. art. 995 § § 1
Kodeks cywilny
Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.
k.c. art. 1000 § § 1
Kodeks cywilny
Uprawniony do zachowku może dochodzić od osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny lub polecenie, sumy potrzebnej do uzupełnienia zachowku.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub z przeznaczeniem tego prawa.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji ma nie tylko uprawnienie, ale i obowiązek rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału oraz dokonania własnej, samodzielnej i swobodnej oceny.
k.p.c. art. 224 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd pomija dowody, które nie mają znaczenia dla sprawy.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiotem dowodu są fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, choćby nie poniósł żadnej szkody i choćby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie o zachowek jest podstawowym prawem spadkobiercy, chroniącym przed pokrzywdzeniem. • Art. 5 k.c. może jedynie ograniczyć, a nie wyłączyć roszczenie o zachowek. • Wartość masy spadkowej została prawidłowo ustalona przez Sąd Rejonowy, uwzględniając nakłady. • Prawo do lokalu powstało na kanwie prawa najmu spadkodawcy i było podstawą do jego wykupu i darowizny.
Odrzucone argumenty
Żądanie zachowku narusza zasady współżycia społecznego (art. 5 k.c.). • Darowany lokal nie był dorobkiem życiowym spadkodawcy. • Powód nie wykazywał więzi ze spadkodawcą i nie opiekował się nim.
Godne uwagi sformułowania
Sąd drugiej instancji ma nie tylko uprawnienie, ale i obowiązek rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału oraz dokonania własnej, samodzielnej i swobodnej oceny. • Art. 5 k.c. może jedynie prowadzić do ograniczenia roszczeń osoby uprawnionej do zachowku, w żadnym zaś przypadku nie może być podstawą oddalenia powództwa o zapłatę zachowku. • Ochrona praw najbliższej rodziny zmarłego należy do podstawowych założeń prawa spadkowego.
Skład orzekający
Mariola Watemborska
przewodniczący-sprawozdawca
Jolanta Deniziuk
sędzia
Elżbieta Jaroszewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja stosowania art. 5 k.c. w kontekście roszczeń o zachowek oraz sposób obliczania wartości masy spadkowej przy uwzględnieniu darowizn i nakładów."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z darowizną nieruchomości i nakładami, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy kwestii zachowku i jego relacji z art. 5 k.c., co jest częstym problemem w praktyce prawniczej. Pokazuje również, jak sądy analizują złożone transakcje dotyczące nieruchomości w kontekście spadkowym.
“Czy można odmówić zachowku, powołując się na zasady współżycia społecznego? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 25 000 PLN
zachowek: 2214,16 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.