IV CA 57/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w L. wyrokiem z 25 października 2023 roku zasądził od A. S. na rzecz P. S. kwotę 5.000 zł zadośćuczynienia oraz 2.008 zł kosztów procesu, uznając, że działania matki utrudniające kontakty ojca z córką naruszyły jego dobra osobiste w postaci więzi rodzinnej. Sąd Rejonowy oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 23 i 24 k.c., wskazując, że działania pozwanej były bezprawne i godziły w dobro dziecka, powodując u powoda cierpienie, zawód i poczucie pokrzywdzenia. Pozwana wniosła apelację, zarzucając m.in. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną ocenę dowodów oraz art. 23 i 24 k.c. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że więź rodzinna stanowi dobro osobiste. Sąd Okręgowy w L. uznał apelację za zasadną. Podzielił stanowisko Sądu Najwyższego (m.in. w sprawie II CSKP 11/21), zgodnie z którym więź rodzinna obejmująca prawo do kontaktów z dzieckiem nie stanowi dobra osobistego w rozumieniu art. 23 k.c. Sąd Okręgowy podkreślił, że stosunki rodzinne są chronione przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który przewiduje mechanizmy regulujące kontakty z dziećmi i ich wykonywanie, w tym możliwość wystąpienia do sądu opiekuńczego i stosowania środków egzekucyjnych. Przyznanie dodatkowej ochrony w oparciu o przepisy o dobrach osobistych stworzyłoby równoległy, kolizyjny system orzekania. W związku z tym Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok, oddalając powództwo jako niezasadne w świetle art. 23 i 24 k.c. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zostało oparte na zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska, że prawo do kontaktów z dzieckiem nie jest dobrem osobistym podlegającym ochronie na podstawie art. 23 i 24 k.c., a wszelkie spory w tym zakresie powinny być rozstrzygane w ramach prawa rodzinnego.
Dotyczy wyłącznie spraw o zadośćuczynienie za naruszenie więzi rodzinnej w kontekście utrudniania kontaktów z dzieckiem. Nie wyklucza możliwości dochodzenia innych roszczeń na gruncie prawa rodzinnego.
Zagadnienia prawne (1)
Czy więź rodzinna, w tym prawo do utrzymywania osobistych kontaktów z dzieckiem, stanowi dobro osobiste podlegające ochronie na podstawie art. 23 i 24 k.c. i czy jej naruszenie może skutkować zasądzeniem zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, więź rodzinna obejmująca prawo do utrzymywania osobistych kontaktów z dzieckiem nie stanowi dobra osobistego w rozumieniu art. 23 k.c. Ochrona tych relacji jest zapewniona przez przepisy prawa rodzinnego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, uznał, że więzi rodzinne mają charakter interpersonalny, a nie indywidualny, są zmienne i nie można ich traktować jako wartości niemajątkowych ściśle związanych z osobowością człowieka. Ochrona tych relacji jest kompleksowo uregulowana w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, a wprowadzanie równoległego systemu ochrony dóbr osobistych prowadziłoby do kolizji orzeczeń.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. S. | osoba_fizyczna | pozwana |
| P. S. | osoba_fizyczna | powód |
| J. S. | osoba_fizyczna | małoletnia córka |
| H. K. | osoba_fizyczna | świadk |
Przepisy (10)
Główne
k.r.o. art. 113
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepisy regulujące kontakty rodziców z dziećmi.
Pomocnicze
k.c. art. 23
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący dóbr osobistych, który w ocenie Sądu Rejonowego mógł stanowić podstawę ochrony więzi rodzinnej, jednak w ocenie Sądu Okręgowego nie miał zastosowania w tej sprawie.
k.c. art. 24
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący ochrony dóbr osobistych, który w ocenie Sądu Rejonowego mógł stanowić podstawę ochrony więzi rodzinnej, jednak w ocenie Sądu Okręgowego nie miał zastosowania w tej sprawie.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, który w ocenie Sądu Rejonowego mógł stanowić podstawę zasądzenia świadczenia, jednak w ocenie Sądu Okręgowego nie miał zastosowania w tej sprawie.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zasad orzekania o kosztach procesu.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący swobodnej oceny dowodów, którego naruszenie zarzucała apelacja.
k.p.c. art. 278 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący dowodu z opinii biegłego, którego naruszenie zarzucała apelacja.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący związania sądu granicami żądania, którego naruszenie zarzucała apelacja.
k.r.o. art. 109
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepis dotyczący zarządzeń sądu opiekuńczego w sytuacji zagrożenia dobra dziecka.
k.p.c. art. 598 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący egzekucji orzeczeń w sprawach o kontakty z dzieckiem.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Więź rodzinna nie stanowi dobra osobistego w rozumieniu art. 23 k.c. • Ochrona kontaktów z dzieckiem jest zapewniona przez przepisy prawa rodzinnego, a nie przepisy o dobrach osobistych. • Wprowadzenie ochrony dóbr osobistych w tym zakresie stworzyłoby równoległy, kolizyjny system orzekania.
Odrzucone argumenty
Utrudnianie kontaktów ojca z dzieckiem stanowi naruszenie dóbr osobistych ojca. • Zadośćuczynienie za naruszenie więzi rodzinnej jest uzasadnione na podstawie art. 448 k.c.
Godne uwagi sformułowania
więź rodzinna obejmująca sferę prawa do utrzymywania osobistych, bezpośrednich lub pośrednich, kontaktów ojca z małoletnim dzieckiem nie stanowi dobra osobistego w rozumieniu art. 23 k.c. • wprowadzenie równoległego, kolizyjnego systemu wydawania orzeczeń dotyczących kontaktów w postępowaniu cywilnym. • naczelną zasadą prawa rodzinnego jest zasada dobra dziecka
Skład orzekający
Joanna Kaczmarek-Kęsik
sędzia sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że prawo do kontaktów z dzieckiem nie jest dobrem osobistym podlegającym ochronie na podstawie art. 23 i 24 k.c., a wszelkie spory w tym zakresie powinny być rozstrzygane w ramach prawa rodzinnego."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw o zadośćuczynienie za naruszenie więzi rodzinnej w kontekście utrudniania kontaktów z dzieckiem. Nie wyklucza możliwości dochodzenia innych roszczeń na gruncie prawa rodzinnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu kontaktów rodziców z dziećmi po rozstaniu i rozstrzyga istotną kwestię prawną dotyczącą ochrony więzi rodzinnych.
“Czy utrudnianie kontaktów z dzieckiem to naruszenie dóbr osobistych? Sąd Okręgowy odpowiada: niekoniecznie!”
Dane finansowe
zadośćuczynienie: 5000 PLN
zwrot kosztów procesu: 2008 PLN
Sektor
rodzina
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.