IV Ca 546/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości położonej w M., oznaczonej jako działki nr (...) i wpis prawa własności na rzecz wnioskodawców Z. K., W. Z. i B. Z., którzy nabyli udziały w nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży. Referendarz sądowy dokonał wpisu, co zostało zaskarżone przez A. W. Skarżący podnosił, że umowa sprzedaży jest nieważna, ponieważ nieruchomości nie mają dostępu do drogi publicznej. Sąd Rejonowy w Mławie utrzymał wpis w mocy, wskazując na ograniczone ramy postępowania wieczystoksięgowego, które nie pozwalają na szczegółowe badanie ważności umowy. Sąd I instancji odwołał się do art. 626^8 § 2 kpc, zgodnie z którym sąd bada jedynie wniosek, jego formę i dołączone dokumenty. Apelacja A. W. zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych i prawa materialnego, w tym art. 626^8 § 2 kpc, art. 626^8 § 3 i 5 kpc, § 23 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, art. 626^9 kpc, art. 58 § 1 kc w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, uznał zarzuty za nietrafne. Podkreślił, że zakres kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym jest ograniczony do badania treści i formy wniosku oraz dołączonych dokumentów, a także treści księgi wieczystej. Sąd II instancji stwierdził, że analiza załączonych dokumentów nie prowadzi do wniosku o nieważności umowy sprzedaży udziałów w nieruchomości, mimo braku bezpośredniego dostępu do drogi publicznej. Sąd odwołał się do art. 198 kc, zgodnie z którym każdy współwłaściciel może rozporządzać swoim udziałem. Wskazał, że ewentualne naruszenie interesów innych spadkobierców mogłoby być przedmiotem odrębnego postępowania cywilnego, a nie postępowania wieczystoksięgowego. Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawie art. 385 kpc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie ograniczonej kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym oraz zasad rozporządzania udziałami we współwłasności.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku dostępu do drogi publicznej w kontekście postępowania wieczystoksięgowego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym jest zobowiązany badać ważność czynności prawnej stanowiącej podstawę wpisu, w tym kwestię dostępu nieruchomości do drogi publicznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Ocena ważności umowy materialnoprawnej, w tym kwestia dostępu do drogi publicznej, wykracza poza zakres kognicji sądu wieczystoksięgowego i może być przedmiotem odrębnego postępowania.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do art. 626^8 § 2 kpc, który precyzyjnie określa zakres badania sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym. Podkreślono, że nawet jeśli czynność prawna jest wadliwa, sąd wieczystoksięgowy nie jest właściwy do jej stwierdzenia nieważności, chyba że wadliwość jest oczywista i uniemożliwia dokonanie wpisu.
Czy umowa sprzedaży udziałów w nieruchomości, która nie ma bezpośredniego dostępu do drogi publicznej, jest nieważna z mocy prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak bezpośredniego dostępu do drogi publicznej nie powoduje automatycznie nieważności umowy sprzedaży udziałów w nieruchomości, zwłaszcza gdy poprzedni właściciele również nabyli nieruchomość w podobnych warunkach, a dostęp do drogi był zapewniony sąsiedzkimi ustaleniami lub istnieje możliwość ustanowienia służebności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 93 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczy podziału nieruchomości, a nie sprzedaży istniejących udziałów. Podkreślono, że art. 198 kc pozwala na swobodne rozporządzanie udziałem przez współwłaściciela. Wskazano, że ewentualne naruszenie interesów innych spadkobierców w wyniku takiej sprzedaży może być przedmiotem odrębnego postępowania, a nie postępowania wieczystoksięgowego.
Czy błędy w danych osobowych uczestnika postępowania wieczystoksięgowego lub brak doręczenia korespondencji uzasadniają stwierdzenie nieważności wpisu lub uchylenie postanowienia?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli błędy w danych osobowych lub brak doręczenia nie uniemożliwiły stronie obrony swoich praw w sposób rażący, a sąd drugiej instancji podejmuje kroki w celu naprawienia tych błędów (np. nakazując doręczenie na właściwy adres), nie stanowi to podstawy do uchylenia wpisu. Strona, która nie wiedziała o postępowaniu, może dochodzić swoich praw w odrębnym postępowaniu.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wziął pod uwagę zarzuty dotyczące błędnych danych osobowych M. E. i nakazał doręczenie postanowienia na właściwy adres. Stwierdzono, że apelujący nie jest pełnomocnikiem M. E. i nie może wykorzystywać jego sytuacji procesowej. Podkreślono, że jeśli M. E. faktycznie nie wiedział o sprawie, będzie miał możliwość dochodzenia swoich praw w odrębnym postępowaniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| W. Z. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| B. Z. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| B. J. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| W. W. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. W. | osoba_fizyczna | apelujący |
| M. E. (poprzednio W. ) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| T. W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 626^8 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd rozpoznając wniosek o wpis bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.
k.c. art. 198
Kodeks cywilny
Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji oddala apelację, jeśli jest bezzasadna.
Pomocnicze
u.g.n. art. 93 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej.
k.c. art. 1036
Kodeks cywilny
Wymaga zgody współspadkobierców na rozporządzenie udziałem w przedmiocie należącym do spadku, ale brak zgody oznacza jedynie bezskuteczność względną.
k.p.c. art. 626^8 § § 5
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 626^9
Kodeks postępowania cywilnego
Dz.U. Nr 102, póz. 1122 art. 23 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zakres kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym jest ograniczony do badania wniosku, dokumentów i treści księgi wieczystej. • Brak bezpośredniego dostępu do drogi publicznej nie powoduje nieważności umowy sprzedaży udziałów w nieruchomości. • Rozporządzenie udziałem przez współwłaściciela jest dopuszczalne na podstawie art. 198 kc.
Odrzucone argumenty
Umowa sprzedaży jest nieważna z powodu braku dostępu nieruchomości do drogi publicznej. • Sąd Rejonowy wadliwie przyjął, że nie jest dopuszczalne badanie ważności czynności prawnej w postępowaniu wieczystoksięgowym. • Sąd pominął istotne dokumenty i informacje dotyczące dostępu do drogi publicznej oraz danych uczestnika postępowania. • Naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących badania danych uczestnika i doręczeń.
Godne uwagi sformułowania
w postępowaniu o wpis (założenie księgi wieczystej), ocena ważności umowy napotyka szeregu ograniczeń natury ustawowej. • kognicja Sądu właściwego dla prowadzenia księgi wieczystej w przedmiocie dokonanego wpisu jest zatem dość ograniczona, w zasadzie określona granicami i treścią wniosku. • Na tym etapie nie jest dopuszczalne podnoszenie argumentów natury merytorycznej, wszak Sąd w tym postępowaniu nie prowadzi również postępowania dowodowego, opierając się jedynie na załączonych do wniosku dokumentach, które stanowią podstawę wpisu. • Niekorzystne położenie nieruchomości nie wyklucza jej jednak z obrotu prawnego i nie ma formalnych przeszkód w jej zbywaniu, czy to w wyniku czynności prawnej, czy to w drodze dziedziczenia.
Skład orzekający
Renata Wanecka
przewodniczący-sprawozdawca
Wacław Banasik
sędzia
Joanna Świerczakowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ograniczonej kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym oraz zasad rozporządzania udziałami we współwłasności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku dostępu do drogi publicznej w kontekście postępowania wieczystoksięgowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważne ograniczenia proceduralne w postępowaniu wieczystoksięgowym, co jest istotne dla praktyków prawa nieruchomości.
“Czy brak dostępu do drogi publicznej unieważnia umowę? Sąd wyjaśnia granice postępowania wieczystoksięgowego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.