IV CA 182/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Radomiu rozpoznał apelację K. C. od postanowienia Sądu Rejonowego w Radomiu, które oddaliło jej wniosek o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem całkowicie ubezwłasnowolnionego A. R., polegającej na zawarciu umowy dożywocia i przeniesieniu na nią własności nieruchomości. Sąd Okręgowy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Kluczowym błędem Sądu Rejonowego było zaniechanie ustanowienia kuratora dla A. R. na podstawie art. 159 k.r.o. w związku z art. 156 k.r.o., gdyż umowa dożywocia między opiekunem prawnym a podopiecznym jest czynnością prawną "z samym sobą", wymagającą specjalnej reprezentacji. Sąd Okręgowy podkreślił, że argumentacja Sądu Rejonowego o "uszczupleniu majątku" jako przeszkodzie do zawarcia umowy była zbyt ogólna i wymagała indywidualnej oceny. Wskazał również na potrzebę dokładnego zbadania przedmiotu umowy, charakteru nieruchomości, zakresu zobowiązań wnioskodawczyni oraz porównania ekwiwalentności świadczeń. Sąd Okręgowy nie podzielił poglądu, że dotychczasowa opieka nad A. R. przez K. C. stoi na przeszkodzie zawarciu umowy dożywocia, sugerując, że mogła ona wynikać z bezinteresownych pobudek. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, z zaleceniem ustanowienia kuratora i wnikliwego zbadania wszystkich okoliczności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstanowienie kuratora w sprawach o zezwolenie na czynność prawną między opiekunem a osobą ubezwłasnowolnioną; ocena interesu osoby ubezwłasnowolnionej przy zawieraniu umowy dożywocia.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej osoby ubezwłasnowolnionej i umowy dożywocia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy czynność prawna polegająca na zawarciu umowy dożywocia między opiekunem prawnym a osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną wymaga ustanowienia kuratora dla osoby ubezwłasnowolnionej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, czynność prawna polegająca na zawarciu umowy dożywocia między opiekunem prawnym a osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, która przenosi własność nieruchomości należącej do ubezwłasnowolnionego na rzecz opiekuna, stanowi czynność prawną "z samym sobą" i wymaga ustanowienia kuratora dla osoby ubezwłasnowolnionej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że umowa dożywocia między opiekunem a podopiecznym jest czynnością prawną, przy której opiekun nie może reprezentować osoby ubezwłasnowolnionej (art. 159 k.r.o.). W takiej sytuacji konieczne jest ustanowienie kuratora na podstawie art. 157 k.r.o.
Czy zawarcie umowy dożywocia przez opiekuna prawnego, polegającej na przeniesieniu własności nieruchomości ubezwłasnowolnionego na swoją rzecz w zamian za dożywotnie utrzymanie, jest zgodne z dobrem osoby ubezwłasnowolnionej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kwestia ta wymaga ponownego, wnikliwego zbadania przez sąd pierwszej instancji, z uwzględnieniem całokształtu okoliczności, charakteru nieruchomości, ekwiwalentności świadczeń oraz interesów osoby ubezwłasnowolnionej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy zbyt pochopnie oddalił wniosek, opierając się na ogólnym stwierdzeniu o "uszczupleniu majątku". Konieczne jest ustalenie wartości nieruchomości, zakresu zobowiązań wnioskodawczyni oraz porównanie korzyści dla ubezwłasnowolnionego.
Czy fakt sprawowania przez wnioskodawczynię długoletniej opieki nad osobą ubezwłasnowolnioną stanowi przeszkodę do zawarcia umowy dożywocia?
Odpowiedź sądu
Nie, sama okoliczność sprawowania długoletniej opieki nie stanowi przeszkody do zawarcia umowy dożywocia, a sąd powinien rozważyć, czy wnioskodawczyni działała z bezinteresownych pobudek.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy nie zgodził się z Sądem Rejonowym, że dotychczasowa opieka nad A. R. przez K. C. wyklucza możliwość zawarcia umowy dożywocia. Podkreślono, że sąd powinien ocenić, czy wnioskodawczyni działała z bezinteresownych pobudek.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. C. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. R. | osoba_fizyczna | osoba ubezwłasnowolniona |
Przepisy (10)
Główne
k.r.o. art. 156
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Umowa przeniesienia własności nieruchomości w zamian za dożywotnie utrzymanie należy do katalogu „ważniejszych spraw, które dotyczą majątku” ubezwłasnowolnionego.
k.r.o. art. 159 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Opiekun prawny nie może reprezentować osoby pozostającej pod jego opieką przy czynnościach prawnych "z samym sobą", w tym przy umowie przenoszącej własność nieruchomości należącej do ubezwłasnowolnionego na rzecz opiekuna.
Pomocnicze
k.r.o. art. 157
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
W przypadku przeszkody w reprezentowaniu ubezwłasnowolnionego przez opiekuna prawnego, sąd opiekuńczy powinien z urzędu ustanowić kuratora.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące postępowania nieprocesowego stosuje się odpowiednio do innych spraw, w których brały udział osoby pozostające pod opieką.
k.p.c. art. 386 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
W przypadku stwierdzenia nieważności postępowania lub istotnych uchybień, sąd drugiej instancji uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 510 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W postępowaniu nieprocesowym uczestnikami postępowania są osoby, których prawa lub obowiązki pozostają w zakresie przedmiotu postępowania.
k.c. art. 908 § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę o dożywocie zobowiązuje się do przeniesienia własności nieruchomości na rzecz zbywcy, a nabywca zobowiązuje się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie.
u.u.s.r. art. 28 § 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Zasady dotyczące renty rolniczej z ubezpieczenia społecznego.
u.u.s.r. art. 28 § 4
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Zasady dotyczące renty rolniczej z ubezpieczenia społecznego.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena dowodów przez sąd.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Konieczność ustanowienia kuratora dla osoby ubezwłasnowolnionej przy czynnościach prawnych z opiekunem. • Potrzeba wnikliwej oceny interesu osoby ubezwłasnowolnionej i ekwiwalentności świadczeń w umowie dożywocia. • Możliwość działania opiekuna prawnego z bezinteresownych pobudek.
Odrzucone argumenty
Argument Sądu Rejonowego, że zawarcie umowy dożywocia jest sprzeczne z dobrem ubezwłasnowolnionego z powodu "uszczuplenia majątku". • Argument Sądu Rejonowego, że dotychczasowa opieka nad ubezwłasnowolnionym wyklucza możliwość zawarcia umowy dożywocia.
Godne uwagi sformułowania
czynność prawna "z samym sobą" • konieczne jest zapewnienie ubezwłasnowolnionemu właściwej reprezentacji • sąd opiekuńczy powinien z urzędu ustanowić kuratora • nie sposób uznać za zasadne stanowisko Sądu I instancji, iż „ Sąd na taką czynność nie może się zgodzić, gdyż wiązałoby się to z uszczupleniem jego majątku • nie można w świetle dotychczasowych ustaleń w sprawie, nie dostrzec w postępowaniu K. C. szlachetnych i bezinteresownych pobudek
Skład orzekający
Grzegorz Wójtowicz
przewodniczący
Alicja Dąbrowska
sędzia
Ewa Mierzejewska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustanowienie kuratora w sprawach o zezwolenie na czynność prawną między opiekunem a osobą ubezwłasnowolnioną; ocena interesu osoby ubezwłasnowolnionej przy zawieraniu umowy dożywocia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej osoby ubezwłasnowolnionej i umowy dożywocia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ochrony praw osób ubezwłasnowolnionych i skomplikowanych relacji między opiekunem a podopiecznym, co ma wymiar społeczny i prawny.
“Czy opiekun prawny może przejąć majątek podopiecznego? Sąd Okręgowy wyjaśnia kluczowe zasady.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.